Thứ Tư.
Vạn Lê thay bộ vest được câu lạc bộ tranh biện đặt may đồng phục, đứng trước gương cẩn thận trang điểm. Cô uốn mái tóc dài thành những lọn sóng lớn mềm mại, cả người toát lên thêm vài phần tri thức và thanh lịch.
Giang Mộng Lộ vẫn chưa tỉnh. Vạn Lê nhìn giờ, quyết định đợi đến trước khi xuất phát mới gọi điện đánh thức cô ấy, để cô ấy ngủ thêm một lát.
Hôm nay là trận giao hữu giữa Đại học Yên Kinh và Đại học R.
Để tăng tính hấp dẫn và chiều sâu tư duy của cuộc thi, đề tranh biện đã được công bố trước một tuần.
Chủ đề chính:
“Trí tuệ nhân tạo mang lại lợi ích lớn hơn tác hại đối với sự phát triển của xã hội loài người / tác hại lớn hơn lợi ích.”
Chủ đề thú vị:
“Trong tình yêu hiện đại, nền tảng vật chất và sự đồng điệu tinh thần, điều nào quan trọng hơn?”
Bên trong Hội trường Bách Niên Đại học Yến Kinh.
Dưới ánh đèn sân khấu, Lâm Chi Nguyên, biện thủ thứ tư của phe ủng hộ bên Đại học Yên Kinh, đứng bật dậy. Ánh mắt phía sau cặp kính sắc bén như dao:
“Bạn tranh biện phía đối phương lo sợ AI sẽ thay thế con người, nhưng lại bỏ qua một điều: lịch sử văn minh nhân loại vốn chính là lịch sử con người dùng công cụ để giải phóng sức lao động.”
“Từ tia lửa đầu tiên được tạo ra bằng cách mài đá, cho đến tiếng máy hơi nước ầm vang mở cánh cửa bước vào thời đại công nghiệp. Có bước nhảy vọt công nghệ nào mà không đồng thời phá vỡ ranh giới cũ và xây dựng nên những đỉnh cao giá trị mới?”
Lời còn chưa dứt, Vạn Lê, biện thủ thứ ba của phe phản đối bên Đại học R, đã đứng lên trước sân khấu, giọng nói trong trẻo như dòng suối:
“Nhưng lần này hoàn toàn khác! Khi thuật toán có thể dự đoán lựa chọn của chúng ta, định hình ham muốn của chúng ta, thậm chí suy nghĩ thay chúng ta, thứ chúng ta đánh mất chính là sức sáng tạo vốn có của con người...”
Đến phần tranh biện tự do, lời lẽ giao phong, qua lại sắc bén.
Hai bên từ những suy tư triết học xoay quanh Phép thử Turing tranh luận đến viễn cảnh tương lai của Điểm kỳ dị công nghệ; từ kết cấu xã hội trước nguy cơ thất nghiệp, tranh biện đến giới hạn văn minh trong những tình thế khó xử về đạo đức.
Khán giả bên dưới nín thở tập trung, chăm chú lắng nghe.
Ở chính giữa hàng ghế giám khảo, một vị giáo sư tóc bạc lặng lẽ theo dõi cuộc tranh luận gay gắt này, khẽ gật đầu.
Cuối cùng, sau khi các giám khảo hội ý, người dẫn chương trình bước lên, tuyên bố rõ ràng:
“Đội giành chiến thắng trong cuộc thi tranh biện lần này là Đại học Yên Kinh.”
Tiếng vỗ tay như thủy triều dâng lên, tràn ngập từng góc của hội trường.
...
Ba mươi phút sau, ánh đèn sân khấu lại một lần nữa bừng sáng, phần tranh biện thú vị chính thức mở màn.
Chủ đề: Trong tình yêu hiện đại, nền tảng vật chất và sự đồng điệu tinh thần, điều nào quan trọng hơn?
Phe ủng hộ, Đại học R: Sự đồng điệu tinh thần quan trọng hơn.
Phe phản đối, Đại học Yên Kinh: Nền tảng vật chất quan trọng hơn.
Trịnh Tân Tân, biện thủ thứ ba của phe phản đối, lời lẽ sắc bén, trực tiếp chỉ thẳng vào hiện thực:
“...Vì vậy, tình yêu không có vật chất chỉ là một đống cát rời, gió thổi một cái là tan. Sự cộng hưởng tâm hồn mà bạn tranh biện phía đối phương ca ngợi, trước tiền thuê nhà không trả nổi, bệnh không chữa nổi và một tương lai không thể trao cho nhau, chỉ trở nên nhợt nhạt đến buồn cười.”
“Tình yêu không thể phát điện, càng không thể thay cơm ăn. Chúng tôi nhấn mạnh vật chất không phải vì dung tục, mà là trách nhiệm thực tế nhất đối với sự lâu dài của một mối quan hệ.”
Lời vừa dứt, tiếng vỗ tay vang dội như sấm, dành cho thứ logic hiện thực trần trụi mà sắc bén ấy.
Áp lực lúc này như ánh đèn sân khấu đổ xuống vai Vạn Lê. Cô chậm rãi đứng dậy.
Trong giờ nghỉ giữa trận, cô đã cởi áo vest, trên người chỉ còn chiếc sơ mi trắng ngọc trai đơn giản. Mái tóc dài đen nhánh mềm mại buông sau vai, càng làm làn da cô trắng như ngọc.
Cô không lập tức lên tiếng, chỉ dùng ánh mắt trong veo chậm rãi lướt qua phía đối phương, rồi nhìn xuống khán đài.
Sự tĩnh lặng ấy mang theo một sức mạnh trầm ổn, giống như ánh trăng tràn qua thủy triều, khiến hội trường vốn đang xao động dần yên tĩnh lại.
“Cảm ơn bạn tranh biện phía đối phương. Những gì bạn vừa miêu tả khiến tôi nghĩ đến một căn phòng rất lạnh. Bên trong chỉ có hóa đơn và máy tính, rất thực tế, nhưng cũng rất... lạnh lẽo.”
Cô hơi dừng lại, để hình ảnh ấy lắng xuống trong lòng mỗi người.
“Bạn tranh biện phía đối phương vẫn luôn nói với chúng tôi rằng: không có vật chất, tình yêu sẽ chết.
Nhưng tôi muốn hỏi: chỉ có vật chất, tình yêu thực sự có thể sống sao?”
Câu hỏi nhẹ nhàng, nhưng giống như một viên đá rơi vào vực nước sâu.
“Căn nhà che mưa chắn gió mà bạn dày công xây dựng, nếu bên trong là hai tâm hồn chẳng còn gì để nói với nhau... vậy nơi đó rốt cuộc là mái ấm, hay một nhà tù cao cấp?”
Bên dưới vang lên những tiếng hít vào khe khẽ.
“Hôm nay chúng ta đang bàn về điều gì quan trọng hơn, tức là đang tìm kiếm động lực cốt lõi của tình yêu.”
Vạn Lê hơi nghiêng người về phía trước, trong giọng nói hòa vào những cảm xúc tinh tế:
“Điều gì khiến chúng ta giữa dòng người hàng tỷ người vẫn chọn lấy nhau? Điều gì khiến chúng ta trong những tháng năm dài đằng đẵng vẫn sống chết bên nhau? Là hợp đồng cùng trả khoản vay mua nhà sao? Là bảng báo cáo môn đăng hộ đối sao?”
“Không.”
Cô lắc đầu, mái tóc khẽ lay động, ánh mắt kiên định.
“Đó là khi cùng nhìn thấy một đám mây, chỉ cần nhìn nhau mỉm cười đã hiểu; là giữa đêm khuya có thể tháo bỏ mọi lớp phòng bị, an tâm bộc lộ sự yếu đuối; là dù hai bàn tay trắng vẫn tin rằng ánh sáng trong mắt đối phương chính là dũng khí của cả thế giới.
Sự nhìn thấy và hồi đáp từ nơi sâu nhất của tâm hồn ấy mới là mồi lửa đầu tiên của tình yêu, cũng là nền tảng để nó tiếp tục cháy, chứ không phải một bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh.”
Giọng Vạn Lê dần cao lên, như một khúc nhạc đang được đẩy đến cao trào:
“Tôi thừa nhận vật chất rất quan trọng, nó là màu nền của cuộc sống. Nhưng trên lớp màu nền ấy sẽ vẽ nên hình ảnh gì, điều đó mới tạo nên dáng vẻ của tình yêu. Sự đồng điệu tinh thần chính là cây bút ấy. Không có cây bút này, cho dù tấm toan có lộng lẫy đến đâu, cuối cùng vẫn chỉ là một khoảng trống.”
Giọng cô dịu xuống, nhưng từng chữ đều chạm vào lòng người:
“Bạn nói tình yêu không thể phát điện. Đúng, nó không thể. Nhưng tình yêu chân chính tự thân nó chính là ánh sáng, là tia sáng có thể soi sáng và sưởi ấm cho nhau trong đêm dài của thế giới vật chất.”
Cuối cùng, cô quay về phía ban giám khảo và khán giả, ánh mắt trong trẻo, chân thành:
“Vì vậy, tôi tin vào tình yêu. Điều tôi tin không phải một câu chuyện cổ tích tách rời khỏi hiện thực. Tôi tin rằng hai tâm hồn độc lập và phong phú vì đồng điệu mà kết hợp, từ đó tạo ra một sức mạnh lớn lao đủ để cùng nhau đối diện với mọi hiện thực và tạo dựng những điều tốt đẹp hơn.”
“Sức sống phát ra từ bên trong ấy, hơn bất cứ quả cân bên ngoài nào, đều có thể định nghĩa sức nặng của tình yêu rõ ràng hơn, cũng có thể giúp tương lai của nó kéo dài hơn.”
Cô hít sâu một hơi, nói ra câu cuối cùng:
“Nếu ngay từ đầu, chúng ta đã dùng vật chất để sàng lọc tâm hồn... có lẽ chúng ta sẽ không bao giờ bỏ lỡ một người cộng sự phù hợp. Nhưng cũng có thể, chúng ta sẽ vĩnh viễn bỏ lỡ người duy nhất có thể nghe hiểu nhịp tim của bạn.”
Dứt lời, cô khẽ gật đầu rồi ngồi xuống.
Im lặng.
Ngay sau đó, tiếng vỗ tay như thủy triều dâng lên, cuồng nhiệt và kéo dài, tựa như muốn bật tung mái vòm của hội trường.
Rất nhiều khán giả ngẩn người nhìn cô, trong mắt lấp lánh ánh sáng của sự xúc động.
Khoảnh khắc ấy, điều mọi người ghi nhớ không chỉ là luận điểm của Vạn Lê, mà còn là ánh sáng lay động lòng người tỏa ra từ chính cô.
