Tin Hợp tác xã Hương Thanh Bình bị yêu cầu tạm dừng truyền đến tai Dương Phàm vào chiều ngày 12 tháng 3.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Nông nghiệp huyện, lão Châu, đích thân gọi điện tới, giọng điệu khá khách sáo: “Hương trưởng Dương, ý của Ủy ban Nông nghiệp thành phố là chuyện hợp tác xã tạm thời dừng lại một chút. Các anh sắp xếp hồ sơ rồi gửi lên để thẩm tra.”
Dương Phàm cầm ống nghe: “Dừng bao lâu?”
“Chuyện này... phải xem tình hình thẩm tra.”
“Thẩm tra cái gì?”
“Chủ yếu là vấn đề thủ tục. Có người nói điều lệ hợp tác xã của các anh không phù hợp lắm với tinh thần văn bản của tỉnh.”
“Điều nào không phù hợp?”
Đầu dây bên kia im lặng mấy giây.
“Hương trưởng Dương, tôi cũng chỉ làm theo lệnh thôi. Cứ gửi hồ sơ lên trước đi, càng nhanh càng tốt.”
Cạch một tiếng, điện thoại bị cúp.
Dương Phàm đứng trước cửa phòng thường trực một lúc. Lão Hoàng trong phòng ló đầu ra, thấy sắc mặt hắn thì lại rụt đầu vào.
Sáng sớm hôm sau, hồ sơ được đưa lên huyện.
Điều lệ hợp tác xã, thỏa thuận góp vốn, phương án chia lợi nhuận, danh sách các thôn đã ký tên lăn tay — đầy nguyên một thùng lớn, do lão Cảnh và Tiểu Trần khiêng lên xe.
Ngô Hưởng đứng trong sân nhìn chiếc xe chạy đi, châm một điếu thuốc.
“Cậu đoán bao lâu mới được phê duyệt?”
Dương Phàm nói: “Chuyện này khó nói lắm!”
Ngô Hưởng rít một hơi thuốc, không nói gì.
Một tuần sau, Ủy ban Nông nghiệp huyện gọi điện tới.
“Hồ sơ chưa đầy đủ. Chi tiết góp vốn của các thôn chỉ có tên người và số cổ phần, không có danh sách chi tiết từng hộ. Bổ sung vào.”
Ngay trong đêm, lão Cảnh dẫn người làm lại toàn bộ chi tiết góp vốn của chín thôn.
Mỗi hộ có bao nhiêu mẫu đất, bao nhiêu cây ăn quả, sản lượng lâm thổ sản bao nhiêu, tất cả đều được lập thành hồ sơ, mỗi hộ một trang, có lăn tay xác nhận.
Lần thứ hai gửi lên, lại thêm một tuần.
“Căn cứ tính toán của phương án chia lợi nhuận chưa đủ thuyết phục. Các anh nói năm nay lợi nhuận chia được có thể tăng gấp đôi, số liệu chứng minh đâu?”
Dương Phàm gọi lão Châu và Triệu Đại Dũng tới văn phòng. Ba người đối chiếu sổ sách, rà từng khoản một. Giá táo bình quân năm ngoái là 1,2 tệ, năm nay ước tính thận trọng là 1,3 tệ; doanh thu đặc sản miền núi năm ngoái là 930 nghìn tệ, năm nay kênh tiêu thụ mở rộng đến tỉnh lỵ, dự tính đạt 1,5 triệu tệ; vườn chè sẽ bước vào sản xuất quy mô lớn đầu xuân, tính theo sản lượng thấp nhất thì ít nhất cũng tăng thu 300 nghìn tệ.
Mỗi hạng mục đều kèm bảng tính toán chi tiết.
Lần thứ ba gửi lên, đến ngày thứ tư, điện thoại lại tới.
“Vườn chè còn chưa có sản lượng, dựa vào đâu mà đưa trước vào dự toán chia lợi nhuận?”
Lần này Dương Phàm không để lão Cảnh đi nữa. Hắn tự bắt xe lên huyện, lần lượt đặt lên bàn lão Châu, Phó chủ nhiệm Ủy ban Nông nghiệp huyện, bản báo cáo đánh giá vườn chè do Giáo sư Tống Hoài Viễn lập, thỏa thuận đầu tư của Tập đoàn Hằng Thông và biên bản đánh giá lứa búp chè đầu mùa xuân năm nay.
Lão Châu xem qua một lượt rồi thở dài.
“Hương trưởng Dương, không phải tôi cố ý làm khó cậu. Phía thành phố thúc rất gấp, mỗi lần cần bổ sung tài liệu đều là do họ yêu cầu.”
Dương Phàm nhìn ông ta.
“Chủ nhiệm Châu, bên thành phố là ai đang thúc?”
Lão Châu khép báo cáo lại, đẩy trả về, sắc mặt nặng nề nói: “Hương trưởng Dương, chuyện này tôi cũng không rõ. Tôi có cảm giác... vấn đề không nằm ở hồ sơ!”
Dương Phàm không hỏi thêm.
Hắn để hồ sơ lại rồi bước ra khỏi Ủy ban Nông nghiệp. Trên đường phố huyện thành, cây ngô đồng bắt đầu tung bông, từng mảng trắng xóa rơi xuống vai hắn.
Hắn không phủi đi.
Tối hôm đó, Ngô Hưởng từ thành phố trở về, trực tiếp đẩy cửa phòng ký túc xá của Dương Phàm.
“Tôi đã hỏi một vòng.” Ngô Hưởng ngồi xuống, đôi mắt sau cặp kính gọng vàng đầy tia máu. “Phía Ủy ban Nông nghiệp thành phố kín miệng lắm. Tôi lại tìm mấy người quen, họ cũng chỉ nói ‘có người đang hỏi đến chuyện này’, hình như là từ trên tỉnh.”
Dương Phàm rót một cốc nước đưa qua.
Ngô Hưởng nhận lấy nhưng không uống.
“Chủ nhiệm Ngưu của Ủy ban Nông nghiệp thành phố bình thường gặp tôi lúc nào cũng cười tươi rói, lần này đến điện thoại cũng không nghe. Tôi gọi ba lần, lần nào thư ký của ông ta cũng bắt máy, nói Chủ nhiệm Ngưu đang họp.”
Ông ngẩng đầu nhìn Dương Phàm.
“Chuyện này không bình thường.”
Dương Phàm ngồi bên mép giường, im lặng một lúc.
“Bí thư Ngô, anh nghĩ là ai?”
Ngô Hưởng lắc đầu.
“Không đoán ra! Những người chúng ta đắc tội đều chỉ là hạng tép riu — cỡ như Tần Đại Phú, mấy tay buôn phân bón, cùng lắm quen được người ở cấp huyện. Cấp Ủy ban Nông nghiệp thành phố, hắn không với tới được.”
Hai người đều không nói thêm, cùng ngồi hút thuốc nhìn ra ngoài cửa sổ. Ngoài kia, tiếng côn trùng rả rích từng đợt, ánh đèn từ nhà xưởng Hằng Thông dưới chân núi hắt lên, chớp tắt từng hồi.
————
Sáng sớm hôm sau, hai người cùng đến huyện ủy.
Trong văn phòng của Vũ Ái Quốc, chiếc ca tráng men bốc hơi nóng. Lý Kiến Dân cũng có mặt, đang ngồi trên ghế sofa hút thuốc.
Ngô Hưởng báo cáo lại toàn bộ tình hình. Vũ Ái Quốc nghe xong, nâng chiếc ca lên, thổi lớp vụn trà nổi trên mặt nước.
“Chuyện các cậu nói, huyện đã chú ý từ lâu rồi.”
Ngô Hưởng hơi nghiêng người về phía trước.
Vũ Ái Quốc đặt ca xuống.
“Ngay khi Ủy ban Nông nghiệp thành phố yêu cầu đình chỉ để thẩm tra, huyện đã lập tức tiến hành trao đổi. Tôi bảo Huyện trưởng Lý đích thân gọi cho Chủ nhiệm Ngưu của Ủy ban Nông nghiệp thành phố. Chủ nhiệm Ngưu nói đây là ‘thẩm tra theo quy trình bình thường’, không hề có chuyện cố tình kéo dài.”
Lý Kiến Dân dụi tắt điếu thuốc.
“Tôi nói với ông ta, Hợp tác xã Hương Thanh Bình là mô hình thí điểm của toàn huyện, trên tỉnh cũng đã ghi nhận. Ông ta nói ông ta biết, nhưng quy trình thẩm tra không thể bỏ qua. Tôi lại hỏi thời hạn thẩm tra là bao lâu, ông ta nói chỉ cần không có vấn đề thì sẽ lập tức gỡ bỏ lệnh đình chỉ!”
“Không có vấn đề thì gỡ bỏ, hừ hừ!”
Rầm một tiếng, Vũ Ái Quốc đập mạnh tay xuống bàn.
Dương Phàm và Ngô Hưởng nhìn nhau, vẻ bất lực trong mắt hai người càng thêm nặng nề.
Vũ Ái Quốc đứng dậy, đi tới bên cửa sổ. Bên ngoài là sân huyện ủy, bông ngô đồng bay khắp nơi.
“Tôi nói thật với các cậu.” Ông không quay đầu lại.
“Ủy ban Nông nghiệp thành phố chịu quản lý hai tuyến — nghiệp vụ do Ủy ban Nông nghiệp tỉnh chỉ đạo, nhân sự do thành phố quản lý. Việc huyện ủy có thể làm là báo cáo lên thành ủy và chính quyền thành phố, mời lãnh đạo thành phố đứng ra điều phối. Tôi đã báo cáo với Bí thư Triệu và Thị trưởng Lý rồi.”
Ông quay người lại.
“Chỉ thị của Bí thư Triệu là: việc tốt thường lắm gian truân, cứ làm theo quy định. Chỉ thị của Thị trưởng Lý là: hồ sơ phải chắc chắn, không được để người ta có cớ.”
Vũ Ái Quốc nhìn Dương Phàm.
“Ý rất rõ ràng — cửa thẩm tra này, các cậu nhất định phải vượt qua! Nhưng không được xông thẳng vào, chỉ có thể kiên nhẫn chịu đựng.”
Lý Kiến Dân nói tiếp: “Việc quan trọng nhất của các cậu lúc này là làm hồ sơ thật chắc. Từng trang đều phải chịu được soi xét, từng số liệu đều phải có nguồn gốc. Người thẩm tra muốn bới lông tìm vết, các cậu không được để họ có chỗ mà bới.”
Ông dừng lại một chút.
“Nếu thật sự có người muốn chặn các cậu — hồ sơ vững chắc chính là vũ khí để các cậu phản kích.”
Vũ Ái Quốc gật đầu.
“Lão Lý nói đúng! Các cậu về đi, rà soát lại hồ sơ một lượt. Đừng ngại phiền phức, cũng đừng vội thời gian. Họ kéo dài thì các cậu cứ kiên trì, kiên trì đến khi họ không còn bắt bẻ được gì nữa.”
Hai người bất đắc dĩ đứng dậy đáp: “Bí thư Vũ, Huyện trưởng Lý, chúng tôi hiểu rồi.”
Vũ Ái Quốc vỗ vai Dương Phàm.
“Việc tốt thường lắm gian truân. Chịu qua được thì sẽ ổn thôi.”
Ra khỏi tòa nhà huyện ủy, Ngô Hưởng kéo cửa xe, ngồi phịch vào trong rồi giật giật cổ áo.
“Việc tốt thường lắm gian truân.” Ông lặp lại một lần, giọng đầy bực bội. “Câu này tôi nghe không dưới hai mươi lần rồi.”
Dương Phàm nhanh chóng ngồi vào ghế phụ, đóng cửa xe rồi nặng nề thở dài.
Ngô Hưởng khởi động xe, đánh lái ra khỏi sân huyện ủy. Bông ngô đồng táp lên kính chắn gió, cần gạt nước vừa quét qua đã biến chúng thành một mảng trắng xóa nhòe nhoẹt.
Con đường phía trước hơi mờ mịt, mà tương lai của Hương Thanh Bình dường như cũng chướng ngại trùng trùng.
Cùng lúc đó, trên tầng ba tòa nhà làm việc của huyện ủy.
Xe của Ngô Hưởng vừa rẽ khỏi cổng, Vũ Ái Quốc đã đặt mạnh chiếc ca tráng men xuống bàn.
“Ngưu Đức Thắng bên thành phố này rốt cuộc là thế nào!”
Lý Kiến Dân ngồi trên sofa, tàn thuốc trong tay đã dài một đoạn mà vẫn chưa gạt.
Vũ Ái Quốc đi đi lại lại hai vòng trong phòng làm việc, giày da giẫm lên nền đá mài phát ra tiếng cộp cộp.
“Đề nghị của huyện ủy và chính quyền huyện hắn không nghe, đến sự điều phối của thành ủy và chính quyền thành phố hắn cũng không nghe. Một Chủ nhiệm Ủy ban Nông nghiệp như hắn muốn làm gì? Định lật trời à!”
Lý Kiến Dân gạt tàn thuốc vào gạt tàn.
“Lão Vũ, ông đừng nóng vội.”
“Tôi có thể không vội sao!” Vũ Ái Quốc quay người lại. “Hợp tác xã Hương Thanh Bình là lá cờ đầu của cả huyện, trên tỉnh cũng đã ghi nhận. Ngưu Đức Thắng hắn cứ chặn mãi không chịu thả, thứ hắn chặn không phải Dương Phàm, mà là Huyện An Dương chúng ta!”
Lý Kiến Dân dụi tắt điếu thuốc rồi lại châm một điếu khác.
“Chuyện này, Châu An Quốc đã đặc biệt đến báo cáo với tôi một lần — không phải ông ấy không muốn cho qua, mà là phía Ủy ban Nông nghiệp thành phố ép quá gắt.”
Vũ Ái Quốc dừng bước.
“Ngưu Đức Thắng nói với ông ấy rằng, nếu phía thành phố chưa kiểm tra xong hồ sơ mà huyện đã tự ý đưa ra kết luận, thì cái chức Chủ nhiệm Ủy ban Nông nghiệp huyện của ông ấy, hiện đã bước vào thời gian niêm yết công khai, cũng khỏi cần làm nữa. Thành phố cũng sẽ không công nhận kết luận của huyện. Nguyên văn là như vậy.”
Bàn tay Vũ Ái Quốc siết chặt rồi lại buông ra.
“Ngưu Đức Thắng hắn điên rồi sao? Rốt cuộc là nhân vật lớn nào đang nhắm vào hợp tác xã của chúng ta!”
Lý Kiến Dân phả ra một làn khói.
“Lão Vũ, ông bớt giận. Châu An Quốc là người thế nào chúng ta đều hiểu, ông ấy không phải loại có gan gây chuyện. Ủy ban Nông nghiệp thành phố đã lên tiếng rồi, ông ấy là một chủ nhiệm chịu quản lý hai tuyến thì có thể làm được gì? Về nghiệp vụ chịu thành phố chỉ đạo, mà Ủy ban Nông nghiệp thành phố lại có quyền đề xuất ý kiến đối với việc bổ nhiệm ông ấy. Tuy quyền nhân sự nằm trong tay huyện chúng ta, nhưng nếu thật sự trở mặt với Ủy ban Nông nghiệp thành phố, sau này các dự án nông nghiệp, các khoản kinh phí chuyên biệt, hỗ trợ kỹ thuật của An Dương, có thứ nào mà không phải nhìn sắc mặt người ta?”
Vũ Ái Quốc đi tới trước cửa sổ, mạnh tay đẩy cửa ra. Bông ngô đồng ào một tiếng tràn vào, phủ đầy một bên vai ông.
“Vậy cứ mặc cho bọn họ làm càn?”
Giọng ông đột nhiên hạ thấp, trầm đến nghẹn lại.
“Tôi, Vũ Ái Quốc, đã làm việc ở An Dương hơn mười năm, từ một cán sự làm lên đến Bí thư Huyện ủy. Mắt thấy sắp nghỉ rồi, lại gặp phải chuyện này. Lão Lý, ông nói xem, nếu tôi cứ thế mà nhịn, sau này nghỉ rồi, nghĩ đến hợp tác xã Hương Thanh Bình, nghĩ đến hai người trẻ tuổi Dương Phàm và Ngô Hưởng, nghĩ đến một cơ hội phát triển tốt như thế này — tôi làm sao ngủ yên được?”
Lý Kiến Dân dụi tắt điếu thuốc, đứng dậy đi tới bên cạnh Vũ Ái Quốc. Bông ngô đồng ngoài cửa sổ vẫn bay, những khóm hoa nguyệt quý trong sân bị phủ trắng đến mức chẳng còn nhìn ra màu sắc.
“Lão Vũ, tâm trạng của ông tôi hiểu.”
Vũ Ái Quốc không nói gì. Bông ngô đồng rơi lên mái tóc đã hoa râm của ông, ông cũng không phủi.
Giọng Lý Kiến Dân dịu xuống.
“Tôi cũng uất ức. Nhưng trước mắt còn không biết nhân vật lớn nào đang giở trò, chúng ta chỉ có thể chờ. Chờ nước rút mới biết ai đang bơi trần. Bây giờ ông xông lên, liều cả chuyện bị cho lui về tuyến hai sớm, làm ầm chuyện này lên thành phố rồi lên tỉnh — đúng là hả giận đấy, nhưng sau đó thì sao? Ông nghỉ rồi, bí thư mới tới nhất định sẽ đứng ra cho Hương Thanh Bình sao? Hay sẽ đè chuyện này xuống, coi như chưa từng xảy ra?”
Tay Vũ Ái Quốc siết chặt khung cửa sổ, các khớp ngón tay trắng bệch.
Rất lâu sau.
Ông nặng nề thở dài. Hơi thở ấy bị ép ra từ lồng ngực, mang theo chút run rẩy.
“Lão Lý.”
“Ừ.”
“Ông nói xem — tôi chỉ muốn trước khi nghỉ, để lại cho An Dương chút gì đó. Để lại một ngành nghề tốt, một bộ máy tốt, để lại một con đường có thể giúp túi tiền của dân chúng đầy lên. Sao mà khó đến mẹ nó thế này.”
Lý Kiến Dân không nói gì. Ông đặt tay lên vai Vũ Ái Quốc, vỗ nhẹ mấy cái.
Bông ngô đồng ngoài cửa sổ vẫn bay.
Khói thuốc trong văn phòng dần tan đi.
Nước trà trong chiếc ca tráng men đã nguội lạnh từ lâu.
