Bàn tay Kỳ Đồng Vĩ siết chặt cuốn sổ, run lên dữ dội.
"Em không dám về! Em không dám nhìn vào mắt những người đó, em sợ họ hỏi em — Đồng Vĩ, cháu đang làm ở cơ quan lớn nào thế?"
"Đồng Vĩ, cháu làm quan lớn rồi phải không?"
"Sư huynh, em phải nói thế nào đây? Em nói với họ rằng em đang ở một vùng núi nghèo chẳng khác quê mình là bao, ngày nào cũng đi hòa giải tranh chấp đất ở sao? Em nói với họ rằng đến cấp phó khoa em còn chưa lên nổi sao? Bây giờ đến Tết em cũng chẳng còn mặt mũi nào về nhà!"
Kỳ Đồng Vĩ nghiến răng, cơ quai hàm nổi lên từng đường.
"Năm đó họ bán gà, bán lương thực, bớt cả chăn bông dùng để qua mùa đông, đổi lại kết quả là em lại cắm đầu vào một vùng núi nghèo khác sao?"
Hắn không nói tiếp được nữa, cổ họng như bị thứ gì đó chặn lại, chỉ có lồng ngực phập phồng dữ dội. Cuốn sổ trong tay bị siết đến nhăn nhúm, các khớp ngón tay trắng bệch pha xanh. Hắn quay mặt sang bên, nhìn chằm chằm sang bờ sông đối diện, hai vai khẽ run.
Dương Phàm thò tay vào túi, lấy ra hai điếu thuốc, châm cho Kỳ Đồng Vĩ một điếu. Anh tự ngậm một điếu, không vội nói gì, chỉ nhìn những vòng gợn sóng lan ra từng lớp trên mặt sông.
"Đồng Vĩ, hôm nay anh đến đây chỉ muốn nói với cậu một chuyện — thâm niên phó khoa của cậu được tính từ ngày đầu tiên đi làm rồi. Chuyện này không giống với chức vụ bổ nhiệm ghi trên giấy, cậu hiểu không?"
Kỳ Đồng Vĩ ngẩng đầu lên, sững người, hồi lâu không lên tiếng.
"Nhưng cho dù là vậy, sư huynh, anh nói xem... những ngày tháng thế này, rốt cuộc bao giờ mới đến hồi kết?"
Dương Phàm đứng dậy, vỗ vai hắn.
"Năm đó lúc anh ở Hương Thanh Bình, Lão Mã từng nói với anh rằng nơi này hết cứu rồi, chín năm đã có tám cán bộ tốt nghiệp đại học bỏ đi. Khi ấy anh cũng chẳng chắc chắn gì. Anh lấy tiền của mình ra mua túi giấy, tìm Lão Vương Đầu rồi nói, lỗ thì tính cho tôi, dù sao ông cũng chẳng mất gì. Cứ từng bước từng bước mà đi, đến hôm nay, thu nhập bình quân đầu người của Thanh Bình đã từ hai trăm tăng lên gần năm nghìn."
"Đồng Vĩ, nơi càng gian khổ thì càng tôi luyện tâm tính và năng lực của một người. Cậu làm ở đây gần hai năm rồi, tình hình từng nhà từng hộ ở đây cậu đều nắm rõ — đó chính là nền tảng của cậu."
Anh dừng lại một chút.
"Cậu cảm thấy con đường của mình khó đi, vậy anh kể cho cậu nghe chuyện anh trải qua hồi đầu năm."
"Hợp tác xã của anh vừa mới khởi đầu đã kéo tới một nhân vật lớn, Triệu Thụy Long."
"Đó là công tử của đồng chí Triệu Lập Xuân, Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Thành ủy thành phố Kinh Châu. Bọn anh không đồng ý giao quyền kiểm soát hợp tác xã cho hắn, hắn liền đập bàn trước mặt anh và Bí thư Ngô, còn đập cả gạt tàn thuốc, bảo bọn anh cứ chờ đấy."
Dương Phàm phủi tàn thuốc, giọng bình thản như đang kể chuyện của người khác.
"Sau đó, vào tối ngày thứ tư, anh lên huyện họp, bị một vị lãnh đạo huyện giăng bẫy để anh lái xe sau khi uống rượu. May mà anh thận trọng nên thoát được một kiếp."
"Đến hôm sau anh trở về Hương Thanh Bình thì phát hiện Bí thư Ngô đã bị Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật đưa đi. Mãi đến khi họ xác định bọn anh hoàn toàn trong sạch, việc bọn anh làm đều chịu được soi xét, bản thân cũng chịu được điều tra — cuối cùng hai người bọn anh chẳng có chuyện gì, lúc đó mới vượt qua được cửa ải này."
Kỳ Đồng Vĩ trợn tròn mắt, điếu thuốc kẹp giữa hai ngón tay, quên cả hút.
"Sư huynh, chuyện này..."
"Chẳng phải còn nguy hiểm hơn tình cảnh của cậu sao?" Dương Phàm nhìn hắn.
"Nếu nói chuyện thật sự nghiêm trọng, còn phải kể đến bài báo trên Kinh Châu Nhật Báo và bài phát biểu của đồng chí Triệu Lập Xuân tại Hội nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy, trực tiếp đè cả Thành phố Ninh Châu bọn anh xuống. Anh và Bí thư Ngô bất cứ lúc nào cũng có thể chấm dứt sự nghiệp chính trị. Chuyện sau đó thì cậu đều biết, trường học đã nâng đỡ anh một phen, anh mới có thể bình an vượt qua."
Anh ném mẩu thuốc xuống đất, dùng chân nghiền tắt.
"Nhưng nếu ngay từ trước đó anh đã ngã xuống, cậu đoán xem bây giờ anh sẽ thế nào? Nếu tối hôm đó anh lái xe, bị bắt vì lái xe sau khi uống rượu — bị cách chức hương trưởng, chịu kỷ luật Đảng, hồ sơ lưu lại một vết. Hợp tác xã tan rã, Hằng Thông rút vốn, Thanh Bình lại quay về thời đại 'không làm thì không sai'. Đời này của Dương Phàm anh, đừng nói thăng tiến, có thể tiếp tục ở lại trong hệ thống hay không cũng còn là vấn đề."
Yết hầu Kỳ Đồng Vĩ khẽ chuyển động. Hắn nhìn Dương Phàm, môi mấp máy nhưng không phát ra tiếng.
Trong đầu hắn lúc này như sóng cuộn biển gầm.
Mấy tháng đó của sư huynh mới thật sự là đứng bên bờ vực — bị giăng bẫy lái xe sau khi uống rượu, Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật đột kích, báo cấp tỉnh điểm danh, bị cảnh cáo tại Hội nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy.
Chỉ cần bước hụt một bước là hoặc vào tù, hoặc thân bại danh liệt.
Còn Kỳ Đồng Vĩ hắn thì sao? Hắn có gì? Ngoài sự đè nén về cảm xúc, ngoài nỗi lo tương lai mịt mờ, đã có ai thật sự động đến hắn chưa?
Không ai giăng bẫy hại hắn, không ai viết bài chửi hắn, cũng không ai điểm tên hắn tại Hội nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy. Hắn chỉ bị gác sang một bên, bị treo mãi ở chế độ đãi ngộ phó khoa.
So sánh như vậy, những gì hắn gặp phải dường như quả thật chẳng đáng là bao.
"Sư huynh, vậy ý của anh là..."
"Đồng Vĩ, cậu phải nhớ — gió tà có mạnh đến đâu cũng vĩnh viễn không thể ép gãy một cây trúc đứng thẳng. Cậu phải bình tâm làm việc, cắm vững gốc rễ. Còn một số người, họ có thể đè cậu nhất thời, nhưng không thể đè cậu cả đời. Dù sao cũng chẳng còn mấy năm nữa mà."
Anh nhìn Kỳ Đồng Vĩ.
"Quan trọng nhất là bản thân cậu không được tự đi lệch trước."
Kỳ Đồng Vĩ không nói gì, chỉ cẩn thận nhét cuốn sổ nhăn nhúm trở lại túi áo sát người, rồi vỗ nhẹ lên ngực.
"Sư huynh, em hiểu rồi. Anh mới là người thật sự đi qua đầu dao mũi kiếm. Chuyện của em tính là gì chứ? Chẳng qua là chịu đựng thôi."
Hắn thở phào một hơi dài, sợi dây căng cứng trên gương mặt dường như đã thả lỏng đôi chút.
Dương Phàm nhìn vẻ kiên nghị một lần nữa hiện lên trên gương mặt hắn, trong lòng lại thở dài. Thằng nhóc này ngoài miệng nói đã hiểu, nhưng cái vẻ quyết liệt trong ánh mắt ấy — vẫn cứ hướng ra bên ngoài.
Hắn vẫn nghĩ rằng chỉ cần chịu đựng qua là được, chịu đựng qua rồi sẽ có người nhìn thấy mình, chịu đựng qua rồi sẽ có thể được điều chuyển đi.
Hắn vẫn chưa hiểu câu "chẳng còn mấy năm nữa" rốt cuộc có ý nghĩa gì.
Dương Phàm dập tắt điếu thuốc, bỗng hỏi một câu.
"Đồng Vĩ, chuyện giữa cậu và Trần Dương, cậu nghĩ thế nào?"
Kỳ Đồng Vĩ sửng sốt.
"Nghĩ thế nào là sao?"
"Cậu cảm thấy hai người có thể thành đôi hay không, vấn đề nằm ở đâu?"
Sắc mặt Kỳ Đồng Vĩ tối đi, hắn do dự một chút.
"Cô giáo Lương là một mặt, chênh lệch điều kiện hiện giờ giữa bọn em cũng là một mặt, còn có khoảng cách địa lý nữa..."
"Cậu tưởng chỉ có cô giáo Lương Lộ thôi sao?"
Kỳ Đồng Vĩ ngẩng đầu, ánh mắt đầy khó hiểu.
"Chẳng lẽ không phải sao? Nếu không phải cô ấy..."
Dương Phàm lắc đầu.
"Vậy anh hỏi cậu một câu, tại sao cậu cứ luôn miệng nói muốn điều chuyển đến Bắc Kinh?"
"Trần Dương ở Bắc Kinh mà." Kỳ Đồng Vĩ buột miệng đáp.
"Ai nói với cậu rằng Trần Dương đã đến Bắc Kinh?"
"Chú Trần nói." Kỳ Đồng Vĩ ngừng lại một chút, "Chú Trần Nham Thạch ấy. Chú ấy nói với em Trần Dương đã được điều chuyển đến Bắc Kinh. Chú ấy còn nói người trẻ phải có chí hướng, phải cố gắng làm việc, tranh thủ được điều chuyển đến Bắc Kinh, nếu không thì sau này làm sao đảm bảo cuộc sống tương lai cho Trần Dương?"
Khóe miệng Dương Phàm giật nhẹ.
"Lão già này."
Anh khẽ mắng một câu, sau đó bật cười, nhưng trong lòng lại nghĩ:
"Lý luận của Trần Nham Thạch lúc nào cũng dùng lên người khác — con trai cả ở Vệ thú khu, Trần Dương cũng đã đến Bắc Kinh. Hai người họ mới đi làm được mấy năm? Tự dựa vào bản thân mà vào được sao? Ha ha!"
Dương Phàm xoay người, đứng đối diện với hắn. Giọng anh hạ xuống rất thấp, nhưng từng chữ lại như đinh đóng thẳng vào tai Kỳ Đồng Vĩ.
"Đồng Vĩ, anh nói cho cậu biết một chuyện! Năm đó có một bạn học nữ quan hệ khá tốt với Trần Dương, có lần cô ấy nói với anh — vì chuyện của cậu mà Trần Nham Thạch đã mắng Trần Dương mấy lần rồi."
Ngón tay Kỳ Đồng Vĩ siết lại.
"Mắng gì?"
"Nói cậu không biết cầu tiến, cóc ghẻ mà đòi ăn thịt thiên nga."
Gió sông thổi ào tới, Kỳ Đồng Vĩ đứng nguyên tại chỗ, không nhúc nhích.
"Ông ấy coi thường cậu." Giọng Dương Phàm rất nhẹ, nhưng mỗi chữ đều nặng như búa nện.
"Thậm chí còn coi thường những người có xuất thân như chúng ta, cậu có hiểu không!"
"Người ta là ai? Phó Viện trưởng Thường trực Viện Kiểm sát cấp chính sảnh. Trần Dương là con gái ông ấy. Nếu ông ấy thật sự muốn tác thành cho cậu và Trần Dương, khó sao? Chỉ cần ông ấy gật đầu, đánh tiếng với Lương Quần Phong một câu, Lương Lộ có làm ầm lên thì làm được đến mức nào? Nhưng ông ấy không làm! Không những không tác thành, ông ấy còn ngăn cản."
Dương Phàm nhìn gương mặt Kỳ Đồng Vĩ dần trở nên trắng bệch.
"Một mặt ông ấy ngăn cản cậu và Trần Dương, mặt khác lại nói với cậu — người trẻ phải dựa vào năng lực của bản thân, đường đường chính chính điều chuyển đến Bắc Kinh, không được chạy quan hệ, không được đi cửa sau. Lời này có đúng không? Đúng. Nhưng lời ấy từ miệng ông ấy nói ra, cậu tự ngẫm đi, ngẫm cho kỹ."
Giọng Kỳ Đồng Vĩ hơi khô khốc.
"Không thể nào. Chú Trần là kiểu lão cách mạng ấy, thứ chú ấy ghét nhất chính là chạy quan hệ..."
"Ghét chạy quan hệ?" Dương Phàm bật cười, "Vậy con trai ông ấy vào Vệ thú khu bằng cách nào? Trần Dương đến Bắc Kinh bằng cách nào? Lúc hai người họ vừa tốt nghiệp, đều tự mình nộp hồ sơ rồi được tuyển vào sao? Đồng Vĩ, cậu tỉnh táo một chút!"
Kỳ Đồng Vĩ không nói nữa. Hắn đứng ở đó, gió sông thổi mái tóc rối tung, nhưng hắn vẫn không nhúc nhích.
Dương Phàm nhìn hắn, trong lòng lại thở dài. Người này thật sự đã lún quá sâu rồi.
Lún trong chút tình cảm nam nữ với Trần Dương, lún trong chiếc bánh vẽ mà Trần Nham Thạch đã vẽ ra cho hắn — "chỉ cần cậu cố gắng, cậu sẽ có thể điều chuyển đến Bắc Kinh, sẽ có thể ở bên Trần Dương".
Sau đó, hắn quy mọi chuyện không thuận lợi thành do bản thân chưa đủ cố gắng, quy hết thành sự chèn ép của Lương Lộ.
Hắn chưa từng nghĩ rằng cánh cửa thật sự chặn đường mình, có lẽ ngay từ đầu đã không hề muốn cho hắn bước vào.
"Đồng Vĩ." Dương Phàm vỗ vai hắn, giọng dịu xuống.
"Hôm nay anh nói với cậu những điều này không phải để cậu hận ai. Anh chỉ muốn cậu nhìn cho rõ — thứ mà cậu vẫn luôn theo đuổi, có thể ngay từ đầu đã không định mở cửa cho cậu. Thay vì dồn tâm trí vào chuyện làm thế nào để điều chuyển đến Bắc Kinh, làm thế nào để đoàn tụ với Trần Dương, chẳng bằng trước tiên cứ làm cho tốt những việc ngay trước mắt."
