Màn chiều mờ mịt, cỏ rậm nối tận chân trời. Dưới ánh hoàng hôn, một dòng sông cuồn cuộn chảy xiết như lao đi.
Vương Dương chậm rãi mở mắt, chỉ cảm thấy trời đất quay cuồng, đầu óc choáng váng.
Đây là đâu?!
Rõ ràng vừa rồi hắn còn đang tham quan bảo tàng, sao chỉ chớp mắt một cái đã đến nơi này rồi?
Hắn gắng gượng ngồi dậy, kinh ngạc phát hiện cùng lúc với mình còn có ba người khác cũng ngồi dậy!
Ba người này búi tóc trên đầu, mặc áo ngắn bằng vải gai thô cũ nát, ăn vận chẳng khác nào người cổ đại.
Trong ba người có hai người trẻ tuổi.
Một người thân hình lực lưỡng như trâu, tựa Kim Cương lực sĩ;
Một người tuấn mỹ khác thường, chẳng khác gì mỹ nam trong phim thần tượng;
Người cuối cùng là một trung niên khoảng bốn, năm mươi tuổi, tướng mạo bình thường không có gì nổi bật.
Bên phải Vương Dương còn có một người gầy như que củi nằm trong bụi cỏ, bất động.
Tính cả người gầy đang nằm kia, xét theo vị trí, năm người vừa vặn tạo thành một vòng tròn nhỏ.
Ở giữa năm người đặt một chiếc giỏ cỏ đan thô sơ. Cách giỏ không xa còn có một chiếc vò đất nung đáy đã cháy đen, bên trong sót lại chút canh thừa.
Bên cạnh vò là một chiếc bát gỗ, trên bát gác một chiếc muôi gỗ lớn. Trong bát chứa chất lỏng màu đen, Vương Dương ngửi mùi bay tới, cảm thấy dường như là giấm.
Bốn người nhìn nhau, nhất thời không ai lên tiếng.
Vương Dương theo bản năng đưa tay đẩy kính, nhưng lại đẩy vào khoảng không.
Có lẽ nhận ra động tác ấy, người trung niên nhìn chằm chằm Vương Dương, thăm dò hỏi:
“Vương... tiến sĩ Vương?”
Vương Dương sững người:
“Biên tập Hứa?”
“Là tôi! Là tôi!” Người trung niên lập tức đáp, “Sao chúng ta lại ở đây? Còn ngài... sao ngài lại biến thành thế này rồi?”
Vương Dương chợt nghĩ tới điều gì, vội đứng bật dậy chạy về phía bờ sông. Ba người kia thấy vậy cũng chạy theo.
Phản chiếu trên mặt nước là khuôn mặt của một thiếu niên, nhiều nhất cũng chỉ mười bảy, mười tám tuổi.
Lông mày thưa, đôi mắt sáng, sống mũi hơi cao.
Xét về diện mạo, có thể dùng hai chữ thanh tú để hình dung, nhưng sắc mặt lại quá tái nhợt, cộng thêm thân hình quá gầy yếu nên trông có phần rụt rè. Hai mắt hơi đỏ, lộ vẻ yếu ớt mệt mỏi.
Hắn không đeo kính, nhưng mọi thứ trong tầm mắt đều rõ ràng như khắc. Cảm giác này, kể từ khi bị cận vào năm lớp sáu tiểu học, hắn chưa từng được trải nghiệm lại.
Bỗng bên cạnh vang lên tiếng cười không kìm nổi. Thiếu niên tuấn mỹ như mỹ nam kia kích động đến mức khoa tay múa chân:
“Xuyên không rồi! Chúng ta xuyên không rồi! Đọc không biết bao nhiêu tiểu thuyết xuyên không, cuối cùng hôm nay cũng đến lượt mình xuyên không, ha ha ha! Chuyến tham quan bảo tàng này không uổng! Ha ha ha ha! Tôi còn xuyên thành đẹp trai thế này nữa chứ!!!”
Hắn sờ mặt mình, lại nhìn khuôn mặt ba người bên cạnh, một lần nữa xác nhận trong số mấy người thì mình đẹp trai nhất, lập tức mừng như điên!
Tráng hán làm vài động tác giãn cơ, bẻ khớp kêu răng rắc, lại tung mấy quyền vào không khí, dường như đang làm quen với cơ thể mới này, miệng khinh thường nói:
“Đây là cổ đại, lại chẳng làm minh tinh được, đẹp trai có tác dụng quái gì?”
Thiếu niên tuấn mỹ vẫn đang trong trạng thái cực kỳ phấn khích. Bị tráng hán chọc một câu cũng không tức giận, ngược lại càng hào hứng hơn:
“Chưa chắc là cổ đại đâu! Biết đâu là thế giới hư cấu! Là huyền huyễn thì sao!”
Tráng hán khẳng định chắc nịch:
“Cậu nghĩ gì thế? Xuyên không ở bảo tàng, đương nhiên phải là cổ đại rồi!”
“Cổ đại cũng tốt mà! Có thể chép thơ! Chép từ! Chép tiểu thuyết! Chúng ta phải phân chia cho kỹ, mỗi người chép một thể loại! Đừng có chép trùng nhau!”
Tráng hán cười khẩy:
“Còn chép tiểu thuyết? Cậu tưởng đây thật sự là truyện mạng à? Bảo cậu chép Hồng Lâu Mộng, cậu thử viết lại từ trí nhớ cho tôi xem?”
Thiếu niên tuấn mỹ sững ra:
“Tôi không chép được, nhưng biết đâu người khác làm được.”
Hắn nhìn Vương Dương hỏi:
“Anh là tiến sĩ à? Tiến sĩ chuyên ngành gì?”
Vương Dương đáp:
“Tôi không phải tiến sĩ, mà là nghiên cứu sinh tiến sĩ.”
Thiếu niên tuấn tú có phần khó hiểu:
“Cái... cái đó khác nhau à?”
“Chỉ người đã thông qua buổi bảo vệ luận án tiến sĩ mới được gọi là tiến sĩ. Tôi đang học năm hai, vẫn chưa tốt nghiệp.”
Tráng hán tùy tiện hỏi:
“Anh học ngành gì?”
“Văn học.”
Tráng hán cười khinh:
“Thế thì có tác dụng quái gì! Học văn học lại không hiểu lịch sử, xuyên không cũng vô dụng!”
Người trung niên từ lâu đã nghe danh Vương Dương. Lần này ông tới gặp Vương Dương vốn là nhiệm vụ do nhà xuất bản chỉ định, chuẩn bị phối hợp với bảo tàng xuất bản một tập luận văn, mà Vương Dương chính là một trong các tác giả. Vì vậy ông lập tức giải thích:
“Tiến sĩ Vương là chuyên gia về văn học cổ điển...”
Tráng hán ngắt lời:
“Văn học cổ điển thì sao? Hiểu lịch sử không? Có thể viết lại Hồng Lâu Mộng từ trí nhớ không?”
Hắn nhìn Vương Dương, giọng điệu đanh thép như đang nói một chân lý:
“Tôi nói cho anh biết, đừng nói tiến sĩ, cho dù là sau tiến sĩ cũng không thể viết lại Hồng Lâu Mộng từ trí nhớ!”
Thiếu niên tuấn mỹ nhìn Vương Dương hỏi:
“Anh thật sự không viết được à?”
Tráng hán mất kiên nhẫn nói:
“Chẳng phải quá rõ rồi sao? Tôi nói cho cậu biết, cả nước căn bản không thể có ai viết lại Hồng Lâu Mộng từ trí nhớ được!”
Nói xong hắn nhìn Vương Dương, đắc ý hỏi:
“Anh nói xem, tôi nói có đúng không?!”
Vương Dương không trả lời. Hắn hoàn toàn không có tâm trạng tham gia cuộc tranh luận vô vị này, càng chẳng hứng thú giải thích cho tráng hán về nội hàm và ngoại diên của cổ điển học, cũng như sự khác biệt trong phạm vi nghiên cứu giữa quan niệm văn học theo nghĩa rộng và quan niệm thuần văn học.
Còn vấn đề Hồng Lâu Mộng lại càng không nằm trong phạm vi hắn cần cân nhắc.
Không nói tới câu “mỗi thời đại có nền văn học của riêng mình”, “mỗi thời đại đều có sở trường riêng”. Tiêu chuẩn đánh giá văn học thay đổi theo thời đại. Tương Tiến Tửu của Lý Bạch nếu được mang về thời Hán, có lẽ sẽ chìm nghỉm không ai biết đến; Xích Bích Hoài Cổ của Tô Thức nếu ra đời sớm hơn mấy trăm năm, cũng có thể bị xem là một khúc hát dân gian thô tục không bước nổi vào chốn tao nhã.
Bây giờ còn chưa biết mình đang ở thời không nào, vậy mà đã bàn chuyện chép thơ, chép từ, chép tiểu thuyết?
Cho dù có thể chép, trong lịch sử chẳng lẽ thiếu những đại gia văn học sao?
Lý Bạch, Đỗ Phủ, Tô Thức, Tân Khí Tật, người nào chẳng tài hoa trùm đời, nhưng có mấy ai thật sự đắc chí?
“Anh biết Hồng học gia là gì không? Ngay cả Lưu Tâm Vũ cũng từng viết tiếp Hồng Lâu Mộng.” Người trung niên không nhịn được nói với tráng hán.
Tráng hán tuy không biết Lưu Tâm Vũ là ai, nhưng phản bác cực nhanh:
“Thứ ông ta viết tiếp thì tính là cái gì? So được với nguyên tác sao? Với lại tôi đang nói viết lại từ trí nhớ, liên quan quái gì đến viết tiếp!”
Người trung niên còn định nói tiếp, Vương Dương đột nhiên lên tiếng:
“Mọi người có cảm thấy khẩu âm chúng ta nói chuyện có vấn đề không?”
Ba người nghi hoặc nhìn Vương Dương. Thiếu niên tuấn tú nói:
“Có vấn đề gì đâu, vẫn giống trước kia mà.”
Người trung niên suy nghĩ rồi nói:
“Tôi cũng không thấy có gì khác.”
Ngay cả tráng hán thích cãi nhất cũng hiếm khi gật đầu tán thành.
“Khoan đã.”
Vương Dương chuẩn bị một lúc, mấy lần muốn nói rồi lại dừng, sau đó lại thử chuẩn bị lần nữa, dáng vẻ muốn nói mà khó nói.
Tráng hán mất kiên nhẫn:
“Anh muốn nói gì thì cứ nói đi!”
Vương Dương dùng tay ra hiệu, chậm rãi thốt ra một từ:
“Đào hoa.”
Hắn dừng một chút rồi nói từng chữ một:
“Đào hoa khai, đào hoa bại.”
Nói xong, vẻ mặt hắn thả lỏng, như thể mấy chữ vừa rồi đã tiêu tốn không ít sức lực.
Ba người đều lộ vẻ khó hiểu. Thiếu niên lẩm bẩm:
“Đào hoa khai, đào hoa bại. Là gì vậy?”
Người trung niên và tráng hán nghe thiếu niên lặp lại thì đồng thời bừng tỉnh. Người trung niên kinh ngạc nói:
“Thứ tiến sĩ Vương vừa nói mới là tiếng Phổ thông!”
Từ lúc bốn người tỉnh lại trên bãi cỏ, họ vẫn luôn nói bằng một âm điệu trước đây chưa từng nghe qua. Âm điệu này xa lạ, khó phát âm, hoàn toàn khác với cách phát âm tiếng Phổ thông hiện đại. Vậy mà một vấn đề rõ ràng đến thế, mãi đến giờ họ mới nhận ra!
“Thứ chúng ta đang nói... vẫn là tiếng Trung sao?” Thiếu niên kinh hãi nhìn Vương Dương.
Vương Dương nghĩ một chút rồi nói:
“Đúng. Thứ chúng ta đang nói hiện giờ là Trung Cổ Âm. Trung Cổ Âm và cách phát âm Hán ngữ hiện đại khác nhau rất nhiều. Ví dụ chữ ‘đào’ trong ‘đào hoa’, trong tiếng Phổ thông, phụ âm đầu là phụ âm vô thanh bật hơi ‘t’, nhưng trong Trung Cổ Âm lại được phát thành âm hữu thanh thanh bằng! Còn chữ ‘bại’, phụ âm đầu trong tiếng Phổ thông là phụ âm vô thanh không bật hơi, nhưng trong Trung Cổ Âm lại trở thành âm hữu thanh thanh trắc. Lại ví dụ...”
Tráng hán sốt ruột ngắt lời:
“Đừng khoe chữ nữa! Nói cái gì hữu dụng đi. Anh chỉ cần nói cho tôi biết ‘Trung Cổ’ rốt cuộc nghĩa là gì?”
“Từ Hán đến Đường.” Vương Dương đáp ngắn gọn.
Giới văn sử học hiện nay thường gọi giai đoạn Ngụy Tấn Nam Bắc Triều và Tùy Đường là “Trung Cổ”, dùng để phân biệt với “cận thế” sau cuộc biến đổi Đường Tống.
“Vậy tức là hiện giờ chúng ta đã xuyên không tới một triều đại nào đó nằm giữa thời Hán và thời Đường?” Người trung niên hỏi.
Vương Dương gật đầu. Hướng nghiên cứu chính của hắn vốn là văn học Tiên Đường và lịch sử tư tưởng Đường Tống, đồng thời cũng có nghiên cứu nhất định về lịch sử văn hóa Lưỡng Hán. Nếu chỉ xét sự thật lịch sử, hắn quen thuộc thời Hán nhất, tinh thông thời Đường nhất. Nếu việc xuyên không thật sự không thể đảo ngược, hắn lại hy vọng mình tới một trong hai thời đại này. Ít nhất hắn hiểu khá rõ các chi tiết lịch sử, có thể tránh họa tìm lợi.
“Chúng ta không kế thừa ký ức của thân thể ban đầu, vậy mà lại kế thừa khẩu âm?! Nhưng chuyện đó không quan trọng!” Thiếu niên tuấn tú vung tay, vui mừng nói, “Quan trọng là chúng ta có thể chép Tống từ rồi! Bất kể là triều đại nào giữa Hán và Đường thì chắc chắn đều chưa có Tống từ!”
Tráng hán nói:
“Cậu nhớ được mấy bài Tống từ? Bốn người chúng ta chia nhau, mỗi người được mấy bài? Này nghiên cứu sinh tiến sĩ, chắc anh thuộc nhiều thơ từ lắm đúng không? Đến lúc đó phải đóng góp hết ra, không được giấu riêng!”
Vương Dương không tỏ ý kiến. Trong lòng hắn nghĩ, cho dù là thời Đường thì từ cũng chỉ là tiểu đạo mạt kỹ, muốn dựa vào vài bài Tống từ để lập thân quả thực là vọng tưởng. Ngay cả ở thời Tống, Liễu Vĩnh và Khương Quỳ làm từ đủ lợi hại rồi chứ? Một người nửa đời chìm nổi, một người cả đời nghèo túng.
Không được, mẹ mình vẫn còn ở hiện đại, mình phải nghĩ cách trở về!
“Điều chúng ta nên nghĩ lúc này không phải chép Tống từ gì đó, mà là phải nghĩ xem làm thế nào để trở về!”
Giữa hai đầu mày người trung niên tràn đầy lo lắng. Ông không có hứng thú như thiếu niên tuấn tú. Vợ con vẫn còn ở nhà, sao ông có thể không trở về?
“Trở về? Tôi không về đâu! Xuyên không còn khó hơn trúng xổ số! Nhất là còn xuyên thành một anh chàng đẹp trai thế này! Tuyệt đối là số mệnh nhân vật chính! Ở đây chúng ta muốn gió có gió, muốn mưa có mưa, tỉnh nắm quyền thiên hạ, say nằm gối mỹ nhân, chẳng phải tốt hơn quay về khuân gạch sao?!”
Thiếu niên tuấn tú càng nói càng hăng hái.
Tráng hán nhìn người trung niên cười:
“Ông ấy đương nhiên muốn về rồi, có xuyên vào cơ thể trẻ tuổi đâu. Mà trước khi xuyên không ông bao nhiêu tuổi?”
Người trung niên không muốn để ý tới kẻ chuyên thích tranh cãi này, đi đến bên Vương Dương, sốt ruột hỏi:
“Tiến sĩ Vương, phải làm sao đây? Nhà tôi còn vợ con, con gái tôi mới năm tuổi, tôi nhất định phải trở về!”
Thiếu niên tuấn tú cũng hỏi Vương Dương:
“Mà này, thời cổ đại nạp thiếp có giới hạn số lượng không?”
Tráng hán chế giễu:
“Mấy người hỏi anh ta thì có tác dụng quái gì?”
“Còn hơn hỏi anh!” Người trung niên không nhịn được bật lại.
Tráng hán nhún vai:
“Tôi thật sự buồn cười, loại như ông...”
Vương Dương ngăn hai người tiếp tục cãi nhau:
“Trước tiên nói chuyện chính. Mọi người còn nhớ cảnh tượng trước khi xuyên không không?”
Hắn nhìn người trung niên:
“Tôi nhớ trước đó chúng ta ở trong bảo tàng. Lúc ấy tôi và ông đang xem một chiếc Hồn Bình khai quật từ một ngôi mộ cổ...”
“Đúng! Có một cái bình sứ! Tôi cũng đang xem!” Thiếu niên tuấn tú nói.
Vương Dương trầm ngâm:
“Vậy tức là chúng ta hẳn đã xuyên không vào lúc cùng xem chiếc Hồn Bình ấy. Nói cách khác...”
Người trung niên vỗ đùi:
“Tôi nhớ ra rồi! Khi đó có năm người chúng ta đứng quanh tủ trưng bày!”
Bốn người nhìn nhau, lúc này mới nhớ trong bụi cỏ còn một người đang nằm, vội vàng chạy tới xem.
Người kia đang giãy giụa ngồi dậy. Thấy bốn người tiến lại, khuôn mặt gầy dài như quả dưa lập tức trắng bệch.
Thiếu niên tuấn tú nhiệt tình cười với người gầy:
“Anh bạn, báo cho anh một tin tốt, chúng ta xuyên không rồi! Từ nay thiên hạ này là của chúng ta!”
Sau đó hắn phát ra tràng cười “hô hô hô” cực kỳ khoa trương.
Tráng hán bĩu môi:
“Trung nhị.”
Cả hai đều không chú ý rằng cơ thể người gầy đang khẽ run.
Vương Dương vỗ vai người gầy:
“Anh không sao chứ?”
Mặt người gầy trắng bệch, tinh thần hoảng hốt, cơ thể càng run dữ dội hơn.
Tráng hán chế giễu:
“Tâm lý của anh kém quá đấy! Bảo sao tỉnh muộn nhất.”
Vương Dương nhìn người gầy một cái rồi nói:
“Bây giờ chúng ta đứng lại đúng vị trí lúc ở bảo tàng xem Hồn Bình.”
Ngoại trừ người gầy ôm đầu, co người ngồi nguyên tại chỗ không nhúc nhích, bốn người còn lại đều trở về vị trí cũ. Họ phát hiện những vị trí ấy vừa vặn trùng khớp với chỗ họ nằm lúc tỉnh dậy.
Mà ở chính giữa năm người là chiếc giỏ cỏ kia.
Vương Dương bước tới kiểm tra chiếc giỏ. Tráng hán lao lên một bước, cùng Vương Dương mở nắp giỏ. Người trung niên và thiếu niên tuấn tú cũng vây lại.
Vương Dương và tráng hán cùng lấy vật bên trong ra.
Đó là một chiếc bình sứ màu xanh tinh xảo, thân bình được đắp nổi những hình vẽ, trên nắp bình còn đắp hình đình đài lầu các.
Hai mắt người trung niên sáng lên:
“Là Hồn Bình! Chính là món chúng ta đã xem trong bảo tàng! Chẳng lẽ chúng ta xuyên không là vì thứ này?”
Thiếu niên tuấn tú hỏi:
“Hồn Bình là gì?”
Vương Dương đáp:
“Hồn Bình là minh khí tùy táng của người xưa, nghe nói có tác dụng thu hồn, an hồn.”
“Minh khí là gì?”
Thiếu niên tuấn tú vừa hỏi vừa đưa tay sờ hình vẽ trên thân bình:
“Khắc trên này là chim à?”
Vương Dương không trả lời câu hỏi về minh khí. Ánh mắt hắn đã hoàn toàn tập trung vào hình vẽ trên thân bình:
“Đây là Chu Tước. ‘Để Chu Tước bay phía trước dẫn đường, cưỡi cỗ xe của Thái Nhất.’ Trên Hồn Bình vẽ Chu Tước, có lẽ chính là để dẫn dắt linh hồn. Bí mật khiến chúng ta xuyên không rất có thể nằm trên nó.”
Hắn muốn cầm Hồn Bình trong tay để xem xét kỹ, nhưng tráng hán lại nắm chặt một đầu Hồn Bình, nhất quyết không chịu buông.
“Nếu Hồn Bình có thể khiến chúng ta xuyên không, vậy nhất định cũng có thể đưa chúng ta xuyên trở về!”
Giọng người trung niên hơi run. Đây chính là hy vọng duy nhất để ông trở về nhà. Như muốn củng cố niềm tin, nói xong ông lại hỏi Vương Dương:
“Đúng không?”
Vương Dương tuy trong lòng cũng không chắc, nhưng để an ủi ông, vẫn gật đầu.
“Để tôi xem cho. Bí mật của Hồn Bình thật ra được giấu trên thân bình.”
Tráng hán kéo Hồn Bình về trước mắt mình.
“Anh hiểu Hồn Bình à?” Thiếu niên tuấn tú ngạc nhiên hỏi.
“Đương nhiên. Tôi từng đọc một bài đăng trên mạng chuyên nói về Hồn Bình. Mọi người nhìn này, trên đây có chữ! Này nghiên cứu sinh, anh buông tay ra để tôi xem kỹ.”
Vương Dương buông tay, nghiêng đầu về phía trước nhưng không nhìn thấy chữ nào. Thiếu niên tuấn tú và người trung niên cũng ghé sát lại.
“Chữ đâu?” Thiếu niên tuấn tú hỏi.
“Phải rửa bằng nước, rửa xong mới thấy được chữ.”
Tráng hán ra vẻ cao thâm, cầm Hồn Bình đi thẳng về phía bờ sông.
Sắc mặt Vương Dương nghiêm lại, nhanh chân đi theo:
“Tôi đi cùng anh.”
“Không cần, không cần. Mọi người cứ chờ ở đây. Một mình tôi là được rồi.”
Giọng tráng hán hiếm khi khách khí như vậy.
“Không sao, dù gì đứng đây cũng chẳng làm gì.”
Vương Dương tăng tốc.
Tráng hán đột nhiên co chân chạy như điên!
Vương Dương lập tức đuổi sát phía sau!
Thiếu niên tuấn tú và người trung niên chậm một nhịp mới hiểu ra, cũng vội chạy theo.
Mắt thấy sắp tới bờ sông, tráng hán giơ cao Hồn Bình lên, nhưng không phải ném xuống sông mà dùng hết sức đập xuống đất!
Chỉ nghe một tiếng choang, Hồn Bình vỡ tan!
Tất cả mọi người đều chết sững. Người trung niên phát ra một tiếng gào đau đớn.
Nhân lúc mọi người còn ngẩn người, tráng hán lại tung một cú quét chân, đá hơn nửa số mảnh vỡ xuống sông!
Vương Dương không còn tâm trí để ý tới tráng hán, trực tiếp lao tới bờ sông. Chỉ thấy mặt sông mênh mông, dòng nước chảy xiết, đâu còn bóng dáng mảnh vỡ Hồn Bình nào nữa?!
Người trung niên như phát điên định nhảy xuống sông, bị Vương Dương giữ chặt kéo lại:
“Biên tập Hứa! Bình tĩnh!”
“Anh... anh bị điên à!” Thiếu niên tuấn tú kinh hãi nhìn tráng hán.
Tráng hán nói:
“Cậu ngu à! Nếu để hai người họ nghiên cứu ra cách dùng Hồn Bình rồi mang chúng ta trở về thì sao?”
Thiếu niên tuấn tú sững lại, giọng yếu đi đôi chút:
“Nhưng... nhưng cũng không thể...”
“Đồ chó đẻ!”
Mắt người trung niên lập tức đỏ ngầu, lao về phía tráng hán.
“Đứng lại!”
Vương Dương đột nhiên quát lớn, sắc mặt lẫn giọng nói đều nghiêm khắc. Người trung niên theo bản năng dừng chân.
Nhưng ông lại phát hiện Vương Dương lướt qua mình, nhanh chóng chạy về phía người gầy đã đứng dậy trong bụi cỏ.
Mấy người không hiểu chuyện gì, đều chạy theo.
“Anh định đi đâu?” Vương Dương hỏi.
Người gầy miễn cưỡng nặn ra một nụ cười:
“Không... không...”
Vương Dương nhìn chằm chằm người gầy, đột nhiên hỏi:
“Bộ phim anh thích nhất là phim nào?”
“Cái gì?” Thiếu niên tuấn tú hoàn toàn ngơ ngác.
“Phát thần kinh!” Tráng hán bất mãn lẩm bẩm.
“Đồ ngu!”
Người trung niên túm lấy cổ áo gai rách của tráng hán.
“Buông tay.” Sắc mặt tráng hán trầm xuống.
Dưới ánh nhìn của Vương Dương, cơ mặt người gầy càng run dữ dội.
“Nói đại một bộ cũng được, chỉ cần anh có thể nói ra tên một bộ phim là được.”
Vương Dương ép sát người gầy.
Ba người còn lại cảm thấy có gì đó không đúng, đồng loạt nhìn về phía người gầy.
Người gầy đột nhiên đẩy Vương Dương một cái. Vương Dương loạng choạng lùi lại, vừa vặn giẫm đổ bát giấm. Hơn nửa bát giấm đen đổ thẳng lên ống quần hắn, thấm ướt hoàn toàn một mảng vải lớn.
Người gầy quay người chạy như điên, miệng gào lên đầy cuồng loạn:
“Quỷ! Quỷ! Ác quỷ nhập xác rồi!”
Vương Dương không kịp lau, lập tức hét:
“Mau đuổi theo! Hắn không phải người hiện đại!”
Chú thích:
① Câu “mỗi thời đại đều có sở trường riêng” xuất phát từ học giả đời Thanh Tiêu Tuần, sau đó được Vương Quốc Duy, Hồ Thích và những người khác kế thừa, phát triển. Quan điểm này cho rằng văn học biến đổi theo thời đại, mỗi thời kỳ có những thể loại văn học riêng mà mình đặc biệt sở trường.
② Cách sử dụng khái niệm “Trung Cổ” trong giới học thuật không phải tuyệt đối. Có một hiện tượng rất thú vị là những nhà nghiên cứu giai đoạn Ngụy Tấn Nam Bắc Triều thường tự xưng là nghiên cứu Trung Cổ, nhưng trong khoảng mười năm gần đây, các học giả nghiên cứu từ thời Tống đến Minh cũng có xu hướng dùng “Trung Cổ” để tự gọi lĩnh vực của mình. Đây là cách đối chiếu với khái niệm Middle Period trong giới Hán học phương Tây. Một số học giả dịch khái niệm này thành “trung kỳ” chứ không phải Trung Cổ.
Tuy nhiên, việc mở rộng phạm vi khái niệm Trung Cổ quả thực đang trở thành một xu hướng. Ví dụ, tại hội nghị Middle Period China lần thứ ba tổ chức ở Yale năm ngoái, số học giả nghiên cứu thời Tống và sau thời Tống thế mà chiếm quá nửa! Khoảng thời gian được xác định là từ năm 220 đến 1600, rộng đến mức này tuy có thể phá bỏ rào cản giữa các lĩnh vực, nhưng lại làm mất đi ý nghĩa sâu xa của việc sử dụng khái niệm Trung Cổ.
③ Nhận thức giới hạn văn học trong một số thể loại hữu hạn như thơ, từ, tiểu thuyết thực chất bắt nguồn từ quan niệm thuần văn học mà khái niệm literature của phương Tây cận đại đại diện. Trung Quốc từ xưa vốn đã tồn tại quan niệm văn học theo nghĩa rộng. Chương Thái Viêm giải thích về văn học rằng: “Văn học là những gì có văn tự được ghi trên tre lụa, vì thế gọi là văn; bàn về phép tắc của nó thì gọi là văn học.” Theo cách nói của họ Chương, hai chữ “văn học” bao hàm một phạm vi vô cùng rộng lớn.
Ngày nay, một số ít khoa ngành vốn là trọng trấn nghiên cứu văn học cổ điển vẫn kế thừa truyền thống, đồng thời coi trọng các môn như văn hiến học, văn tự huấn hỗ học, sử học..., chứ không chỉ tự giới hạn trong phạm vi thuần văn học.
④ Trung Cổ là thời đại của thế gia môn phiệt. Cho đến cuối thời Đường, rồi từ thời Tống trở đi, môn phiệt tiêu vong, xã hội bình dân chính thức được mở ra và kéo dài đến tận ngày nay.
Nếu lấy Hoàng Hà làm ví dụ, Trung Cổ giống như khúc quanh của Hoàng Hà, sóng lớn nước xiết, tình hình dòng chảy vô cùng phức tạp. Từ đó trở đi, Hoàng Hà đổi dòng, diện mạo biến đổi mạnh mẽ. Trong dân gian có một câu truyền rằng: “Chuyện thời Đường gần với thời cổ, chuyện thời Tống gần với ngày nay”, quả thực có thể phản ánh khá rõ vị trí đường phân thủy của thời Trung Cổ.
Tuy nhiên, câu này là một lời đồn học thuật. Những người truyền lại thường quy câu nói ấy cho Trần Dần Khác, thậm chí còn có người trích nó vào luận văn, quả là chuyện kỳ lạ. Theo hiểu biết hạn hẹp của tôi, tiên sinh Trần chưa từng nói câu này. Tôi đoán nguyên mẫu của lời đồn ấy có lẽ là câu của tiên sinh Lưu Bá Ký trong Tống Đại Chính Giáo Sử: “Phép trị thời Đường gần với cổ, phép trị thời Tống gần với nay.”
Tóm lại, Trung Cổ là một thời đại vô cùng thú vị. Văn minh và dã man, tráng lệ và tăm tối, vĩ đại và thấp hèn đan xen, quấn lấy nhau, không thể chia cắt; bùn cát cùng trôi, hợp thành dòng lớn. Mà quan sát người hiện đại loạng choạng rơi vào dòng chảy cuồn cuộn của thời đại ấy, làm bắn lên từng đóa sóng nhỏ, cuối cùng tạo thành sóng lớn ngập trời, lại càng là một chuyện thú vị hơn.
Tôi sẽ cố hết sức tái hiện môi trường lịch sử chân thực của thời đại ấy. Không có bí kíp thần công, không có khí vận gia thân, chỉ là một người hiện đại trực tiếp xuyên tới thời Nam Bắc Triều đầy biến ảo khôn lường. Muốn sống sót, hắn chỉ có thể dựa vào chính mình.
Một khi đã đề cập đến tính chân thực, rất nhiều chuyện sẽ không còn đơn giản nữa. Xuyên không chưa nói đến những thứ khác, chỉ riêng cửa ải ngôn ngữ đã rất khó vượt qua. Phần lớn người hiện đại đều không nghe hiểu cách phát âm cổ, càng đừng nói đến chuyện giao tiếp với người xưa. Lại ví dụ như hộ tịch, hệ thống hộ tịch thời cổ đại ở Trung Quốc vốn rất hoàn thiện, người không có hộ tịch tuyệt đối chẳng dễ sống.
Tại sao một số tiểu thuyết xuyên không nghiêm túc hơn đôi chút khi viết về xuyên không lại thường để nhân vật chính kế thừa ký ức của nguyên chủ, rồi bắt đầu câu chuyện sau khi đã xuyên qua vài năm?
Bởi nếu mở đầu với một mảng trắng xóa, thật sự rất khó xử lý. Kế thừa ký ức rồi thì đơn giản, vấn đề thân phận được giải quyết một cách dễ dàng, việc hòa nhập vào cổ đại cũng trở nên đơn giản.
Nhưng vấn đề là, hòa nhập vào cổ đại chưa bao giờ là một chuyện đơn giản.
Tôi biết viết như vậy có thể tốn công mà không được lòng người, nhiều độc giả chưa chắc đã để ý những chi tiết này, nhưng tôi vẫn muốn trau chuốt đến chỗ tinh vi, muốn ném một người hiện đại còn sống sờ sờ vào một thế giới lịch sử chân thực, sinh động như thật, để xem hắn sống sót thế nào, giải quyết các vấn đề ra sao.
Tôi sẽ nghiêm túc và tỉ mỉ miêu tả quá trình ấy.
Tiếp theo, xin chư vị hãy cùng tôi bước vào thời đại Trung Cổ mạch ngầm dày đặc, sóng gió tráng lệ này!
