Sách Hành Tam Quốc

Chương 155: Cự hình máy ném đá

Việc thổ địa sát nhập, thôn tính là một căn bệnh tiềm ẩn của Đông Hán. Đương nhiên, không thể nói tất cả thế gia, hào cường đều ép buộc mua bán đất đai, nhưng phần lớn dân thường bán đất đai của mình đều là do bị cưỡng ép. Không ai lại vô duyên vô cớ không làm dân tự do mà cam tâm tình nguyện trở thành bộ khúc của người khác.

Bộ khúc, ở một mức độ nào đó, chính là nô lệ. Họ không chỉ phải lao động cật lực, đôi khi còn phải bán mạng.

Nông dân mất đi đất đai phần lớn là do phá sản. Nền kinh tế nông nghiệp cá thể vốn yếu ớt, lúc mưa thuận gió hòa còn có thể miễn cưỡng sống qua ngày, nhưng chỉ cần gặp thiên tai nhân họa, hoặc thậm chí sinh một trận bệnh, cũng có thể biến thành nghèo rớt mùng tơi. Đông Hán nho học hưng thịnh, hiếu đạo ăn sâu vào lòng người, tập tục hậu táng từ giới quý tộc lan rộng xuống dân thường, người chết trở thành gánh nặng không thể kham nổi. Vì chữ hiếu, bán đất đai thường trở thành lựa chọn cuối cùng của dân nghèo.