Sách Hành Tam Quốc

Chương 2278: Chung Nhận Thức

Quách Gia phe phẩy chiếc quạt lông, chậm rãi nói: "Nói về thiên hạ đại thế, người trong thiên hạ đại khái có thể chia làm ba loại: Một là có thể nhìn thấu thiên hạ, thấy mầm biết cây, thuận thế mà đi, không gì không lợi. Hai là có thể biết thiên hạ, đại thế đã rõ, thuận thế mà đi, xu lợi tránh hại, không đến mức lâm vào khốn đốn. Còn có một loại là không biết thiên hạ, thế cục đã hiển nhiên, lại bịt tai trộm chuông, muốn làm kẻ đứng xem, rung động cây cối."

"Loại người thứ nhất có thể làm quân sư cho bậc đế vương, để bậc đế vương kính yêu và tin tưởng. Loại người thứ hai có thể làm thần dân của bậc đế vương, để bậc đế vương tin tưởng và sử dụng. Còn loại người thứ ba, đó là kẻ địch của vua, chỉ có thể tiêu diệt. Loại người thứ nhất tuy hiếm thấy, có thể tạm gác lại. Loại người thứ ba tuy không nhiều, nhưng gây hại lại cực lớn, nếu chậm trễ không diệt trừ, sẽ trở thành tai họa ngầm, khó tránh khỏi phải chịu nỗi khổ cắt thịt đau đớn. Tào Tháo, Lưu Bị, chính là loại người thứ ba này, đặc biệt là Lưu Bị, chỉ nhìn vào hành động của họ thì biết, rất khó có thể thu phục, chỉ có thể giao chiến."

"Loại người thứ hai là đông đảo nhất, họ không có tầm nhìn của người thứ nhất, cũng không có sự tham lam và chấp niệm của người thứ ba, chỉ là những người bình thường mà thôi. Nếu bậc đại vương dùng đức để cai trị, họ có thể an cư lạc nghiệp. Nếu Tào Tháo, Lưu Bị dùng uy áp để đối đãi, họ sẽ không khỏi quy thuận. Tai họa của Đổng Trác, tấm gương nhà Ân còn đó, tro tàn Lạc Dương vẫn còn, bậc đại vương lẽ nào lại muốn Trường An đi theo vết xe đổ đó sao?"