Khu bệnh số 2 khoa Tim mạch, phòng bác sĩ. Lưu Nhã Kỳ thấy Lục Nhân bận xong đi từ phòng thông tim về, liền hứng thú xích lại gần.
“Lục Nhân, cậu về rồi đấy!” Lưu Nhã Kỳ bên cạnh lập tức xoay ghế lại, đôi mắt sáng lấp lánh, giọng điệu đầy vẻ hâm mộ, “Phòng thông tim có ngầu lắm không? Tớ nghe y tá nói Chủ nhiệm Lâm làm phẫu thuật cực kỳ nhanh, cậu có đứng ở bên cạnh xem từ đầu đến cuối không?”
“Ừ, xem một ca phẫu thuật đặt stent cấp cứu.” Lục Nhân đặt ly nước xuống, mỉm cười gật đầu, “Kỹ thuật của Chủ nhiệm Lâm cực kỳ lợi hại, sau này cậu chắc chắn sẽ có cơ hội đi, không cần vội.”
“Thật sao?” Lưu Nhã Kỳ cười cong đôi mắt, mái tóc đuôi ngựa lắc lư, ngay sau đó nhớ ra điều gì, bèn đưa tờ điện tâm đồ trong tay tới, “Phải rồi, đúng lúc có một tấm hình muốn hỏi cậu. Chính là của người cô bị tức ngực ở giường 12 mà tớ tiếp nhận, tớ vừa làm điện tâm đồ mười hai chuyển đạo, cậu xem sóng T ở các chuyển đạo trước ngực đều đảo ngược, có phải là thiếu máu cơ tim không?”
Cô khựng lại một chút, bổ sung: “Tớ vừa hỏi sư huynh Trần Việt rồi, anh ấy cũng nói là thiếu máu cơ tim, hai người sư huynh quy bồi bên cạnh cũng nói như vậy. Nhưng tớ cứ cảm thấy chỗ nào đó kỳ lạ, muốn nghe thêm góc nhìn của cậu.”
Lục Nhân nhận lấy bản vẽ, chỉ nhìn lướt qua một cái rồi liền ngẩng đầu lên: “Không phải sóng T đảo ngược do thiếu máu điển hình. Cậu xem sóng T ở chuyển đạo V4, V5, nhánh xuống dốc đứng, nhánh lên chậm chạp, là đảo ngược bất đối xứng. Sóng T hình vành do thiếu máu động mạch vành bình thường gây ra, hai nhánh đều đối xứng, giống như một chiếc mũ nhọn úp ngược. Cái này giống hiện tượng tái cực bất thường thứ phát do phì đại cơ tim hơn.”
“Đối xứng…… bất đối xứng?” Lưu Nhã Kỳ nhíu mày, xích lại gần chằm chằm nhìn bản vẽ nửa buổi, “Trước đây tớ đọc sách chỉ nhớ sóng T đảo ngược gợi ý thiếu máu, vẫn chưa chú ý đến đối xứng hay bất đối xứng……”
Cô hơi ảo não gãi gãi đầu, cảm thấy bản thân học điện tâm đồ một thời gian, đến khi lâm sàng thì giống như chưa từng học vậy.
Giọng nói của hai người không lớn, nhưng văn phòng vốn dĩ yên tĩnh, mấy bác sĩ tiến tu và thực tập sinh sắp xếp bệnh án bên cạnh nghe thấy thế, đều hiếu kỳ xích lại gần.
“Bản vẽ gì thế? Để tớ xem.” Một bác sĩ tiến tu đeo kính nhận lấy bản vẽ, quét mắt nhìn qua, “Sóng T đảo ngược, đoạn ST cũng không chênh lên, chẳng phải là thiếu máu cơ tim sao? Nữ lớn tuổi, triệu chứng tức ngực, khá là điển hình đấy chứ.”
“Lục Nhân nói sóng T là bất đối xứng, tính đến phì đại.” Một thực tập sinh trẻ tuổi khác tiếp lời, “Có thuyết pháp gì sao?”
Người vây quanh càng lúc càng nhiều, nửa vòng người đều chằm chằm nhìn tấm điện tâm đồ đó, nhỏ giọng thảo luận.
Lục Nhân không ra vẻ, thấy mọi người đều ở đó, dứt khoát cầm lấy bút, vẽ hai đồ thị sóng T đơn giản trên tờ giấy in trắng bên cạnh.
“Thực ra rất dễ nhớ.” Ngòi bút của cậu chấm vào ngọn sóng đảo ngược nhọn bên trái, “Đây là sóng T vành, có tính đối xứng, độ dốc hai bên giống nhau, thường gặp ở thời kỳ hồi phục nhồi máu cơ tim cấp, thiếu máu cơ tim nặng, là biểu hiện tổn thương toàn bộ lớp cơ tim.”
Ngay sau đó, cậu lại chấm vào đồ thị một bên dốc một bên chậm ở bên phải.
“Đây là sóng T đảo ngược bất đối xứng, giảm nhanh, tăng chậm, phần lớn do phì đại tâm thất, tổn thương do quá sức gây ra. Giống như cơ bắp tập nhiều sẽ bị tổn thương quá sức, cơ tim dày lên, lúc tái cực sẽ xuất hiện sự thay đổi bất đối xứng này.”
Nói xong, cậu ngẩng đầu nhìn về phía Lưu Nhã Kỳ: “Tớ vừa xem ghi chép bệnh án cậu viết, bệnh nhân này có tiền sử cao huyết áp hơn mười năm, huyết áp vẫn luôn kiểm soát không tốt, xác suất phì đại tâm thất trái rất lớn. Tốt nhất nên nhanh chóng sắp xếp một siêu âm tim, xem độ dày thành thất, loại trừ bệnh cơ tim phì đại. Đặc biệt là những bệnh nhân phì đại mỏm tim, điện tâm đồ thường chỉ có sóng T đảo ngược, không có biểu hiện nào khác, rất dễ bị chẩn đoán sót thành thiếu máu thông thường.”
Cậu giảng giải chậm rãi, ví von cũng thông tục, không chắp vá các thuật ngữ xa lạ.
Mấy người vây quanh vừa nghe vừa gật đầu, có người còn lôi cuốn sổ nhỏ ra ghi chép.
“Ồ! Hóa ra là thế!” Bác sĩ tiến tu lúc nãy vỗ trán một cái, “Trước đây tớ từng quản lý một ca tương tự, chữa theo hướng thiếu máu một tuần không chuyển biến, sau đó làm siêu âm tim mới phát hiện là phì đại mỏm tim. Lúc đó còn thắc mắc sao điện tâm đồ không giống trong sách, hóa ra khác biệt ở chỗ đối xứng hay bất đối xứng!”
Bên ngoài đám đông, Trần Việt ngồi ở vị trí của mình, anh ta không xích lại gần, nhưng đôi tai lại dựng thẳng lên, từng câu từng chữ Lục Nhân nói đều nghe rõ mồn một.
Sóng T đối xứng, sóng T bất đối xứng, bệnh cơ tim thể phì đại mỏm tim……
Những danh từ này anh ta đều hiểu, trên sách giáo khoa cũng từng thấy.
Nhưng thực sự cầm lấy một tấm hình lâm sàng, anh ta hoàn toàn không nghĩ tới việc phân biệt "đối xứng" và "bất đối xứng".
Phản ứng đầu tiên chính là "Sóng T đảo ngược = thiếu máu cơ tim".
Đúng lúc này, từ bên rìa đám đông truyền đến một tiếng hoài nghi không lớn không nhỏ.
“Tôi thấy không đúng lắm thì phải.”
Mọi người theo tiếng nhìn sang, người nói chuyện là một nam sinh mặc áo blouse trắng, vóc người không cao, mặt tròn, trước ngực cài thẻ thực tập sinh của bệnh viện, tên là Lâm Hạo.
Cậu ta đã thực tập ở khoa Tim mạch được một tháng, bình thường đi buồng bệnh cùng bác sĩ điều trị chính.
Cậu ta vốn dĩ có thành kiến với nhóm thực tập sinh đến quay chương trình tạp kỹ này, cảm thấy đều dựa vào chương trình để mạ vàng, trình độ chưa chắc đã ra sao, vừa nãy nghe Lục Nhân giảng giải đâu ra đấy, trong lòng liền có chút không phục.
Hơn nữa lại nghe nói Lục Nhân chỉ là một người học trường đại học hạng hai, tên trường còn chưa từng nghe qua.
Lâm Hạo khoanh tay bước lên trước hai bước, chỉ vào điện tâm đồ nói: “Tháng trước tôi cũng từng quản lý một bệnh nhân tức ngực, điện tâm đồ cũng là loại sóng T đảo ngược này, chủ nhiệm lúc ấy tiếp nhận theo hướng thiếu máu cơ tim, chụp mạch vành quả thực có hẹp. Sóng T đảo ngược vốn dĩ phần lớn đều do thiếu máu gây ra, làm gì có lắm bệnh cơ tim thế.”
“Hơn nữa, bệnh cơ tim phì đại hiếm gặp cỡ nào chứ, sao có thể tùy tiện gặp được. Mới lên đã nghĩ đến bệnh hiếm gặp, không phải tư duy lâm sàng đúng không?”
Trong phòng làm việc yên lặng hai giây.
Mọi người đều nhìn về phía Lục Nhân, muốn xem cậu đáp trả thế nào.
Sắc mặt Lục Nhân không thay đổi, vừa không giận cũng không vội vã phản bác.
Làm người hai kiếp, nếu vẫn không bình tĩnh như vậy, thì coi như uổng công trọng sinh một lần rồi.
Thế nhưng, đối mặt với sự hoài nghi thế này, nếu không phản kích, há chẳng phải tỏ ra cậu chột dạ sao?!
Lục Nhân mỉm cười đẩy điện tâm đồ về phía Lâm Hạo, sau đó chậm rãi mở lời:
“Thứ nhất, bệnh nhân này có tiền sử cao huyết áp mười hai năm, huyết áp cao nhất là 180/110mmHg, bình thường uống thuốc không có quy luật, phì đại tâm thất trái là sự kiện có xác suất cao, không phải bệnh hiếm gặp.”
“Thứ hai, triệu chứng tức ngực của cô ấy chủ yếu là hụt hơi sau khi vận động, không có đau ngực kiểu bóp nghẹt điển hình, triệu chứng thiếu máu không điển hình.”
“Thứ ba, cậu xem chuyển đạo aVR, đoạn ST không chênh lên, đoạn ST ở chuyển đạo trước ngực cũng không hạ thấp tương ứng, không phù hợp với biểu hiện điện tâm đồ của thiếu máu động mạch vành nặng.”
“Sóng T vành do thiếu máu thực sự, phần lớn đi kèm với sự thay đổi động năng đoạn ST, hơn nữa sóng T càng sâu, thiếu máu càng nặng. Độ sâu sóng T đảo ngược của bệnh nhân này không lớn, nhưng hình thái thể hiện sự thay đổi tổn thương quá sức tâm thất trái điển hình. Làm siêu âm tim loại trừ phì đại trước, rồi mới tính đến thiếu máu, không làm chậm trễ việc điều trị, cũng có thể tránh chẩn đoán sót.”
Lục Nhân nói không nhanh.
Nhưng mỗi một điều đều có căn cứ, không có nửa câu nói cãi chày cãi cối.
Lời phản kích của Lâm Hạo hoàn toàn không cùng một tầng thứ.
Lâm Hạo há hốc miệng, muốn phản bác, nhưng ngẫm lại, mấy điểm Lục Nhân nói quả thực đều đúng.
Cậu ta cứng cổ nói một câu: “Dù sao tôi vẫn cảm thấy khả năng thiếu máu lớn hơn, đợi kết quả siêu âm tim ra rồi hẵng nói.”
Nói xong liền quay người trở về vị trí của mình.
Không ai nói gì nữa, đám đông dần tản ra, mọi người ai nấy trở về chỗ ngồi.
Vừa hay Trương Lỗi cầm một sấp phiếu kiểm tra bước vào, nghe thấy nửa đoạn sau của cuộc thảo luận.
Anh ta bước đến bên bàn Lục Nhân, cầm tờ điện tâm đồ đó quét mắt nhìn qua, lại lật xem bệnh án giường 12, gật đầu nói: “Cân nhắc rất đúng. Bệnh nhân cao huyết áp lâu năm lớn tuổi, sóng T đảo ngược bất đối xứng trước tiên hãy loại trừ phì đại, tư duy không có vấn đề gì. Mở phiếu đăng ký siêu âm tim đi, hẹn vào sáng mai.”
“Vâng.” Lục Nhân đáp lời, nhấp mở hệ thống máy tính để lập phiếu đăng ký.
Trương Lỗi lại nhìn về phía những người khác trong văn phòng, ngẫm lại, vẫn nói: “Khám bệnh lâm sàng không thể suy đoán theo cảm tính, đừng thấy sóng T đảo ngược chỉ biết nói là thiếu máu. Hãy suy nghĩ nhiều hơn về chẩn đoán phân biệt, nếu chẩn đoán sót bệnh cơ tim phì đại, ngộ nhỡ bệnh nhân xảy ra chuyện, đó sẽ là vấn đề lớn. Tư duy này của Lục Nhân, các cậu đều học tập cho kỹ.”
Lời này vừa thốt ra, Lâm Hạo vừa nãy phản bác sắc mặt lập tức có chút lúng túng.
Trần Việt ở một bên cũng dừng bút, nhìn vào mẫu bệnh án trên màn hình, trầm mặc hồi lâu.
……