Mặc dù đã được Nhị Hổ khuyên, nhưng Tô Vân vẫn nhận việc.
Cha anh từng nói, làm nghề tang sự không chỉ là kiếm tiền nuôi gia đình, mà còn là tiễn đưa người đã khuất một cách đàng hoàng, tử tế.
Nếu chỉ đơn thuần vì kiếm tiền thì ngoài kia thiếu gì nghề để chọn, hà tất phải làm nghề này?
Con người sinh ra đều bình đẳng, sau khi chết cũng nên như vậy.
Làm nghề tang sự không thể kén chọn giàu nghèo, càng phải luôn giữ lòng kính sợ.
Tô Vân chọn một bộ đồ liệm, sau đó kéo quan tài đến địa điểm mà bí thư thôn chỉ định.
Khi tới nơi, Nhị Hổ đã đứng chờ ở đầu thôn.
Anh ta giới thiệu sơ qua tình hình cho Tô Vân.
Người chết tên Triệu Thuyên Oa, 48 tuổi. Ông bà nội, cha mẹ và các chú bác đều đã qua đời. Mấy năm trước ông ta bị nhồi máu não, không thể ra ngoài làm thuê nên ở lại trong thôn, trở thành hộ ngũ bảo, dựa vào tiền cứu trợ để miễn cưỡng sống qua ngày.
“Ông ấy còn người thân nào khác không?”
“Có. Ngoài cậu, cô và dì ra, còn một cô em họ đã lấy chồng sang Thạch Tuyền bên cạnh.”
Đến trước cửa nhà Triệu Thuyên Oa, một đám đông họ hàng thân thích đã chờ sẵn.
Bí thư thôn họ Giả bước lên bắt tay Tô Vân, đưa cho anh một điếu thuốc rồi gọi em họ của Triệu Thuyên Oa tới.
“Đây là thầy Tô.”
“Còn đây là em họ của Thuyên Oa, Triệu Quyên.”
Bí thư Giả lấy từ trong túi ra một phong bì đưa cho Tô Vân.
“Đây là tiền người trong thôn chúng tôi quyên góp, tổng cộng 9.235 tệ, tôi giao hết cho cậu. Những chuyện còn lại cậu bàn với Triệu Quyên.”
Triệu Quyên đã bàn bạc với những người họ hàng khác, lúc này tới tìm Tô Vân để sắp xếp hậu sự cho anh họ.
“Trong nhà cũng chẳng còn mấy người. Tôi đã bàn với những người thân khác rồi, lần này tổ chức tang lễ đơn giản một chút là được.”
“Cụ thể đơn giản thế nào?”
“Không cần quay phim, cũng không cần diễn tế. Nhạc dân gian 6 người là đủ, đồ ăn đặt 10 bàn, mỗi bàn 6 món nguội 4 món nóng. Thuốc dùng Hầu Vương, rượu dùng Tây Phượng 6 năm.”
Hầu Vương mà người địa phương nói tới chính là loại thuốc lá rẻ nhất, bình thường bán khoảng 7 tệ. Còn “6 năm” chính là Tây Phượng 6 năm. Thuốc và rượu dùng trong đám tang nếu không dùng hết đều có thể trả lại theo nguyên giá.
Kể cả đồ khô, lương thực, dầu ăn, gia vị chưa dùng hết, chỉ cần chưa bóc bao bì thì đều có thể trả lại.
Triệu Quyên lấy điện thoại ra, kết bạn WeChat với Tô Vân.
“Đến lúc đó còn thiếu bao nhiêu tiền thì tôi bù thêm.”
Tô Vân đáp một tiếng được, sau đó đi theo bí thư vào trong nhà. Vừa tới cửa, anh đã ngửi thấy mùi nước khử trùng 84 nồng nặc.
Bí thư tiện tay lấy ra một gói khẩu trang N95, đưa thẳng cho Tô Vân hai chiếc, ra hiệu anh đeo cả hai lớp.
Trong phòng, Triệu Thuyên Oa mặc quần áo thu đông nằm trên giường đất, trên chiếc bàn bên cạnh chất một đống thuốc.
Thuốc hạ đường huyết, hạ huyết áp, thuốc tim mạch não... gần như đủ cả.
Mặc dù trong phòng đã phun rất nhiều nước khử trùng, nhưng khi đến gần thi thể vẫn có thể ngửi thấy mùi xác chết nồng nặc.
Bí thư Giả cố nhịn mùi, hỏi Tô Vân:
“Thầy Tô, cậu xem tình trạng của ông ấy thế này còn cần mặc đồ liệm không?”
“Mặc. Con người sống một đời chẳng dễ dàng gì, cứ để ông ấy ra đi cho đàng hoàng.”
Tô Vân vừa dứt lời, Triệu Quyên đang đứng ở cửa bịt mũi liền hừ một tiếng.
“Còn nói gì đến đàng hoàng? Cả đời anh ấy có lúc nào đàng hoàng đâu.”
“Sống 48 năm mà đến một người vợ cũng không có. Anh ấy chết rồi, nhà chúng tôi coi như tuyệt hậu hoàn toàn.”
“Cả đời chẳng có chút bản lĩnh gì, lại suốt ngày muốn học người ta làm ăn, tài thấp chí cao, cứ mơ chuyện viển vông.”
“Ngần ấy tuổi rồi mà một đồng cũng không dành dụm được, lại còn mang cả đống bệnh. Nếu không phải thôn xét cho thành hộ ngũ bảo thì tôi thấy anh ấy đã chết đói từ lâu rồi.”
...
Triệu Quyên cứ lải nhải không ngừng. Bí thư Giả trừng mắt nhìn cô ta một cái, lúc này cô ta mới chịu im miệng.
Hai người vất vả mặc đồ liệm cho Triệu Thuyên Oa. Tô Vân còn cẩn thận cạo râu, chỉnh trang dung mạo cho ông.
“Được rồi, nhập quan đi.”
Anh gọi một tiếng, người trong thôn lập tức lên giúp. Mấy người hợp sức khiêng Triệu Thuyên Oa vào quan tài.
“Giờ trời lạnh, để hai ngày cũng không sao. Hôm nay mọi người chuẩn bị trước, chiều mai nghênh tình, sáng hôm sau 6 giờ khởi tang.”
Không để thêm hai ngày cũng chẳng được. Một là phải làm lễ nghênh tình và tế đêm, hai là đào huyệt cũng cần trọn một ngày.
Làm xong mọi việc, Tô Vân thắp Dẫn Hồn Đăng trước quan tài, lại bảo bí thư thôn dẫn người đi đốt vàng mã.
Thấy trời đã tối, Tô Vân định trở về, nhưng không ngờ lại đổ mưa. Anh vội liên lạc với bí thư Giả, bảo người mang bạt nhựa ra nghĩa địa dựng mái che mưa.
Nếu nước mưa tràn vào huyệt thì đến lúc đó lại phải trì hoãn thêm mấy ngày.
Nhị Hổ mang tới hai chiếc ô. Tô Vân lấy điện thoại xem dự báo thời tiết, trận mưa này sẽ kéo dài cả đêm.
“Anh Tô, mưa càng lúc càng lớn rồi. Hay tối nay anh đừng về nữa, ở nhà tôi được không?”
“Có tiện không?”
“Nhà chỉ có tôi với mẹ già, chẳng có gì bất tiện cả.”
“Được, vậy làm phiền anh Hổ.”
Nhà Triệu Thuyên Oa cũng không có ai túc trực bên linh cữu, bí thư Giả dứt khoát khóa luôn cổng lớn.
Tô Vân và Đại Phì tới nhà Nhị Hổ. Hai nhà cách nhau không xa, đi vài bước là tới.
“Nhà xây đẹp đấy! Tốn không ít tiền nhỉ?”
“Ha ha, cụ thể hết bao nhiêu tôi cũng chẳng biết, dù sao toàn là tiền của Tôn Minh.”
Tô Vân bước vào nhà, không khỏi tấm tắc khen.
Anh thầm nghĩ Tôn Minh đúng là Bồ Tát sống, không những bỏ tiền xây nhà cho Nhị Hổ mà còn xây sang trọng đến thế.
Phía trước là ba phòng ngủ, một phòng khách, một bếp, một nhà vệ sinh, sàn còn lát gạch men. Mái nhà dùng ngói lưu ly giả cổ, tường có giấy dán và ốp chân tường, lại thêm sofa, TV màu, tủ lạnh lớn, chẳng khác căn hộ trong thành phố là bao.
Từ phòng khách đi ra là sân giữa, được Nhị Hổ cải tạo thành phòng kính đón nắng. Phía sau cùng là vườn rau, ở giữa lát một con đường đá vụn, hai bên đều trồng cây ăn quả, dưới gốc còn xen canh không ít rau xanh.
Nhị Hổ vào bếp tất bật, cười nói cảm ơn Tô Vân.
“Cũng nhờ anh Tô cả, nếu không thì đời này tôi với mẹ chắc chẳng bao giờ được ở căn nhà tốt như thế.”
“Chuyện này cậu phải cảm ơn Tôn Minh mới đúng.”
“Tôi cũng muốn cảm ơn anh ta, nhưng anh ta không cho tôi vào cửa. Từ khi xây nhà xong, Tôn Minh cứ nhìn thấy tôi là chạy.”
“Giờ hắn nhìn thấy cậu là bắp chân cũng chuột rút rồi.”
Nói chuyện trong bếp vài câu, Tô Vân và Đại Phì lại đi sang thượng phòng.
Thượng phòng thường đặc biệt chỉ gian chính nằm trên trục chính của sân, quay lưng về phía bắc, hướng mặt về phía nam, vốn là nơi người lớn tuổi trong nhà sinh sống.
Nhưng phần lớn người địa phương đều gọi căn phòng lớn nhất, tốt nhất là thượng phòng. Ví dụ như nhà Nhị Hổ, phòng ngủ chính bên trong được tính là thượng phòng.
“Chào dì, bọn cháu là bạn của Nhị Hổ.”
“Cậu chính là thầy Tô phải không? Tôi suốt ngày nghe Nhị Hổ khen cậu, không ngờ cậu còn trẻ thế này.”
Ở địa phương, cách gọi “thầy” ở đây đặc biệt dùng để chỉ những thầy âm dương có đạo hạnh, là một cách gọi kính trọng.
Nói chuyện đơn giản vài câu, bà cụ cũng giống những bà lão nông thôn khác, vừa khóc vừa lau nước mắt kể với Tô Vân chuyện Nhị Hổ sống chẳng dễ dàng gì, còn nhờ anh sau này chăm sóc Nhị Hổ nhiều hơn.
Đến lúc này Tô Vân và Đại Phì mới hiểu, hóa ra trước đây bọn họ đều hiểu lầm Nhị Hổ.
Vốn tưởng Nhị Hổ ham ăn lười làm, không chịu làm ăn đàng hoàng, dựa vào việc khóc thuê ở đám tang để kiếm thứ tiền thất đức.
Không ngờ Nhị Hổ là vì phải chăm sóc người mẹ già liệt giường, không thể ra ngoài làm thuê, nên mới đành gạt bỏ lòng tự trọng để làm cái nghề ít người chịu làm này.
“Tình trạng của mẹ tôi không thể thiếu người chăm. Nói ra cũng chẳng sợ các anh cười, mỗi lần ra ngoài khóc đám tôi đều phải canh thời gian, chỉ sợ bà đi vệ sinh ngay trên giường.”
“Anh Hổ, xin lỗi, tôi xin lỗi anh.”
“Có gì đâu mà xin lỗi. Tôi cũng chẳng để bụng. Chỉ cần mẹ tôi có cơm ăn, có nước uống thì tôi đã mãn nguyện rồi.”
Nhị Hổ bày thức ăn lên bàn.
Một đĩa thịt bò sốt tương, một đĩa lạc rang, một đĩa dưa chuột trộn lạnh, thêm một bát tương ớt và bánh màn thầu.
Anh ta lấy từ trong tủ ra một chai Mao Đài, lại lấy một bao Cửu Ngũ Chí Tôn.
“Mấy thứ này đều là lần trước tôi lén lấy từ đám tang ở Hậu Trang. Chai rượu này đã mở rồi, tôi chỉ nếm một ngụm thôi, hai anh đừng chê nhé.”
Đây là những thứ Lê Tuấn dùng trong tang lễ của mẹ mình. Khi Nhị Hổ lén lấy chúng, Tô Vân còn có phần khinh thường anh ta.
“Không chê.”
Ba người rót rượu. Bên ngoài mưa rơi, ngồi bên trong ăn uống quả thật có một phong vị khác biệt.
Trò chuyện một lúc, chẳng biết thế nào lại nhắc tới Triệu Thuyên Oa. Nhị Hổ mượn men rượu, thở dài một tiếng.
“Haiz, thật ra tôi với ông ấy cũng cùng họ cùng tộc. Tuy đã ra khỏi năm đời rồi nhưng vẫn chung một tổ tiên. Xét theo vai vế, tôi phải gọi ông ấy là chú Bảy.”
“Chú Bảy của tôi ấy mà, thật ra là người rất chịu khó. Nhưng các anh cũng biết rồi đấy, muốn thành công thì phải cố gắng, nhưng cố gắng chưa chắc đã thành công.”
“Nhà ông ấy nghèo, từ nhỏ chẳng được học hành mấy ngày. Mười mấy tuổi đã theo trưởng bối trong thôn ra công trường, buộc cốt thép, dựng cốp pha, đổ bê tông, xây tường... việc gì cũng làm.”
“Sau này dành dụm được ít tiền thì bắt đầu kinh doanh. Mở quán ăn, mở tiệm cắt tóc, bày hàng rong, bán quần áo... đều từng làm cả.”
“Con người ông ấy thật ra rất tốt. Trong thôn gặp ai cũng chào hỏi, nhà ai có việc thì ông ấy luôn là người tới đầu tiên, việc bẩn việc nặng đều tranh làm. Người trong thôn chúng tôi ai cũng quý ông ấy, nên lần này mọi người mới quyên góp không ít tiền.”
“Đáng tiếc, cái đời này là thế. Miệng thì nói không luận anh hùng bằng thành bại, nhưng thật ra có tiền mới có tôn nghiêm, không có tiền thì ai cũng coi thường.”
“Chú Bảy tôi chết rồi, theo lý thì những người họ hàng này phải góp tiền mai táng. Nhưng bất kể cậu, cô hay dì, chẳng có một ai chịu lo. Đám họ hàng này đúng là đồ khốn. Nếu chú Bảy tôi là ông chủ lớn, bọn họ chắc chắn sẽ không như vậy.”
Nghe tới đây, Tô Vân hơi tò mò.
“Lúc tôi tới, chẳng phải em họ ông ấy là Triệu Quyên nói sẽ bỏ tiền sao?”
Rầm!
Nhị Hổ đập bàn, chửi:
“Bỏ cái con khỉ! Nếu không phải bí thư đồng ý cho cô ta thừa kế căn nhà của chú Bảy tôi thì cô ta có tốt bụng chịu móc số tiền này ra à?”
Nghe vậy, Tô Vân cũng hoàn toàn cạn lời.
Đồng thời anh nhớ tới những lời Triệu Quyên đứng ở cửa mắng Triệu Thuyên Oa, trong lòng cứ cảm thấy nghẹn lại.
Sáng hôm sau mưa đã tạnh, hiếm khi còn thấy cả mặt trời.
Đại Phì dựng bếp bắt đầu chuẩn bị đồ ăn. Người trong thôn đều khá thương Triệu Thuyên Oa, ai giúp được đều chạy tới giúp.
Đến chiều, lễ nghênh tình bắt đầu. Những người họ hàng kia cũng chỉ tượng trưng mua chút đồ mã.
Vì Triệu Thuyên Oa không có vợ, không có con cái, Triệu Quyên cũng không thuê người quay phim hay diễn tế, nên quá trình rất đơn giản.
Không cần tam hiến, không cần thắp nến, cũng không cần giăng đỏ.
Trong linh đường thậm chí chẳng có nổi một người con đội tang.
Mọi người dựa theo thân phận khác nhau, lần lượt chia thành từng nhóm vào linh đường đốt vàng mã, sau đó coi như kết thúc.
Nhưng ngay lúc người chủ trì sắp tuyên bố kết thúc, Tô Vân lại gọi tất cả mọi người lại.
“Triệu Thuyên Oa tuy không có con cái hậu duệ, nhưng điếu văn vẫn không thể thiếu. Vì vậy xin mọi người chờ một chút, tôi sẽ thay ông ấy đọc điếu văn.”
Mọi người đều sửng sốt. Tô Vân cầm ba nén hương, vái ba vái rồi cắm vào lư hương.
“Tôi và anh Triệu vốn chưa từng gặp mặt. Có người nói cả đời anh ấy tài thấp chí cao, mơ tưởng viển vông, tuổi còn trẻ đã không chịu cầu tiến. Về chuyện này, tôi không đồng tình.”
Nói rồi, anh nhìn về phía Triệu Quyên trong đám đông.
“Theo tôi thấy, anh họ cô là người đáng để tất cả mọi người kính phục và tôn trọng.”
“Là người đàn ông duy nhất trong gia đình, anh ấy sinh ra trong cảnh nghèo khó, ba đời bần hàn, một mình gánh trên vai trách nhiệm làm rạng danh gia tộc.”
“Cả đời anh ấy khởi nghiệp không biết bao nhiêu lần, lúc nào cũng nghĩ tới chuyện làm rạng rỡ gia môn, muốn dựa vào sức một mình để thay đổi vận mệnh của cả gia đình các người.”
“Anh ấy thất bại hết lần này đến lần khác nhưng vẫn tiếp tục đứng lên. Thà vay tiền cũng chưa từng vay các người một đồng. Trước mặt không có quý nhân nâng đỡ, sau lưng cũng chẳng có ai để dựa vào.”
“Ba năm trước, cha cô qua đời, anh ấy khoác áo tang cho cha cô, túc trực bên linh cữu suốt ba ngày. Ba năm sau, ngay tại tang lễ của chính mình, người em gái từ nhỏ vẫn gọi anh ấy là anh cả lại nói anh ấy không chịu làm ăn đàng hoàng, mơ tưởng viển vông.”
“Tôi không hiểu tại sao lại như vậy? Chỉ bởi vì cuối cùng anh ấy không thành công sao?”
“Anh ấy chỉ sống không bằng người khác, chứ không phải bản thân anh ấy không bằng người khác!”
“Anh ấy chỉ thua, chứ không sai. Anh ấy không thua chính mình, chỉ thua số mệnh, không thể sống thành dáng vẻ mà các người mong muốn.”
Tô Vân đảo mắt nhìn tất cả mọi người, cuối cùng ánh mắt lại dừng trên người Triệu Quyên.
“Người nằm trong quan tài kia không chỉ là anh họ cô, mà là vận mệnh của cả gia tộc cô!”
“Anh họ cô chết rồi, từ nay cả gia tộc cô cũng thực sự ‘đứt đoạn’ hoàn toàn!”
