Chu Đông Bắc nhìn chằm chằm vào mặt cha, nhưng hắn ngay cả mí mắt cũng chẳng chớp một cái. Chu Đông Nam liếc nhìn em trai, không hiểu hắn có ý gì. Triệu Ngọc Phương thấy con trai không động đũa mấy, liền gắp một miếng mõm lợn đặt vào bát hắn: "Thế vận hội nào cơ?"
Chu Đông Bắc lại lẩm bẩm thêm một câu: "Cũng không biết Lão Mao Tử bao giờ mới sập tiệm đây?"
Chu Vượng đưa tay cầm lấy nửa cái móng giò, không vui nói: "Nói nhăng nói cuội linh tinh gì thế, lão đại ca làm sao mà xảy ra chuyện được?!"
Nghe câu này, Chu Đông Bắc rốt cuộc cũng thở phào nhẹ nhõm, xem ra không phải đoạt xá, tốt rồi, tốt rồi! Dù không ra cái thể thống gì, ít ra vẫn là cha ruột mình!
Triệu Ngọc Phương đặt đũa xuống, hơi lo lắng nhìn con trai: "Đông Bắc, con làm sao thế?"
"Không có gì đâu ạ, mấy hôm nay con nghĩ chuyện làm ăn, suýt nữa thì nghĩ đến mức bị tẩu hỏa nhập ma rồi!"
"Đừng nghĩ nhiều thế, trời đất băng tuyết thế này, không vội!" Triệu Ngọc Phương thấy thương con, vội vàng an ủi hắn.
"Vâng ạ, con biết rồi!"
Ăn cơm xong, hắn về phòng mình. Tìm ra một ít lương phiếu cất gọn, vừa giấu kỹ số còn lại thì chị gái đã sang, định nhóm lò sưởi cho hắn.
"Chị, sau này em ở nhà thì tự nhóm là được, chị nghỉ ngơi đi!"
Chu Đông Nam khựng lại, bao nhiêu năm nay, toàn là chị tự tay nhóm lò sưởi, đun nước, đổ nước rửa mặt, nước súc miệng cho hắn... đã thành thói quen rồi.
Chu Đông Bắc thấy chị đứng ngây ra đó, cười cười đẩy chị ra ngoài: "Chị về đi, em đi ôm củi đây!"
"Em nhóm được không đấy?" Chị không yên tâm.
"Em lớn chừng này rồi còn gì? Chị ấy à, càng ngày càng giống mẹ, chuyện gì cũng không yên tâm, mau đi nghỉ đi! Mau lên!"
Nhìn bóng dáng cao gầy mờ ảo trong màn đêm, khóe miệng Chu Đông Nam nở một nụ cười nhẹ, em trai lớn thật rồi, tốt quá!
"Chị, sao chưa về? Lạnh lắm đấy!" Hắn ôm bó củi đi tới.
"Vào nhà đi, chị còn có chuyện muốn hỏi em đây!"
"Vâng!"
Vào nhà, hắn chất củi trước cửa lò sưởi, ngồi trên chiếc ghế đẩu nhỏ, khom lưng nhét củi vào trong.
"Đông Bắc, đến giờ chị vẫn chưa biết em định làm gì, chị với mẹ lo lắm đấy..."
"Ồ, chị xem em kìa, quên mất chưa nói..." Chu Đông Bắc cười ha ha, lấy diêm châm một thanh nhỏ sáng rực, thấy khói đen bốc lên, vội vàng nhét vào trong lò sưởi. Chẳng mấy chốc, lửa đã bén lên, phát ra tiếng "lách tách", ánh lửa hắt lên gương mặt hắn lúc tỏ lúc mờ.
Cái gọi là minh tử, tên khoa học là Bắc Trầm Hương hoặc Hổ Phách Mộc. Cây thông chết khô, hoặc đổ xuống vì nguyên nhân con người, sét đánh... sau nhiều năm mục nát, nhựa dầu trong cây thông tập trung thấm xuống phần gỗ dưới đáy, lại chịu tác động của môi trường địa chất, hơi nước ăn mòn..., nhựa dầu và gỗ hòa quyện vào nhau, tạo thành một loại vật chất tự nhiên, mang theo mùi nhựa thông nồng đượm. Vì thứ này bén lửa là cháy ngay, người ta nhặt nó trên núi về rồi chẻ thành từng mảnh nhỏ để nhóm lửa. Hai ba mươi năm sau, thứ nhỏ bé từng dùng để nhóm lửa ở khắp mọi nhà này bắt đầu có người mài thành chuỗi hạt đồ chơi bán, mà chơi lâu lên nước rồi thì công nhận là đẹp thật!
"Chị, thường có người đến khu mình thu mua trứng gà, chị biết bao nhiêu tiền một cân không?" Hắn ngẩng đầu hỏi.
Chu Đông Nam nghĩ ngợi: "Khoảng bảy hào một cân, trước mùa xuân năm nay giá còn thấp hơn, nhưng còn tùy to nhỏ, với cả trứng vỏ đỏ thì đắt hơn vài xu..."
Chu Đông Bắc gật đầu, giống hệt trong ký ức của mình.
"Em định bán trứng gà à?" Chị ngạc nhiên.
Chu Đông Bắc bắt đầu nhóm lò, cầm móc lò kéo tro trong lò xuống dưới... Tro ngày càng bay mù mịt, hai chị em đều nín thở.
"Để chị đi lấy cái xúc tro!"
Chu Đông Nam vội chạy ra ngoài, lát sau mang cái sàng sắt và chổi vào: "Em hót nhẹ tay thôi, chị đã bảo em không làm được mà, nhìn tro này, đầy cả lên giường sưởi rồi kìa..." Miệng thì cằn nhằn, nhưng chị chẳng ngại bụi tro bay mù mịt, bắt đầu xúc vào sàng.
Lửa cuối cùng cũng bốc lên, hai chị em đều biến thành Táo Quân, mặt mũi nhem nhuốc, hai người nhìn nhau, cười phá lên.
"Chị," Chu Đông Bắc nhìn chị ngẩn người.
"Hửm?"
"Sau này không ai được bắt nạt chị nữa!"
"Thằng ngốc này," Chu Đông Nam cười, đưa tay quệt lên mặt hắn, càng quệt càng nhem nhuốc: "Chị đi múc ít nước!"
Chị ra ngoài, lát sau bưng vào nửa chậu nước ấm.
"Chị, chị rửa trước đi!"
"Em rửa trước đi!"
Chu Đông Bắc ngang bướng hẳn lên, nhất quyết bắt chị rửa trước, Chu Đông Nam hết cách, đành phải rửa trước.
Đứng bên cạnh chị, Chu Đông Bắc khẽ nói: "Em đổi được một ít lương phiếu, bản thân lương phiếu và Nhân dân tệ đã có chút chênh lệch giá, sau đó dùng lương phiếu đi đổi trứng gà, rồi bán buôn trứng gà cho cửa hàng thực phẩm..."
"Cửa hàng thực phẩm em đã liên hệ xong rồi, họ thu mua một đồng một cân..."
Chu Đông Nam cầm khăn lau mặt, sinh nghi: "Dùng lương phiếu đổi trứng gà? Làm trò gì thế? Dùng tiền trực tiếp chẳng hơn à?"
Chu Đông Bắc cười khổ, lúc này chị gái vẫn chưa hiểu, dùng tiền thì khó thu mua lắm!
"Vừa nãy chị bảo cửa hàng thực phẩm thu mua một đồng, thế là chênh lệch ba hào rồi, 10 cân lãi ba đồng, 100 cân là ba mươi đồng, lợi nhuận này được đấy chứ!"
Nghe chị nói xong, Chu Đông Bắc nói: "Chị, em hỏi chị một câu!"
"Em nói đi!"
"Người đến thu mua trứng gà, có dễ thu mua không?"
Chu Đông Nam lắc đầu: "Nhà nào trứng gà cũng là của quý, ngày nào cũng phải ra ổ gà sờ đi sờ lại mấy lần, chỉ sợ sót một quả, nhà mình ăn còn chẳng đủ ấy chứ, ai mà chịu bán!"
"Tại sao thế ạ?"
"Thiếu lương thực ăn mà, tuy năm nay có lương thực giá thỏa thuận, nhưng đắt quá, dân quê ai mà ăn nổi..."
Nói đến đây, chị khựng lại, khẽ hé miệng, đôi mắt to đẹp bỗng mở lớn.
"Hiểu rồi, chị hiểu rồi!" Chu Đông Bắc cười nói: "Chị nói thử xem!"
Chu Đông Nam khẽ nhíu mày, xâu chuỗi lại mạch suy nghĩ: "Vì thiếu lương thực ăn, mà lương thực giá thỏa thuận lại đắt, nên nhà nào cũng tiếc không nỡ bán trứng gà!"
"Nhưng những nhà có con đi học, vào thành phố làm việc hoặc làm ăn nhỏ các kiểu, họ đều cần lương phiếu! Vì vào thành phố rồi, không có lương phiếu thì không có cơm ăn, mà lương phiếu đồng thời cũng là ngưỡng cửa để mua lương thực bình giá..."
Chu Đông Bắc giơ ngón cái lên, chị gái không học tiếp thật là đáng tiếc, cái đầu này đúng là thông minh.
Chu Đông Nam ấn hắn lại: "Rửa mặt trước đi, nước nguội hết rồi!"
Hắn rửa mặt sạch xong, Chu Đông Nam dùng nước thừa giặt giẻ lau, quỳ trên giường sưởi lau chiếu.
"Chị, lát nữa tự em lau cho!"
Chu Đông Nam cũng không nói gì, chẳng mấy chốc đã lau sạch.
Lửa trong lò sắt bốc cao lên, Chu Đông Bắc bưng chậu rửa mặt, đổ một ít nước vào khay than sắt. Sau đó dùng xẻng sắt nhỏ trộn xỉ than vụn thành dạng sền sệt, rồi xúc thêm mấy xẻng đổ vào lò, ngọn lửa rừng rực nhanh chóng bị dập tắt xuống.
Nhìn động tác thuần thục của hắn, Chu Đông Nam thầm thấy lạ, em trai trước kia chưa bao giờ làm mấy việc này, sao nhìn quen tay quen việc thế? Chẳng lẽ nhìn qua là biết làm ngay?
Canh lò, Chu Đông Bắc ngồi lên chiếc ghế đẩu nhỏ, châm một điếu thuốc.
"Chị, chị xem có phải logic thế này không: Cùng với sự tiến triển của cải cách mở cửa, thực phẩm phụ trên bàn ăn của người thành phố nhiều lên, lương phiếu cũng dùng không hết, nhưng định mức lương thực 'bình giá' nhà nước cung cấp lại không giảm tương ứng."
"Nhà nước thu mua lương thực của nông dân với giá thấp, rồi bán bình giá cho người thành phố, thực phẩm phụ nhiều lên, lương thực ăn không hết, người thành phố liền đem phần lương thực dư thừa đổi thành lương phiếu, rồi dùng những lương phiếu này đổi lấy tiền mặt hoặc hiện vật từ tay nông dân..."
"Nông dân cầm lương phiếu đã đổi được, lại vào thành phố mua chính lương thực do tay mình trồng ra, chuyện này tương đương với người ở thành phố không làm ruộng bán lương thực dư cho nông dân làm ruộng!"
Hơi vòng vo một chút, nhưng Chu Đông Nam vẫn nghe hiểu, sắc mặt trầm xuống.
Đây chính là sự ưu việt của việc ăn lương thực hàng hóa!
Từ trước đến nay, đi lính, đi học, cất nhắc làm cán bộ... là con đường duy nhất để nông dân có thể ăn lương thực hàng hóa, chẳng khác nào cá chép vượt vũ môn.
Gái quê nếu có thể gả cho công nhân hoặc quân nhân chuyển ngành, thì đúng là tổ tiên phù hộ, chuyện hỷ lớn chấn động, cả nhà đều được thơm lây...