Hiệu trưởng Đại học Hán Đông Vương Kiến Dân đặt tờ Nhân Dân Nhật Báo xuống. Trên trang nhất, mấy chữ lớn “Mô hình Đại học Hán Đông được Ủy ban Giáo dục Quốc gia biểu dương” dường như vẫn còn phảng phất mùi mực dưới ánh nắng buổi chiều.
“Ông xem đi, ông xem đi!”
Ông vỗ tờ báo xuống bàn, cười ha hả với phó hiệu trưởng Tô Hoài Sơn.
“Phương án đào tạo nhân tài liên ngành và đưa thực tiễn xã hội phục vụ kinh tế địa phương do Dương Phàm đề xuất, lúc trước có bao nhiêu người khuyên tôi đừng chiều theo cậu ấy? Giờ thì sao!”
Tô Hoài Sơn mỉm cười, đưa chén trà sang: “Ông nhìn người chuẩn.”
“Chuẩn gì? Tôi là nhặt được bảo bối.”
Vương Kiến Dân chỉ vào sáu chữ “Mô hình Đại học Hán Đông” trên báo.
“Cải cách các trường đại học trên toàn quốc, Đại học Hán Đông chúng ta đứng hàng đầu. Lần trước Bộ Giáo dục họp, mấy lão già kia còn nói cạnh khóe với tôi, nào là ‘khoa chính pháp của các ông đào tạo cán bộ thì được rồi, các khoa khác đừng góp vui nữa’. Lần này thì sao? Mặt có đau không?”
“Lần sau họp lại, xem tôi có châm chọc cho họ mất mặt không. Sang năm mà không phân thêm chút tài nguyên cho chúng ta thì đừng hòng tới Đại học Hán Đông của tôi khảo sát học tập!”
Tô Hoài Sơn biết tính hiệu trưởng, không tiếp lời, chỉ cười.
Hiệu trưởng trút hết bực bội xong, ngả người ra lưng ghế: “Dương Phàm đâu? Gọi cậu ấy đến đây.”
Khi Dương Phàm gõ cửa bước vào, hiệu trưởng đang cầm chén trà quan sát hắn.
Hơn sáu năm rồi, từ đại học đến cao học, cái khí chất trên người đứa trẻ này vẫn chẳng thay đổi chút nào — ăn mặc giản dị, lưng thẳng tắp, ánh mắt không né tránh.
“Hiệu trưởng, thầy tìm em.”
“Ngồi đi.” Hiệu trưởng đẩy tờ báo sang. “Xem thử.”
Dương Phàm liếc qua, vẻ mặt không thay đổi bao nhiêu.
Hiệu trưởng hơi bất ngờ: “Phương án cậu đề xuất lên cả Nhân Dân Nhật Báo rồi, phản ứng chỉ có vậy thôi à?”
“Phương án là thầy và hiệu trưởng Tô thúc đẩy thực hiện, em chỉ mở đầu thôi.” Dương Phàm nói, “Không có nền tảng của nhà trường, nó cũng chỉ là một đống giấy vụn.”
Hiệu trưởng nhìn hắn chằm chằm ba giây, đột nhiên bật cười: “Thằng nhóc cậu!”
Ông đặt chén trà xuống, nói: “Được rồi, không vòng vo nữa. Cậu thật sự không cân nhắc ở lại trường sao?”
“Ba năm lên phó giáo sư, sáu năm lên giáo sư. Hai mươi năm sau vừa đúng lúc kế nhiệm thầy Tô của cậu.”
Trong phòng lập tức yên tĩnh.
Tô Hoài Sơn nói thêm: “Dương Phàm, con đường này bao nhiêu người cầu còn chẳng được, cậu suy nghĩ thêm đi.”
Dương Phàm không hề do dự.
“Hiệu trưởng,” hắn lên tiếng, “thầy từng dạy em, lý luận phải được đưa vào thực tiễn. Em muốn xuống tận cơ sở.”
“Cậu biết cơ sở khổ đến mức nào không?”
“Biết. Chính vì vậy nên em mới phải đi.”
Vương Kiến Dân im lặng rất lâu. Ngoài cửa sổ, lá ngô đồng bị gió cuốn lên, phát ra tiếng xào xạc.
“Vậy thì tìm cho cậu một nơi đủ khó, ừm, Hương Thanh Bình.”
Cuối cùng ông cũng lên tiếng, giọng trầm xuống.
“Đó là hương nghèo nhất Huyện An Dương, Thành phố Ninh Châu, thu nhập bình quân đầu người chưa tới 200 đồng. Đường sá không thông, điện chập chờn, chín năm đã có tám cán bộ tốt nghiệp đại học bỏ đi. Đã đi thì đừng kêu khổ!”
Dương Phàm đứng dậy: “Em không kêu.”
Vương Kiến Dân khoát tay, ra hiệu cho hắn ngồi xuống: “Còn một việc nữa. Cậu đi rồi, ai tiếp quản chức chủ tịch hội sinh viên?”
Dương Phàm nói: “Kỳ Đồng Vĩ.”
“Kỳ Đồng Vĩ?” Tô Hoài Sơn hơi nhíu mày.
“Cậu ấy làm được việc.” Dương Phàm nói, “Bây giờ hội sinh viên cần phối hợp với nhà trường, ổn định thúc đẩy công việc, chứ không phải lại nghĩ ra trò mới. Đồng Vĩ có năng lực chấp hành mạnh, phù hợp.”
Vương Kiến Dân cân nhắc một lát, đột nhiên cười: “Đại học Hán Đông thành lập hơn trăm năm, đây vẫn là lần đầu tiên chủ tịch hội sinh viên sắp mãn nhiệm chỉ định người kế nhiệm. Thằng nhóc cậu, hôm nay ông già này vui, tùy cậu.”
“Ông già này hỏi lần cuối, có sợ khổ không?”
Nhìn ánh mắt kiên định của Dương Phàm, Vương Kiến Dân chẳng đợi hắn trả lời đã cười hề hề.
“Được rồi, đi chuẩn bị luận văn tốt nghiệp đi. Không qua được thì xem tôi có lấy roi giáo ra không!”
Dương Phàm không nói gì, chỉ cúi người thật sâu.
Hai vị trưởng bối này yêu quý hắn thế nào trong thời gian hắn học ở trường, ai ai cũng biết.
Ngay cả với những bài viết có phần vượt trước thời đại nhưng chưa thật thỏa đáng của hắn, hai người cũng hết sức ủng hộ, dù vì thế mà chịu không ít lời chỉ trích khắt khe.
Ra khỏi cửa, hắn vừa hay gặp Kỳ Đồng Vĩ mà hắn đã nhờ người gọi tới từ trước.
Lúc này trán Kỳ Đồng Vĩ vẫn còn đẫm mồ hôi. Cậu vừa từ bên ngoài đi khảo sát trở về, nghe nói Dương Phàm gọi mình liền chạy một mạch tới đây.
“Đồng Vĩ, đi với tôi một đoạn.”
Nhìn Kỳ Đồng Vĩ — vị Giám đốc Sở Kỳ từng “thắng trời nửa nước cờ” trong bộ phim truyền hình ở kiếp trước, còn ở kiếp này lại cần cù chịu khó, đầy ý chí phấn đấu — ánh mắt Dương Phàm trở nên khá phức tạp.
Trên sân thể thao, ánh chiều tà kéo bóng hai người thật dài.
Kỳ Đồng Vĩ đi bên phải Dương Phàm, thỉnh thoảng có sinh viên đi ngang qua chào hỏi họ. Chủ tịch và phó chủ tịch hội sinh viên Đại học Hán Đông sóng vai mà đi, đương nhiên thu hút không ít sự chú ý.
“Anh,” Kỳ Đồng Vĩ không nhịn được hỏi, “hiệu trưởng gọi anh tới có phải muốn giữ anh ở lại trường không?”
“Ừ, còn hứa hẹn rất nhiều thứ.”
Dương Phàm không định giấu.
Nghe vậy, trong mắt Kỳ Đồng Vĩ lộ rõ vẻ ngưỡng mộ. Trong thời gian ở trường, người đàn anh cũng xuất thân nghèo khó này đã khiến cậu hiểu rằng, hóa ra những đứa trẻ bước ra từ thôn núi cũng có thể trở thành thánh tử tông môn.
Dương Phàm đi thêm vài bước rồi đột nhiên dừng lại.
“Đồng Vĩ, ba lời khuyên, ừm, hoặc có thể nói là ba suy nghĩ.”
Kỳ Đồng Vĩ sững người, theo bản năng đứng thẳng lưng.
“Thứ nhất, những người như chúng ta, từ nông thôn thi đỗ mà bước ra ngoài, mỗi bước đều khó hơn người khác. Chính vì khó nên mỗi bước càng phải đi thật vững. Đường tắt nhìn có vẻ nhanh, nhưng thường lại là con đường xa nhất.”
“Thứ hai, sau này khả năng cao cậu sẽ đi theo hệ thống chính pháp. Nơi đó nhiều cám dỗ, cũng nhiều cạm bẫy. Nhớ kỹ — công lý thủ tục là giới hạn cuối cùng. Chuyện vượt qua giới hạn đó, một lần cũng đừng làm.”
“Thứ ba, Trần Dương là một cô gái tốt. Nhưng nếu có một ngày, có người dùng quyền lực ép cậu, buộc cậu đưa ra lựa chọn mà mình không muốn…” Dương Phàm nhìn cậu, “Nhớ kỹ, đầu gối của cậu đáng giá hơn bất kỳ chức quan nào.”
Kỳ Đồng Vĩ im lặng một lát, sau đó bật cười: “Anh, hôm nay sao anh nghiêm túc thế?”
Dương Phàm không cười.
Hắn vỗ vai Kỳ Đồng Vĩ, xoay người rời đi.
Kỳ Đồng Vĩ nhìn bóng lưng hắn, bỗng cảm thấy như có thứ gì nghẹn nơi cổ họng, không thể nói thành lời.
——
Ba ngày sau.
Một chiếc xe ba bánh cũ nát xóc nảy suốt bốn tiếng trên con đường quanh co giữa núi. Dương Phàm ngồi trong thùng xe, hành lý chỉ có một bộ chăn đệm và một hòm sách.
Lão nông lái xe ngoái đầu nhìn hắn: “Cậu trai trẻ, đến Thanh Bình làm gì vậy?”
“Làm việc.”
Lão nông nhìn hắn từ trên xuống dưới: “Sinh viên đại học à? Tôi khuyên cậu, quay đầu sớm đi. Nơi đó, đã tới thì khó mà ra được.”
Dương Phàm không đáp.
Xe vòng qua một sườn núi, những căn nhà đất xám xịt cùng những ruộng ngô trải khắp núi đồi bất ngờ hiện ra trước mắt. Ánh chiều tà nhuộm tất cả thành một màu vàng đất.
Xe dừng lại.
Dương Phàm nhảy xuống xe, lấy từ hành lý ra một cuốn sổ tay hoàn toàn mới. Đây là quà hiệu trưởng tặng, trên bìa chỉ có hai chữ — Hán Đông.
Hắn mở trang đầu tiên, vặn nắp bút.
Đầu bút chạm xuống mặt giấy, từng nét từng nét một.
“Ngày 17 tháng 7 năm 1994, gió, khởi từ Thanh Bình!”
Hắn khép sổ lại, xách hành lý lên, đi về phía trụ sở chính quyền Hương Thanh Bình.
Phía sau, lão nông lắc đầu, khởi động chiếc xe ba bánh. Tiếng máy phành phạch vang lên rồi dần biến mất ở cuối con đường núi.
Phía xa, khói bếp bay lên từ mái những căn nhà đất, kéo thành một đường xám dài trong ánh chiều tà.
