Hứa Thi Niệm cúi đầu nhìn chiếc váy kia.
Đó là một chiếc váy xếp ly màu chàm kiểu cũ của người Di. Trên gấu váy thêu từng vòng hoa văn đỏ vàng đan xen, đường kim mũi chỉ dày đều, nhìn là biết đã tốn không ít công sức.
Cô chợt nhớ đến mẹ, bà ngoại và bà nội ở quê nhà.
Trang phục dân tộc họ tự may cũng rất đẹp.
Đối với phụ nữ dân tộc thiểu số, dường như tay nghề này vốn đã ẩn sẵn trong đôi tay.
Không cần ai chuyên tâm dạy, cũng chẳng cần cố ý học.
Đời này nối tiếp đời kia, bên bếp lửa, dưới mái hiên, trong từng buổi chiều nhàn rỗi, nó cứ tự nhiên lớn lên từ đầu ngón tay, hóa thành một chiếc váy, một bộ quần áo, một đôi giày thêu, hóa thành thứ thể diện nhất trong cuộc đời của một người phụ nữ.
Mà giờ đây, bà cụ đã đưa chiếc váy được bà khâu từng mũi từng đường trong vô số khoảng thời gian rảnh rỗi ấy vào tay cô.
Sống mũi Hứa Thi Niệm bỗng cay xè, cô nghẹn giọng nói:
“Bà ơi, chiếc váy đẹp thế này bà giữ lại mà mặc đi, cháu sao có thể——”
“Sao lại không thể?” Bà cụ ngắt lời cô, giọng điệu vô cùng hiển nhiên: “Quần áo làm ra là để người ta mặc, cất trong rương thì ai nhìn thấy? Cháu mặc nó lên, nó mới coi như sống.”
Dừng một chút, bà cụ nhìn cô, trong đôi mắt già nua ánh lên một thứ ánh sáng vô cùng rực rỡ:
“Vả lại, cháu chịu mặc váy của chúng ta, chịu nghe chúng ta nói chuyện, nghĩa là cháu thật lòng để chúng ta trong lòng. Chiếc váy này cho cháu, không thiệt.”
Triệu Tiểu Nhiễm không hiểu tiếng Di, nhưng nhìn bà cụ kéo tay Hứa Thi Niệm, tha thiết nói với cô một hồi lâu.
Lại nhìn vành mắt hơi đỏ của Hứa Thi Niệm, cô đại khái cũng đoán được điều gì đó.
Mắt cô cũng nóng lên, dịu giọng nói: “Chị Thi Niệm cứ thay đi, đây là tấm lòng của bà mà. Với lại…”
Cô hạ giọng, bĩu môi ra hiệu: “Chị đâu thể mang nguyên vết bùn này lượn trước mặt lãnh đạo cả buổi chiều được?”
Hứa Thi Niệm theo bản năng ngẩng đầu, nhìn về phía đầu làng.
Đoàn người đông đảo đang rầm rộ đi về phía này.
Đúng vậy, quần áo để thay của cô đều để ở ủy ban thôn, lãnh đạo cũng đã vào làng rồi, cô không thể một mình chạy về ủy ban thôn thay quần được.
Hứa Thi Niệm cúi nhìn chiếc quần dính đầy bùn vàng của mình, rồi lại nhìn chiếc váy trong tay bà cụ, cuối cùng vẫn gật đầu.
Bà cụ dẫn cô vào nhà, kéo rèm vải lại.
Khi cô bước ra từ sau rèm, Triệu Tiểu Nhiễm vừa nhìn thấy cô, hai mắt lập tức sáng lên.
Chiếc váy xếp ly này mặc trên người cô lại vừa vặn đến bất ngờ.
Phần eo ôm vừa khéo, độ dài gấu váy cũng vừa vặn, cứ như được may theo đúng số đo của cô vậy.
Gấu váy khẽ lay động trong ánh nắng buổi chiều, lớp vải màu chàm ánh lên vẻ sáng bóng.
Triệu Tiểu Nhiễm không nhịn được khen:
“Wow, chị Thi Niệm, chị mặc chiếc váy này đẹp quá.”
Nói rồi, cô cười, giơ ngón cái với bà cụ:
“Bà ơi, tay nghề của bà đỉnh thật đấy.”
Bà cụ cười vui vẻ, đi đến bên Hứa Thi Niệm, vòng quanh cô nửa vòng, đưa tay chỉnh lại những nếp gấp ở eo, lại kéo nhẹ gấu váy, hài lòng gật đầu:
“Đẹp, còn đẹp hơn cả hồi trẻ bà mặc nữa.”
Bà lại chỉ vào hoa văn thêu trên váy, trong giọng nói có thêm chút tự hào:
“Bông hoa này là mẫu bà tự vẽ đấy. Người ta đều thêu năm cánh, bà thêu sáu cánh. Bà thấy sáu cánh đẹp hơn nên thêu thêm một cánh.”
Hứa Thi Niệm cúi đầu nhìn bông hoa sáu cánh kia.
Đường kim không hoàn hảo, có vài mũi hơi lệch một chút, độ cong của cánh hoa cũng không hoàn toàn đối xứng, nhưng chính sự không hoàn hảo ấy lại khiến bông hoa như có sinh mệnh.
Cô chợt nhớ đến lời mẹ từng nói:
“Đồ máy móc làm ra, món nào cũng giống nhau; đồ do con người làm, mỗi món đều có tính khí riêng của nó.”
“Cảm ơn bà.” Cô đỏ mắt, dịu giọng nói.
“Cảm ơn gì chứ.” Bà cụ cười xua tay, “Cháu chịu mặc là đã nể bà già này rồi.”
Triệu Tiểu Nhiễm cùng cô lại bước ra khỏi nhà bà cụ, vừa hay đoàn người cũng đi đến trước cửa.
Giang Thời Tự đứng bên đường nghe Bí thư Mã giới thiệu công trình cấp nước trong thôn, khóe mắt thoáng thấy một bóng người màu chàm bước ra từ bên cạnh, hàng mi anh khẽ động gần như không thể nhận ra.
Người phụ nữ trước mắt mặc chiếc váy nhẹ nhàng lay động trong làn gió buổi chiều, màu chàm khiến cả người cô như dịu dàng thêm vài phần, những hoa văn thêu trên váy lấp lánh ánh sáng vụn dưới nắng.
Vết bùn trên mặt cô đã được lau sạch, tóc cũng được buộc lại, chỉ còn vài sợi tóc mai bị gió thổi khẽ bay lên.
Dường như cô sinh ra đã hòa làm một với mảnh đất này.
Sạch sẽ như thế, dịu dàng như thế, tựa mây mù giữa núi, lặng lẽ không một tiếng động nhưng lại tự có phong cốt, khiến người ta không thể rời mắt.
Ánh mắt Giang Thời Tự dừng trên người cô chưa đến hai giây rồi thu lại, tiếp tục nghe Bí thư Mã nói.
Phương Từ đứng chếch phía sau Giang Thời Tự, thu hết biểu cảm trong khoảnh khắc ấy của anh vào mắt.
Anh cúi đầu lật cuốn sổ ghi chép trong tay, giả vờ như chẳng phát hiện gì, nhưng khóe môi lại khẽ cong lên gần như không thể nhận ra.
Bí thư Mã giới thiệu xong công trình cấp nước, Chủ tịch xã Vương vội tiếp lời, nói rằng hai năm nay trong thôn còn sửa đường, kết nối mạng, mức sống của người dân đã được cải thiện rõ rệt.
Giang Thời Tự “ừ” một tiếng, bỗng hỏi:
“Bà cụ người Di vừa rồi là hộ được hưởng trợ cấp tối thiểu trong thôn sao?”
Bí thư Mã sững người, vội đáp:
“Đúng đúng, trong nhà bà chỉ còn một mình bà thôi, con trai ra ngoài làm thuê đã nhiều năm không về. Thôn đã làm hồ sơ trợ cấp tối thiểu cho bà, lễ Tết cũng đều đến thăm.”
Giang Thời Tự gật đầu, không nói thêm gì.
Ánh mắt anh lại một lần nữa vượt qua đám đông, rơi xuống bóng người màu chàm kia.
Hứa Thi Niệm đang hơi cúi người buộc dây giày. Khi cô ngồi xổm xuống, gấu váy trải trên mặt đất, cô vội dùng tay gom lên, trên mặt mang theo một nụ cười hơi ngượng ngùng.
Kiểu cười ấy, anh đã từng thấy rất nhiều lần ở Thanh Sơn Trấn.
Khi cô gắp quả trứng kho trong quán bún vào bát anh, khi cô kiễng chân hôn lên cằm anh bên bờ đê, cô đều cười như vậy.
Đôi mắt cong cong, hơi ấm lan ra từ chân mày khóe mắt, có chút ngượng ngùng nhưng lại vừa ấm áp vừa ngọt ngào, thấm tận lòng người.
Hứa Thi Niệm và Triệu Tiểu Nhiễm lặng lẽ nhập vào đoàn, suốt đường đi theo phía sau họ thăm hỏi từng hộ dân.
Hơn 5 giờ chiều, chuyến thăm hộ cuối cùng kết thúc, cả đoàn đi về phía ủy ban thôn.
Huyện trưởng Lý bước nhanh hai bước theo tới bên cạnh Giang Thời Tự, trên mặt mang nụ cười chu toàn:
“Bí thư Giang, cả chiều nay đã đi nhiều nơi, còn vượt qua hai ngọn núi, ngài và các đồng chí trong tổ khảo sát đều vất vả rồi. Tối nay chúng tôi đã sắp xếp một bữa cơm đơn giản ở trụ sở xã, toàn là món ăn gia đình địa phương. Ngài ngồi xuống nghỉ một lát, cũng để chúng tôi được tận chút tình chủ nhà.”
Giang Thời Tự nhàn nhạt liếc ông ta một cái, giọng bình thản nhưng không có lấy nửa phần thương lượng:
“Tối nay tổ khảo sát phải tổng hợp biên bản thăm hỏi hôm nay, còn phải đối chiếu sổ theo dõi thu thập ngôn ngữ giai đoạn trước, nhiệm vụ không nhẹ. Không làm phiền mọi người nữa, các anh cũng về sớm đi.”
Dừng một chút, anh nói tiếp: “Mấy vấn đề hôm nay đã nhắc tới, bảo đảm việc phụng dưỡng cơ bản cho người già sống một mình, quản lý bảo trì công trình cấp nước về sau, bảo tồn làng cổ, các anh nhanh chóng đưa ra phương án sơ bộ.”
Chủ tịch xã Vương đứng bên cạnh cười phụ họa, vừa định khuyên thêm vài câu, nhưng khi chạm phải ánh mắt nhàn nhạt của Giang Thời Tự, lời tới miệng lại nuốt trở vào.
Huyện trưởng Lý từng tiếp xúc với vị lãnh đạo này vài lần, biết anh từ trước đến nay luôn không thích những cuộc xã giao tiếp đãi, nên không dám ép thêm, chỉ liên tục đáp:
“Vâng, Bí thư Giang. Sáng mai vừa vào làm chúng tôi sẽ họp chuyên đề nghiên cứu ngay, trong vòng một tuần sẽ hoàn thiện phương án.”
Sau đó ông lại quay sang thấp giọng dặn dò Bí thư Mã, nhất định phải sắp xếp chu đáo chuyện ăn ở tại ủy ban thôn, có bất kỳ nhu cầu gì phải báo cáo ngay lập tức, rồi mới dẫn đoàn người của huyện và xã lên xe rời đi.