Rời khỏi nhà bà lão, trăng đã lên giữa lưng trời. Con đường trong thôn sáng hơn lúc đến một chút, ánh bạc trải trên con đường đất, tựa như phủ một lớp sương mỏng.
Gió đêm mang theo hơi ẩm của cỏ cây núi rừng thổi tới, Hứa Thi Niệm khẽ rùng mình. Cô vừa định bước đi thì cổ tay bỗng bị ai đó nhẹ nhàng giữ lại.
Lực rất nhẹ, mang theo chút lạnh của màn đêm, nhưng vững vàng đến mức khiến bước chân cô khựng lại.
“Cẩn thận.”
Giọng Giang Thời Tự vang lên bên tai, trầm thấp đầy từ tính.
Hứa Thi Niệm cúi đầu mới nhìn thấy bên chân có một rãnh nông bị nước mưa xói ra. Ánh sáng ban đêm nhập nhòe, cô suýt nữa đã giẫm xuống đó.
“Cảm ơn.”
Cô lùi nửa bước, rút cổ tay khỏi lòng bàn tay anh. Đầu ngón tay vẫn còn lưu lại chút hơi ấm từ tay anh, nóng đến mức cô khẽ co ngón tay lại.
Giang Thời Tự cũng không chạm vào cô nữa. Anh hơi nghiêng người, tự nhiên đi vòng ra phía ngoài con đường.
Hứa Thi Niệm nhìn bờ vai anh ở bên cạnh, bước chân vô thức khựng lại.
Trước đây ở Thanh Sơn Trấn, anh cũng như vậy.
Hai người đi cùng nhau, bất kể là con đường đất bụi bay mù mịt trong trấn hay lối lát đá ven bờ sông hẹp đến mức chỉ đủ cho hai người đi song song, anh luôn vô thức đi phía ngoài.
Khi ấy cô cười nói với anh: “Em đâu phải trẻ con, sẽ không ngã xuống đâu.”
Anh hơi nghiêng người chắn gió thổi tới trước mặt, giọng điệu hờ hững: “Bên ngoài bụi nhiều, anh chắn cho em.”
Cô trêu: “Anh có phải kính chắn gió đâu.”
Anh cười, xoa đầu cô mà không đáp. Nhưng lần sau đi cùng nhau, anh vẫn đi phía ngoài.
Trong lòng Hứa Thi Niệm như bị thứ gì đó khẽ va vào, bước chân cũng loạn mất một nhịp.
Hai người sóng vai chậm rãi đi về. Tiếng bước chân rơi trên nền đất mềm, nhẹ đến gần như không nghe thấy. Tiếng côn trùng trong bụi cỏ ven đường nối tiếp nhau, càng khiến màn đêm thêm tĩnh lặng.
Đi được một đoạn, Hứa Thi Niệm lên tiếng trước:
“Trong thôn còn mấy người già giống bà ấy.”
Giang Thời Tự “ừ” một tiếng, im lặng một lát rồi hỏi: “Còn trẻ em bị cha mẹ để lại quê thì sao?”
Hứa Thi Niệm khẽ thở dài:
“Khá nhiều. Nhà bên cạnh bà ấy có hai người già chăm năm đứa trẻ. Bố mẹ bọn trẻ đều đi làm ở Quảng Thành, một năm chỉ về một lần. Đứa lớn nhất học cấp hai, đứa nhỏ nhất mới hai tuổi.”
Cô dừng lại, giọng vô thức trầm xuống vài phần:
“Chiều hôm qua em nói chuyện với bà cụ nhà đó một lúc. Bà bảo cháu gái lớn không muốn đi học nữa, muốn đến Quảng Thành tìm mẹ. Em hỏi nguyên nhân, bà nói trẻ con đông quá, không quản nổi, mà đứa nhỏ cũng không chịu nghe lời, đi học lúc nào cũng muộn, thành tích lại không theo kịp nên chẳng muốn học nữa.”
Cô quay đầu nhìn Giang Thời Tự một cái rồi tiếp tục bằng giọng nhàn nhạt:
“Hôm qua còn có một bé gái năm tuổi kéo góc áo em, hỏi em có thể đưa con bé đi tìm bố mẹ không.”
Giang Thời Tự cũng quay sang nhìn cô, hỏi:
“Em trả lời con bé thế nào?”
“Em bảo, cháu cố gắng học hành, sau này có tiền đồ rồi thì có thể khiến bố mẹ cháu trở về.”
Nói xong, Hứa Thi Niệm vô thức kéo khóe môi, nụ cười có phần chua chát.
Đó đúng là kiểu lời nói dùng để dỗ dành trẻ con vài tuổi.
Trên thực tế, bố mẹ có trở về hay không chẳng liên quan gì đến việc đứa trẻ có tiền đồ hay không.
Mà chủ yếu liên quan đến việc nơi này có ngành nghề phát triển hay không, có công ăn việc làm hay không.
Nhưng bọn trẻ còn nhỏ, chúng vẫn chưa hiểu những đạo lý ấy.
Giang Thời Tự không lập tức đáp lời.
Gió đêm thổi từ thung lũng tới, mang theo mùi đất và cỏ cây, khiến cây cối ven đường xào xạc.
Một lúc lâu sau, anh mới bình thản lên tiếng, giọng trầm nặng:
“Trợ cấp tối thiểu có thể bảo đảm mức sống cơ bản, nhưng không thể trị tận gốc. Nếu không có ngành nghề phát triển, người trẻ không kiếm được tiền ở quê thì chỉ có thể đi ra ngoài. Người đi rồi, người già và trẻ con sẽ ở lại. Đây là một vòng luẩn quẩn.”
Lời anh nói trúng ngay trọng tâm.
Hứa Thi Niệm quay sang nhìn anh.
Dưới ánh trăng, lông mày anh hơi nhíu lại, như đang suy nghĩ điều gì đó, lại như đang hồi tưởng chuyện gì.
Vài giây sau, anh mới nói tiếp, giọng thấp hơn ban nãy:
“Mấy hôm trước, lúc tôi đi khảo sát ở Mặt trận phía Đông, có gặp một đứa trẻ hơn mười tuổi, một mình ở nhà chăm bà nội bị bệnh. Tôi hỏi sao nó không gọi điện cho bố mẹ, nó nói bố mẹ đang làm thuê bên ngoài, không muốn để họ lo lắng. Nó mới mười hai tuổi mà nói chuyện cứ như người lớn.”
“Tôi hỏi nó có ước nguyện gì, nó nói hy vọng bà nội mau khỏi bệnh. Tôi lại hỏi, còn ước nguyện của chính cháu thì sao? Nó nghĩ một lúc rồi bảo, muốn được ăn một bữa cơm mẹ nấu.”
Nghe đến câu cuối cùng, sống mũi Hứa Thi Niệm bỗng cay xè.
Cô quay mặt đi, chớp mắt mấy lần mới ép cảm giác nghèn nghẹn ấy xuống.
Đúng lúc một cơn gió đêm lướt qua mặt, khẽ quét qua khóe mắt, lạnh đến mức khiến đuôi mắt cô hơi đau.
“Ở Vân Thành, những đứa trẻ như vậy quá nhiều.” Hứa Thi Niệm khàn giọng nói, “Mấy năm nay, có đến một nửa học sinh trong lớp em có bố mẹ đi làm xa.”
“Có lần, một bé gái viết bài văn ‘Mẹ của em’, mới viết được ba dòng đã không viết tiếp nổi. Sau giờ học, con bé nói với em rằng: Cô ơi, em không nhớ mẹ em trông thế nào nữa.”
Nghe vậy, bước chân Giang Thời Tự khựng lại một chút.
“Sau đó em bảo mỗi đứa trong lớp viết một bài nhật ký, viết những lời chúng muốn nói nhất với bố mẹ.” Hứa Thi Niệm tiếp tục, “Có một cậu bé viết: ‘Bố mẹ ơi, con nhớ bố mẹ.’ Mấy chữ ấy, từ tiếng Anh nó viết sai quá nửa, vậy mà em đọc đến phát khóc.”
Nói đến đây, giọng cô vô thức nhỏ dần.
Gió cuốn theo từng đợt tiếng côn trùng tràn tới, bầu không khí trĩu nặng đến ngột ngạt.
Hứa Thi Niệm quay sang nhìn Giang Thời Tự. Ánh trăng rơi vào mắt cô, sáng đến mức khóe mắt có chút ươn ướt.
“Bí thư Giang, anh nói xem, sau này những đứa trẻ ấy lớn lên sẽ trở thành người thế nào?” Cô khẽ hỏi, như đang hỏi về một đáp án đã khiến cô băn khoăn từ rất lâu.
“Anh nói xem, chúng có hận bố mẹ mình không? Có cảm thấy thế giới này nợ chúng không? Hay là…”
Cô dừng một chút: “Chúng sẽ giống bố mẹ mình, lớn lên lại đi làm xa, rồi để con cái ở nhà? Cứ hết thế hệ này đến thế hệ khác?”
Giang Thời Tự không lập tức trả lời, chỉ quay sang nhìn cô một cái.
Ánh trăng rơi trên đỉnh đầu cô, phủ một lớp bạc nhạt lên mái tóc đen mềm mại.
Vẻ mặt cô có phần phức tạp, có sự nghiêm túc anh quen thuộc, cũng có vài phần nặng nề mà anh ít khi thấy.
Một lúc lâu sau, anh mới trầm giọng lên tiếng, giọng nói còn nặng hơn cả màn đêm:
“Trẻ em bị cha mẹ để lại quê và người già có con cái đi xa là hai vấn đề nan giải nhất ở những vùng nông thôn miền núi.”
“Ừ, đúng vậy. Vì cuộc sống, người trẻ buộc phải lên thành phố, còn người già phải vì con cái mà ở lại quê nhà.” Hứa Thi Niệm nhìn anh, gật đầu.
Dừng một chút, cô thở dài, suy tư cảm thán:
“Mọi người đều bôn ba vì cuộc sống, nhưng kết quả là trẻ con thiếu sự dạy dỗ, thiếu người bầu bạn, còn người già thiếu chăm sóc, thiếu chỗ dựa.”
“Như lớp em, rất nhiều đứa trẻ sống với ông bà. Người già chỉ lo được cho chúng ăn no mặc ấm, còn việc học hành, tâm lý thì căn bản không thể quan tâm hết. Có đứa vừa tốt nghiệp cấp hai đã theo họ hàng ra ngoài làm thuê, cứ thế lặp đi lặp lại.”
“Căn nguyên vẫn nằm ở ngành nghề phát triển.” Giang Thời Tự đáp, “Địa phương có ngành nghề, có việc làm, kiếm được tiền thì chẳng ai muốn rời quê hương, bỏ lại gia đình.”
Anh dừng một chút, nhìn về dãy núi sâu phía xa, ánh mắt thâm trầm:
“Nhưng ở một nơi như Vân Thành, muốn các ngành nghề thực sự phát triển tại địa phương là chuyện cực kỳ khó. Giao thông, cơ sở hạ tầng đồng bộ, nhân tài, thứ nào cũng là một cửa ải.”