Nho Đạo Chí Thánh

Chương 2438: Hành Lợi

"Lấy một ví dụ đơn giản, trong 《 Chính Sử 》, chính thể dân chủ khởi nguồn từ dị tộc Athens. Nhưng về bản chất, xã hội đó chia làm ba giai tầng: quý tộc, công dân và bình dân. Công dân thông qua chiến tranh và nỗ lực cá nhân để giành được quyền lực, nhưng họ lại giống hệt quý tộc, xem bình dân như nô lệ. Vậy nên, đó thực chất là một quốc gia dân chủ giả hiệu. Bậc đại hiền của đất nước đó là Aristotle và những người khác, họ cực lực phản đối việc bình dân nắm quyền, cho rằng dù là quý tộc hay thậm chí là kẻ tiếm quyền cũng tốt hơn là để bình dân cai trị. Còn người được xưng là người sáng lập nền dân chủ Athens, hiền giả lừng danh Pericles, lại xem phụ nữ như hàng hóa, coi họ hèn mọn không gì sánh bằng. Một người như vậy, ta không thừa nhận nội tâm hắn có tinh thần dân chủ chân chính."

"Sau Athens, còn có một nhà hiền triết tên là Rousseau. Thành tựu của ông ta ở dị tộc, nếu đặt tại Thánh Nguyên đại lục, chắc chắn sẽ được phong Thánh, hơn nữa Thánh vị còn cực cao. Thế nhưng, ông ta lại từng nói một câu mà ta không thích nhưng không thể không đồng tình, rằng: ‘Nền dân chủ theo đúng nghĩa đen chỉ tồn tại trong lý tưởng, nó không thực tế, việc đa số người thống trị mà rất ít người bị thống trị là trái với quy luật tự nhiên, chúng ta không thể tưởng tượng người dân không ngừng nghỉ mà mở đại hội để thảo luận các sự vụ công cộng.’"

"Lần đầu đọc được lời của vị hiền triết này, ta khá khó chịu, nhưng khi liên tưởng đến lịch sử Nhân tộc và lịch sử các tộc trong vạn giới, lại không thể không thừa nhận rằng lời của ông ta không thể bác bỏ. Hơn nữa, khi đọc lời của ông ta, ta lại liên tưởng đến một câu nói của Khổng Thánh: ‘Dân khả sử do chi, bất khả sử tri chi’ (Dân có thể khiến họ làm theo, không thể khiến họ biết vì sao). Đương nhiên, sau này qua khảo cứu, chúng ta phát hiện câu này do hậu nhân truyền lại có sai sót, nguyên văn là ‘Dân khả sử đạo chi, bất khả sử trí chi’ (Dân có thể dẫn dắt họ theo đường, không thể khiến họ có trí tuệ). Bất luận là phiên bản nào, bản chất cũng không khác biệt. Tựu trung, Khổng Thánh cho rằng quan chức chỉ cần chỉ đạo cho bình dân biết phải làm gì, chứ không cần phải nói cho họ biết tại sao lại làm như vậy."

"Năm đó khi Khổng Thánh chưa được phong Thánh, có người nói ngài ngu dân, nói ngài xem thường dân chúng, dù sau khi đã phong Thánh cũng có một số học giả của các nhà khác vì chuyện này mà phê phán Khổng Thánh. Thế nhưng, nếu chúng ta suy nghĩ nghiêm túc, trước hết hãy vứt bỏ mọi thành kiến, với trình độ giáo hóa thời Xuân Thu, chúng ta muốn thực thi một chính lệnh, là trực tiếp bảo dân chúng đi làm sẽ tốt hơn, hay là tốn rất nhiều thời gian để giáo dục họ về ngọn nguồn của chính lệnh đó cùng tất cả các chi tiết liên quan?"

Các quan không một ai lên tiếng, bởi vì câu trả lời đã quá rõ ràng, thời đó đại đa số dân chúng còn không biết được mấy chữ, nếu thật sự ép họ học tập về chính lệnh, nói không chừng họ sẽ nổi dậy khởi nghĩa.