Chương 4
Ngày kết thúc khóa đào tạo, Thành ủy tổ chức một buổi tọa đàm.
Những người tham gia đều là công chức mới nhận việc và một số cán bộ cấp trung.
Người chủ trì buổi tọa đàm là Tổng Thư ký Thành ủy.
Câu đầu tiên ông ấy nói khi mở màn là:
“Hôm nay, chúng tôi mời đến đây một vị khách đặc biệt để chia sẻ với mọi người kinh nghiệm công tác ở cơ sở.”
Cánh cửa phòng họp mở ra.
Người bước vào mặc một chiếc áo khoác cũ, mái tóc đã điểm bạc, bước chân vững vàng.
Hơi thở của tôi như ngừng lại một nhịp.
Là cậu tôi.
Lục Chính Thanh.
Ông bước lên bục phát biểu, bắt tay với Tổng Thư ký.
Tổng Thư ký giới thiệu:
“Đây là đồng chí Lục Chính Thanh, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Cải cách và Phát triển tỉnh. Đồng chí vừa nghỉ hưu năm ngoái. Hôm nay tổ chức đặc biệt mời đồng chí đến chia sẻ với các đồng chí trẻ.”
Ủy ban Cải cách và Phát triển tỉnh.
Phó Chủ nhiệm.
Cấp chính sảnh.
Tôi ngồi ở hàng ghế thứ ba, lòng bàn tay đã đẫm mồ hôi.
Trần Tiểu Vũ bên cạnh kéo nhẹ tay áo tôi.
“Trời đất... Phó Chủ nhiệm Ủy ban Cải cách và Phát triển tỉnh đấy!”
Triệu Uyển Như ngồi ở hàng ghế thứ hai.
Tôi nhìn thấy cô ta cầm điện thoại lên, gõ thật nhanh một dòng tin nhắn.
Tôi không nhúc nhích.
Cậu đứng trên bục, đưa mắt nhìn khắp khán phòng, ánh nhìn lướt qua tôi chưa đến một giây.
Sau đó, ông bắt đầu phát biểu.
Ông kể về quãng thời gian còn trẻ làm việc ở cơ sở, từ một nhân viên hành chính tại huyện nhỏ từng bước đi lên đến vị trí lãnh đạo cấp tỉnh.
Giọng điệu ôn hòa, không hề mang chút quan cách nào.
Ông nói:
“Trong hệ thống, không có con đường tắt. Có người cho rằng quen biết quan trọng hơn năng lực, nhưng quen biết chỉ có thể giúp bạn bước qua cánh cửa. Còn có thể đứng vững hay không, phải dựa vào chính bản thân mình.”
Ngay khi câu nói ấy vừa dứt, tôi cảm nhận được không ít ánh mắt đồng loạt hướng về phía mình.
Buổi tọa đàm kết thúc, cậu lập tức bị rất nhiều người vây quanh.
Tổng thư ký, lãnh đạo Ban Tổ chức, các trưởng phòng và cán bộ trung cấp của nhiều đơn vị, từng người một xếp hàng tiến lên chào hỏi.
“Chào Chủ nhiệm Lục!”
“Lục lão, lâu rồi không gặp!”
“Ngài đúng là công thần của tỉnh chúng ta!”
Tôi đứng lặng trong góc, không tiến lại gần.
Không biết từ lúc nào, Triệu Uyển Như đã bước tới bên cạnh tôi.
“Tô Niệm.”
Giọng cô ta khác hẳn trước đây.
“Ừ?”
“Vị Chủ nhiệm Lục kia... cậu quen sao?”
“Tại sao cậu lại hỏi vậy?”
“Lúc ông ấy phát biểu, ông ấy nhìn cậu một cái.”
“Cậu nhìn nhầm rồi.”
“Tôi không nhìn nhầm.”
Cô ta chăm chú nhìn tôi vài giây.
“Tô Niệm, rốt cuộc cậu có thân phận gì?”
“Tôi đã nói rồi, gia đình bình thường.”
“Con cái của gia đình bình thường sẽ không khiến một lãnh đạo nghỉ hưu cấp tỉnh nhìn thêm một lần đâu.”
“Có lẽ ông ấy chỉ tiện nhìn xuống dưới thôi.”
Triệu Uyển Như không nói thêm gì nữa.
Nhưng ánh mắt cô ta đã thay đổi.
Từ vẻ kiêu ngạo nhìn từ trên xuống, biến thành dò xét và cảnh giác.
Sau khi trở lại cơ quan, bầu không khí bắt đầu có những biến chuyển rất khó diễn tả.
Trước đây chẳng ai để ý đến tôi, nhưng bây giờ mỗi khi gặp đồng nghiệp ngoài hành lang, thái độ của họ rõ ràng nhiệt tình hơn hẳn.
“Tô Niệm, trưa nay cùng ăn cơm nhé?”
“Tô Niệm, tài liệu này tôi viết chưa ổn lắm, cậu giúp tôi xem qua được không?”
Tôi không biết có phải vì cảnh tượng trong buổi tọa đàm hôm đó hay không.
Trưởng phòng Lưu Phương tìm tôi nói chuyện riêng một lần.
“Tô Niệm, gần đây có ai hỏi thăm em chuyện gì không?”
“Hỏi thăm chuyện gì ạ?”
“Về quan hệ giữa em và Chủ nhiệm Lục Chính Thanh.”
Tôi im lặng một giây.
“Không có.”
“Nếu có người hỏi, em đừng nói gì cả.”
“Tại sao?”
“Đó là ý của cậu em.”
Tôi nhìn chị Lưu Phương.
“Trưởng phòng Lưu, chị cũng quen cậu em sao?”
Chị ấy chỉ cười cười, không trả lời.
“Cứ tập trung làm việc cho tốt là được.”
Rốt cuộc trên thế giới này có bao nhiêu người quen biết cậu tôi?
Vậy mà tôi, người đã dọn dẹp nhà ông suốt hai năm, lại chẳng biết gì cả.
Tối hôm đó về nhà, lần đầu tiên tôi chủ động hỏi mẹ.
“Mẹ, trước đây cậu từng là Phó Chủ nhiệm Ủy ban Cải cách và Phát triển tỉnh sao?”
“Ừ.”
“Cấp chính sảnh?”
“Ừ.”
“Tại sao mẹ chưa từng nói với con?”
Mẹ bưng một đĩa cá kho lên bàn.
“Nói cho con biết để làm gì? Dù sao con cũng đâu dựa dẫm vào cậu.”
“Nhưng mà...”
“Cậu con đã nói rồi, để con tự đi con đường của mình. Ông ấy chỉ giúp con nhìn rõ phương hướng, còn đường phải tự mình bước tiếp.”
“Bảo con đến nhà cậu quét dọn suốt hai năm cũng là giúp con nhìn phương hướng sao?”
“Trong hai năm ở nhà cậu, ông ấy dạy con bao nhiêu thứ, trong lòng con thật sự không biết sao?”
Tôi chợt nhớ lại.
Mỗi lần đến dọn dẹp, cậu đều hỏi tôi rất nhiều câu.
“Con thấy chính sách cải tạo đô thị gần đây thế nào?”
“Nếu con là chủ tịch một thị trấn, trong địa bàn xảy ra sự kiện tụ tập đông người gây mất ổn định, con sẽ xử lý ra sao?”
“Trong giai đoạn kinh tế suy thoái, một thành phố nên tìm nguồn tăng trưởng mới cho ngân sách từ đâu?”
Tôi vẫn luôn nghĩ đó chỉ là những cuộc trò chuyện vu vơ.
Nhưng tôi vẫn nghiêm túc trả lời.
Và ông cũng nghiêm túc phân tích cho tôi nghe từng chút một.
Hai năm, hơn một trăm lần trò chuyện.
Những cuộc trò chuyện ấy chính là khóa huấn luyện phỏng vấn tốt nhất.
Không, còn sâu sắc hơn cả huấn luyện.
Đó là sự tái định hình tư duy.
