Chương 3
Cuối tuần, tôi không đến nhà cậu.
Nhưng mẹ lại nói một câu khiến tôi để tâm.
“Cậu con bảo con làm việc phải vững vàng, đừng vội thể hiện bản thân.”
“Làm sao cậu biết tình hình công việc của con?”
“Cậu con quan tâm con thôi mà.”
Sáng thứ Hai, cơ quan thông báo tất cả công chức mới vào làm phải tham gia khóa đào tạo tập trung.
Địa điểm là Trường Đảng Thành ủy, thời gian một tuần.
Lúc ký tên điểm danh, tôi lại nhìn thấy Triệu Uyển Như.
Bên cạnh cô ta là một người đàn ông khoảng hơn ba mươi tuổi, đeo kính gọng vàng, ăn mặc cực kỳ chỉn chu.
“Đây là vị hôn phu của tôi, Tiền Phong, công tác ở Cục Tài chính Thành phố.”
Triệu Uyển Như giới thiệu.
Tiền Phong gật đầu với tôi, thái độ lịch sự nhưng xa cách.
“Chào cô.”
“Chào anh.”
Triệu Uyển Như khoác tay anh ta.
“Tiền Phong cũng tới Trường Đảng giảng dạy. Môn Kinh tế của khóa này do anh ấy phụ trách.”
Tôi gật đầu, không nói thêm gì.
Sáng ngày đầu tiên của khóa đào tạo, một phó trưởng ban Tổ chức đến phát biểu khai giảng.
Ông ấy nói một câu khiến cả hội trường im lặng.
“Làm việc trong hệ thống, điều quan trọng nhất là giữ vững giới hạn của bản thân, đừng nghĩ đến chuyện đi đường tắt. Có những con đường nhìn qua tưởng rất nhanh, nhưng đi đến cuối mới phát hiện đó là vực thẳm.”
Khi nói câu ấy, ông nhìn xuống phía dưới khán phòng một lần.
Tôi không chắc ông ấy có đang nhìn mình hay không.
Buổi trưa ăn cơm, Triệu Uyển Như bưng khay thức ăn ngồi xuống đối diện tôi.
“Tô Niệm, nhà cô ở đâu thế?”
“Người trong thành phố.”
“Bố mẹ làm nghề gì?”
“Mẹ tôi là nội trợ, bố tôi làm trong nhà máy.”
Cô ta khẽ “ồ” một tiếng.
Trên môi hiện lên một nụ cười đầy hàm ý.
“Vậy thì cô giỏi thật đấy, xuất thân từ một gia đình công nhân bình thường mà lại thi được hạng nhất toàn thành phố.”
Mấy đồng nghiệp mới vào làm ngồi bên cạnh đều quay sang nhìn.
“Tôi chuẩn bị cho kỳ thi viết suốt một năm rưỡi.”
“Thế còn phỏng vấn?”
“Phỏng vấn thì phát huy bình thường thôi.”
“Phát huy bình thường mà được 92,6 điểm á?” Cô ta đặt đũa xuống. “Cô có biết số điểm đó vô lý đến mức nào không? Những năm trước, điểm phỏng vấn cao nhất cũng chỉ khoảng 88 thôi.”
“Vậy năm nay là 92,6 điểm.”
“Tôi không nhằm vào cô đâu, chỉ là tò mò thôi. Cô có quen giám khảo từ trước không?”
Bàn ăn bỗng im lặng trong chốc lát.
“Không có.”
“Thật sao?”
“Cô muốn nói gì thì cứ nói thẳng.”
Triệu Uyển Như nâng cốc nước lên nhấp một ngụm.
“Không có gì, chỉ hỏi vu vơ thôi. Dù sao thì công bằng cũng rất quan trọng mà.”
Nói xong, cô ta đứng dậy, bưng khay thức ăn rời đi.
Trần Tiểu Vũ ngồi sang bên cạnh tôi.
“Đừng để ý cô ta. Cô ta chỉ không phục vì cậu đứng hạng nhất thôi.”
“Tớ biết.”
“Nhưng nhà cô ta đúng là có thế lực thật. Bố cô ta là Triệu Kiến Quốc, rất có tiếng nói trong giới thương nghiệp của thành phố, quan hệ với lãnh đạo của không ít cơ quan.”
“Thì có liên quan gì đến tớ?”
Trần Tiểu Vũ nhìn tôi một cái, muốn nói lại thôi.
Ngày thứ ba của khóa đào tạo, đã xảy ra một chuyện.
Buổi chiều có phần thảo luận nhóm với chủ đề: “Vấn đề phân bổ nguồn lực trong quản lý cơ sở.”
Tôi được xếp vào nhóm ba, Triệu Uyển Như cũng ở đó.
Sau khi thảo luận bắt đầu, tôi nêu ra một quan điểm:
“Cốt lõi của việc phân bổ nguồn lực không nằm ở tổng lượng tài nguyên, mà nằm ở sự thất thoát hiệu quả do bất cân xứng thông tin. Khó khăn lớn nhất ở cấp cơ sở là... cấp trên không biết cấp dưới cần gì, còn cấp dưới lại không biết cấp trên có thể hỗ trợ những gì.”
Giảng viên phụ trách gật đầu.
Triệu Uyển Như tiếp lời:
“Quan điểm này quá lý thuyết. Trong công việc thực tế, phân bổ nguồn lực vốn là vấn đề quan hệ và mạng lưới nhân mạch. Cô nói bất cân xứng thông tin, nói trắng ra là có quen người ra quyết định hay không thôi.”
“Nếu một cơ chế phải dựa vào quen biết mới vận hành được, vậy thì chính cơ chế đó đã có vấn đề.”
“Cơ chế là thứ chết, con người mới là thứ sống. Ở trong hệ thống đủ lâu rồi cô sẽ hiểu, lý thuyết chẳng giải quyết được vấn đề nào cả.”
“Tôi không đồng ý.”
“Đương nhiên là cô không đồng ý rồi.”
Cô ta khẽ cười.
“Dù sao cô cũng chẳng có quan hệ gì, nên chỉ có thể tin vào cơ chế mà thôi.”
Cả nhóm lập tức im bặt.
Tôi nhìn thẳng vào cô ta.
“Triệu Uyển Như, rốt cuộc cô đang ám chỉ điều gì?”
“Tôi có ám chỉ gì đâu.”
“Kể từ ngày phỏng vấn, cô luôn bóng gió nói tôi có vấn đề. Vậy cô có bằng chứng gì không?”
“Tôi đâu có nói cô có vấn đề.”
“Thế tại sao cô cứ liên tục nhắc đến điểm phỏng vấn của tôi?”
Cô ta ngả người ra sau ghế, khoanh tay trước ngực.
“Bởi vì những chuyện không hợp lý, tôi luôn có thói quen hỏi thêm một câu.”
“Không hợp lý? Một vị trí cạnh tranh 217 người lấy 1 người, tôi đứng thứ ba ở vòng thi viết, đứng thứ nhất ở vòng phỏng vấn. Chỗ nào không hợp lý?”
“Một đứa con nhà công nhân như cô, giám khảo còn chưa từng gặp, dựa vào đâu mà điểm lại cao hơn những người được giáo dục tinh anh từ nhỏ tới năm điểm?”
Vừa dứt lời, sắc mặt của tất cả mọi người trong phòng đều thay đổi.
Tôi đứng bật dậy.
“Dựa vào năng lực. Còn vấn đề gì nữa không?”
Cô ta không đáp.
Giảng viên phụ trách vội vàng hòa giải:
“Được rồi, tiếp tục thảo luận chủ đề chính đi.”
Chuyện này nhanh chóng lan truyền khắp lớp đào tạo.
Có người nói Triệu Uyển Như cay nghiệt.
Có người lại cho rằng lời cô ta nói cũng không phải hoàn toàn vô lý.
Thậm chí còn có người âm thầm tìm hiểu gia cảnh của tôi.
Tối hôm đó, tôi nhận được một cuộc gọi từ số lạ.
“Alo, Tô Niệm phải không? Tôi là Cố Ngôn Thâm.”
Tôi sững người.
“Anh lấy đâu ra số điện thoại của tôi?”
“Trong hồ sơ nhân sự có.”
“... Anh gọi cho tôi có việc gì?”
“Cậu của em nhờ tôi chuyển cho em một câu.”
Ngón tay tôi siết chặt lấy điện thoại.
“Câu gì?”
“Ông ấy nói... đừng vội.”
“Cứ để cô ta nhảy nhót thêm một thời gian.”
Cuộc gọi kết thúc.
Tôi nhìn chằm chằm vào màn hình điện thoại thật lâu.
Cậu tôi biết chuyện của Triệu Uyển Như sao?
Ông ấy biết bằng cách nào?
Rốt cuộc ông ấy là ai?
