Sách Hành Tam Quốc

Chương 1559: Có mắt không tròng

Tôn Sách hiểu rằng việc kinh doanh ngày càng khó khăn, ngay cả khi không có sự cản trở từ triều đình thì mọi thứ cũng sẽ trở nên phức tạp hơn. Đây mới chỉ là sự khởi đầu, giai đoạn khó khăn nhất vẫn chưa đến. Ứng dụng công nghệ có thể nâng cao hiệu suất sản xuất, giảm chi phí, nhưng thị trường lại có giới hạn, đặc biệt là khi đa số dân chúng vẫn đang vật lộn để sinh tồn, không có đủ khả năng chi tiêu.

Vốn liếng trục lợi, theo đuổi lợi nhuận tối đa đòi hỏi thị trường rộng lớn hơn, bản năng tìm kiếm vị thế độc quyền, đó chính là động lực thúc đẩy vốn mở rộng ra bên ngoài. Chỉ khi chiếm đoạt được thuộc địa, độc quyền thị trường và phá giá thì mới có thể đạt được lợi nhuận tối đa, ai quan tâm đến việc nuôi dưỡng thị trường hay cùng nhau tiến bộ. Nếu không, tại sao Lão Mã lại nói rằng chủ nghĩa tư bản, từ đầu đến chân, mỗi lỗ chân lông đều chảy ra máu bẩn? Động lực cốt lõi của chủ nghĩa tư bản là lợi nhuận, không có chỗ cho đạo đức. Bên ngoài đã vậy, bên trong cũng không khá hơn là bao. Để thu lợi nhuận, thương nhân dùng mọi thủ đoạn, một mặt kích thích ham muốn tiêu dùng của khách hàng bằng đủ mọi cách, không chỉ moi sạch tiền túi hiện tại mà còn muốn moi sạch cả túi tiền tương lai, mặt khác thỏa mãn sự phù phiếm và dục vọng vô độ của bản thân, tiêu tốn tài sản khổng lồ vào những cuộc cạnh tranh vô nghĩa.

Dù Tôn Sách không nghiên cứu sâu về kinh tế học, ông cũng không đồng tình với chủ nghĩa tư bản và không muốn dân tộc Hoa Hạ đi theo con đường đó. Lợi ích có thể được sử dụng, nhưng đó chỉ là phương tiện, không phải mục đích. Con người sống trên đời, tất nhiên không thể không nói đến lợi ích, nhưng cũng không thể chỉ nói đến lợi ích.