Chương 1: Đặc quyền "mất nét" trong phòng sếp
Sáng thứ Hai, tôi bị nhân viên của chính công ty mình nhầm là bảo vệ.
Chuyện này không phải lần đầu, nhưng lần này nó có tính thuyết phục đặc biệt. Cậu thực tập sinh mới vào tuần trước, tóc vuốt keo bóng loáng, tay ôm laptop như ôm con, nhìn tôi đứng cạnh quầy lễ tân với chiếc cặp táp sờn góc, chiếc áo sơ mi trắng đã giặt quá nhiều lần và đôi giày lười có tuổi thọ từ thời công ty còn thuê nhà ở ngõ. Cậu ta đưa ra một kết luận hợp lý nhất mà bộ óc hai mươi hai tuổi có thể nghĩ ra:
— Anh ơi, cho em hỏi, thang máy này bấm tầng năm kiểu gì ạ? Em bấm hoài nó không lên.
— Cậu bấm số năm — tôi nói.
— Dạ em bấm rồi.
— Vậy cậu bấm chưa đủ thuyết phục.
Cậu ta cảm ơn rối rít, còn cúi đầu một cái rất lễ phép với tôi — cái kiểu cúi đầu dành cho một người lớn tuổi hơn và không có khả năng quyết định số phận của mình. Tôi gật gù đáp lễ. Trong vài giây, tôi cân nhắc xem có nên nói cho cậu ta biết rằng người cậu vừa nhờ bấm thang máy chính là người ký bảng lương của cậu không. Rồi tôi nghĩ, thôi, để cậu ta có thêm một tuần hạnh phúc.
Tôi là Hoàng Gia Khang, bốn mươi lăm tuổi, chủ một công ty dịch vụ thương mại mà mỗi tháng, sau khi trừ hết các loại chi phí mà kế toán trưởng của tôi có thể nghĩ ra và vài loại mà chị ấy chưa nghĩ ra, vẫn còn lại ba tỷ đồng lợi nhuận. Ba tỷ. Một tháng. Tôi nói con số này không phải để khoe. Tôi nói để các bạn hiểu mức độ nhục của một người đàn ông kiếm ba tỷ một tháng mà vẫn bị nhầm là bảo vệ.
Đúng lúc đó, cửa kính sảnh trượt ra.
Hai người phụ nữ bước vào, và cả cái sảnh tầng một bỗng sáng lên như ai vừa bật thêm đèn.
Diệp Chi đi bên trái, váy công sở màu be, tóc búi gọn, giày cao gót gõ xuống nền đá những nhịp đều tăm tắp của một người luôn biết mình đang đi đâu. Mộc Miên đi bên phải, áo sơ mi lụa, nụ cười nhỏ và dịu, kiểu nụ cười mà khách hàng nhìn vào là tự động muốn giảm giá cho chính mình. Hai người đi song song, tay ôm tập hồ sơ, đầu hơi nghiêng chào từng người họ đi qua.
— Chị Chi, chị Miên, chào buổi sáng ạ!
— Em chào chị Chi, chị Miên!
— Chị Miên ơi, hôm qua chị gửi mail cho khách giúp em, khách khen quá trời!
Chú bảo vệ thật sự — người mà tôi vừa bị nhầm là đồng nghiệp — đứng nghiêm, nở một nụ cười mà tôi chưa bao giờ nhận được trong chín năm qua. Cô lao công lau tay vào tạp dề để chào. Cậu thực tập sinh bấm thang máy suýt đánh rơi laptop.
Rồi hai người nhìn thấy tôi.
Đây là khoảnh khắc mà tôi muốn các bạn chú ý. Diệp Chi dừng lại. Mộc Miên dừng lại. Cả hai cùng cúi người mười lăm độ, không hơn không kém, một góc độ mà tôi dám chắc đã được tính toán bằng thước đo.
— Em chào sếp ạ — hai giọng nói cùng cất lên, mềm như lụa, ngoan như hai chú cừu non vừa được tắm bằng sữa tắm hương hoa nhài.
Cả sảnh quay lại nhìn. Tôi nghe thấy ai đó thì thầm sau lưng: "Sếp mình có phúc thật, nhân viên giỏi mà còn lễ phép nữa."
Phúc. Đúng. Tôi mỉm cười, gật đầu, bước vào thang máy với dáng vẻ của một người cha hãnh diện về hai cô con gái ngoan. Cửa thang máy khép lại. Hai cô đứng hai bên tôi, mặt hướng thẳng về phía trước, mắt nhìn con số tầng đang nhảy, ngoan ngoãn đến mức tôi bắt đầu thấy lạnh sống lưng.
Tôi đã sống đủ lâu để biết: Khi một con mèo ngồi yên quá lâu, nó đang tính toán.
Cửa phòng tôi vừa khép lại, tiếng cạch của ô khóa chưa kịp tắt thì đã có tiếng giày cao gót quăng xuống sàn, một chiếc rồi hai chiếc, lăn lông lốc.
Diệp Chi gác chân lên chiếc ghế khách bọc da mà tôi đã mua với giá mười hai triệu để tiếp đối tác. Cô ngả người ra sau, thở một hơi dài như vừa tháo được cái mặt nạ phòng độc.
— Trời ơi, cười từ sảnh tới đây mỏi cả má. Mộc Miên, mày có thấy ông bảo vệ nhìn tao không? Ông tưởng tao là hoa hậu.
— Ông tưởng mày là nhân viên cho vay tín dụng đen đó — Mộc Miên đáp, giọng vẫn dịu như nước ấm, rồi cầm ấm trà trên bàn tôi, rót ra chén của tôi, nhấp một ngụm.
Tôi, chủ nhân của ấm trà, của chén trà, của bàn, của ghế và của căn phòng, đứng cạnh cửa như một người giao hàng đến nhầm địa chỉ.
Mộc Miên chép miệng.
— Trà hôm nay nhạt như doanh số phòng kế bên.
— Đó là trà Thái Nguyên loại một, ba triệu hai một ký — tôi nói, giọng của một người đang cố bảo vệ danh dự cho cây trà.
— Dạ, thế thì chắc doanh số phòng kế bên còn nhạt hơn ba triệu hai — Miên mỉm cười, ngọt ngào, trong veo.
Tôi há miệng, rồi nhận ra mình không có câu nào để đáp. Đây là điều đặc biệt nhất ở hai người này: họ không bao giờ nói điều gì sai, chỉ nói điều đúng vào đúng lúc đau nhất.
Tôi kéo ghế, ngồi xuống sau bàn làm việc, tư thế của một ông chủ. Phiên tòa buổi sáng bắt đầu.
Diệp Chi chống cằm, nghiêng đầu quan sát tôi như đang đọc báo cáo thị trường.
— Sếp ơi, hôm nay sếp mặc áo này là có hẹn hò hay là định bán mình cho khách?
— Áo sơ mi trắng — tôi nói. — Bình thường.
— Dạ bình thường ạ — Miên nói, dịu dàng. — Chỉ là cổ áo hơi giống hồ sơ thầu năm ngoái. Nhìn chung là hết hạn.
— Mắt thâm nữa — Chi nói thêm. — Sếp ngủ được mấy tiếng? Bốn? Năm? Em đoán bốn rưỡi. Lệch không quá nửa tiếng.
— Hai đứa đang làm gì vậy? — tôi hỏi, giọng đã bắt đầu thiếu tự tin.
— Khảo sát mức độ hài lòng của khách hàng nội bộ — Chi trả lời không chớp mắt. — Sếp là khách VIP mà.
— Khách VIP thì phải được chăm sóc — Miên bồi thêm. — Nên tụi em phải biết sếp đang thiếu gì. Thiếu ngủ. Thiếu vitamin. Thiếu quần áo mới. Thiếu một người phụ nữ nhắc sếp thay áo.
— Thiếu cả hai khoản đầu tư dài hạn — Chi gật gù. — Một là cái áo, hai là cái người.
— Hai đứa — tôi nói, gõ gõ ngón tay xuống bàn — là nhân viên của tôi.
— Dạ — hai đứa đồng thanh.
— Tôi là sếp của hai đứa.
— Dạ.
— Tôi trả lương cho hai đứa.
— Dạ, và tụi em thương sếp lắm — Chi nói, nghiêm trang. — Thương sếp mới nói.
Câu "thương sếp mới nói" là vũ khí hạt nhân của hai người này. Bạn có thể cãi lại một lời xúc phạm. Bạn không thể cãi lại một lời xúc phạm được gói trong chữ "thương". Tôi đã thử nhiều lần, và kết quả luôn giống nhau: tôi cảm thấy mình là kẻ khó tính vô ơn.
Tôi thở dài, mở ngăn kéo, lấy ra một xấp giấy để lấy lại thế chủ động.
— Được rồi. Báo cáo kết quả kinh doanh tháng trước. Hai đứa xem qua giúp tôi...
Phản ứng xảy ra trong chưa đầy một giây. Diệp Chi ôm trán, mặt co lại như bị ai đâm kim vào thái dương.
— Ôi, sếp ơi, đầu em... đầu em đau quá. Chắc trúng gió điều hòa.
— Em cũng thế — Mộc Miên đặt chén trà xuống, tay vịn bàn, cực kỳ nhẹ nhàng, như một diễn viên kịch hiểu rằng đau đớn nên được diễn tối giản. — Mà sực nhớ, em có khách lúc mười giờ ạ.
Tôi liếc đồng hồ. Tám giờ bốn mươi.
— Hai tiếng nữa.
— Dạ, phải chuẩn bị tâm lý — Miên nói.
Hai cô nhảy khỏi ghế, xỏ giày và biến mất qua cửa nhanh hơn cả tốc độ phát hiện gian lận của kiểm toán viên lúc nghe tiếng chuông báo tan ca. Xấp báo cáo nằm lại trên tay tôi, mỏng, vô tội và cô đơn.
Tôi phải nói một điều: hai người này, người mà mỗi quý mang về cho công ty phần lớn doanh thu, người mà khách hàng gọi là "chuyên gia", người mà đối thủ nhiều lần mang mức lương gấp rưỡi tới chào mời, lại sợ một bảng lãi lỗ một trang giấy như người ta sợ ma. Chi từng nói với tôi, nghiêm túc đến mức đáng lo: "Sếp ơi, em nhìn con số là em thấy chúng nó nhìn lại em." Tôi chưa biết nên cười hay gọi bác sĩ.
Nhưng đó là câu chuyện của những Chương sau. Quay lại với phiên tòa.
Đêm hôm trước, tôi từng ngồi tính một bài toán đơn giản trong lúc mất ngủ, đại loại những thứ mà một ông chủ nên làm khi đã quá tuổi bốn mươi: Công ty tôi lãi ba tỷ một tháng. Hai cô nhân viên này mang về hơn sáu mươi phần trăm doanh thu. Nói cách khác, nếu hôm nào hai người này đồng loạt xin nghỉ, thứ còn lại sau đó không phải là một công ty, mà là một bữa tiệc chia tay có sẵn hóa đơn.
Đó là lý do tôi chưa bao giờ sa thải họ.
Không phải vì tôi nhân từ. Tôi đã thử "chấn chỉnh" tới ba lần. Lần thứ nhất, tôi gọi hai đứa vào phòng, mặt lạnh như tiền, nói rằng cách ứng xử của hai người với cấp trên cần xem lại. Diệp Chi gật đầu, rút từ túi ra bản hợp đồng lao động của mình, đã bôi vàng sẵn dòng "Người lao động được tôn trọng nhân phẩm", và hỏi tôi dùng chữ "xem lại" theo điều khoản nào. Lần thứ hai, tôi nói giọng nghiêm hơn. Mộc Miên rưng rưng nước mắt, nói rằng cô chỉ muốn sếp vui, và cô sẽ không bao giờ trêu sếp nữa. Hai tiếng sau tôi mềm lòng, xin lỗi cô, và còn tặng thưởng. Lần thứ ba tôi không nhớ nổi mình đã làm gì, vì ký ức tôi dừng lại ở đoạn hai cô cùng cười, và tôi nhận ra mình cũng đang cười.
Tôi nghĩ nghề làm sếp có một sự thật mà không sách quản trị nào dạy: Bạn không thể quản lý một người giỏi hơn bạn ở thứ mà công ty cần nhất. Bạn chỉ có thể thương lượng với họ, ăn nói lễ phép và cầu trời họ không hỏi bạn về khoản thưởng quý sau.
Có tiếng gõ cửa. Hai tiếng, rồi ba tiếng.
Tôi chưa kịp nói "mời vào", cả hai cô đã thay đổi trong chưa đầy hai giây, và đó là màn biến hình ngoạn mục nhất mà tôi từng chứng kiến trong đời. Chi hạ chân khỏi ghế, đi giày, vuốt váy. Miên đặt chén trà về đúng vị trí, lau miệng chén bằng góc áo. Cả hai đứng thẳng dậy, hai tay ôm hồ sơ trước ngực, ánh mắt hiền như hai thiên thần giáng trần để cứu độ chúng sinh khỏi những hợp đồng sai điều khoản.
Cửa mở. Một anh nhân viên kinh doanh, tên Tâm, bước vào, tay cầm phiếu đề xuất.
— Dạ sếp, em xin phép... — anh ta khựng lại, nhìn tôi.
Tôi không biết mặt mình lúc đó trông ra sao. Nhưng tôi biết cổ tôi đỏ lên, cả hai tai nóng bừng, vì mười lăm phút vừa rồi tôi bị trêu đến mức quên cả hít thở.
— Sếp ơi — Tâm lo lắng. — Sếp bị sao vậy ạ? Mặt sếp đỏ lắm.
— Sếp làm việc quá sức đó anh — Diệp Chi nói, giọng dịu như mật ong, ánh mắt đầy quan tâm sâu sắc. — Tụi em vừa mới khuyên sếp nghỉ ngơi mà sếp không nghe. Sếp là vậy, lúc nào cũng nghĩ cho công ty.
— Em pha cho sếp ly nước gừng nhé? — Mộc Miên ngọt ngào, nghiêng đầu.
Tâm xúc động nhìn hai cô, rồi nhìn tôi bằng ánh mắt của người vừa chứng kiến một ông chủ khổ hạnh. Anh để lại phiếu đề xuất, cúi chào, lùi ra, nhẹ tay đóng cửa như thể tôi đang ốm nặng.
Cửa vừa khép. Tiếng cạch của ô khóa vừa dứt.
Chi ngồi phịch xuống ghế, gác chân lại đúng vị trí cũ, vị trí mà tôi dám chắc đã in sẵn dấu giày. Miên nhấc chén trà lên, nhấp một ngụm, vẻ mặt "ồ, hóa ra vẫn nhạt".
Hai cô nhìn tôi bằng hai đôi mắt sáng rực của hai kẻ săn mồi nhìn thấy con mồi vẫn chưa bị ăn hết.
— Rồi — Chi nói. — Tới đâu rồi nhỉ?
Tôi nhìn trần nhà. Trên đó có một vết ố nhỏ do thấm nước từ năm ngoái, hình giống bản đồ Việt Nam nếu bạn nheo mắt và có nhiều thiện chí. Tôi bắt đầu tự hỏi người ta đã phát minh ra bảo hiểm nhân thọ cho lòng tự trọng chưa.
Nhưng rồi tôi cũng thấy mình đang mỉm cười. Chỉ một chút, góc miệng thôi, nhưng đủ để tôi nhận ra điều không ai dám nói ra thành lời.
Công ty này của tôi. Tiền chảy vào túi tôi. Người ta cười nhạo tôi trong phòng tôi, uống trà tôi và làm vỡ lòng tự trọng tôi vào tám giờ bốn mươi sáng thứ Hai. Nhưng nếu không có hai con quỷ này, thì cuộc đời công sở của tôi sẽ là một bản báo cáo kéo dài ba mươi năm, đầy những con số đúng, và không có một câu chuyện nào đáng nhớ.
Tôi mở sổ tay, cuốn sổ bìa đen mà tôi đã dùng suốt mười năm để ghi những điều cần nhớ. Trang đầu của một cuốn sổ mới tinh vẫn còn trắng. Tôi cầm bút đỏ, viết một dòng nhỏ, cẩn thận để hai cô không đọc được.
"Thứ Hai. Bị nhầm là bảo vệ: 1 lần. Bị chê cổ áo: 1 lần. Bị dạy bảo về trà: 1 lần. Tổng thiệt hại: một ít lòng tự trọng. Tổng thu nhập từ hai nhân viên này: ba tỷ một tháng."
Tôi gạch dưới con số, ngẫm một lúc, rồi viết thêm một dòng bên dưới, bằng nét chữ nhỏ hơn.
"Lỗ ít, lời nhiều. Tạm chấp nhận."
Ngoài hành lang, có tiếng ai đó đi ngang, vui vẻ: "Hai chị Chi, Miên đúng là hình mẫu nhân viên lý tưởng." Chi nghe thấy, nhướn mày đắc ý. Miên lấy tay che miệng cười.
Tôi gõ nhẹ cây bút xuống bàn, nhìn hai người phụ nữ đang ngồi vắt vẻo trong phòng mình như thể đó là công viên của họ, và quyết định một điều.
Hôm nay tôi sẽ thua. Nhưng tôi sẽ không thua mãi.
Ở một góc phòng, trên tường, có một chỗ trống vừa vặn cho một cây cần câu.
