Tam Quốc Chi Triệu Hoán Mãnh Tướng

Chương 1281 Vương Mãng cầu cứu

Trung Quốc là quốc gia có lịch sử phát hiện dầu mỏ sớm nhất trên thế giới. Lần ghi chép đầu tiên về dầu mỏ xuất hiện trong cuốn "Dịch Kinh", miêu tả là "Trạch có hỏa, trên hỏa dưới trạch". Cuốn sách này được biên soạn vào khoảng thế kỷ thứ 10 trước Công nguyên, thời Tây Chu, cách đây hơn ba ngàn năm.

Từ "dầu mỏ" lần đầu tiên xuất hiện trong lịch sử Trung Quốc vào thời Bắc Tống, do nhà khoa học Thẩm Quát đề cập trong "Mộng Khê Bút Đàm". Ông viết: "Diên Cảnh có dầu mỏ, sinh từ đá dưới nước, lẫn với nước suối, bốc hơi lên. Khói dầu có thể dùng được. Thử dùng than đá để tạo khói, đen như mực tàu, không thua gì khói tùng. Vật này sau này chắc chắn sẽ có ích cho hậu thế, bởi vậy ta gọi nó là dầu mỏ. Dầu mỏ sinh ra dồi dào, có lúc vô cùng, không như gỗ tùng có lúc sẽ cạn kiệt".

Cuốn sách cổ sớm nhất nhận thức được tính năng và ghi chép nơi sản xuất dầu mỏ là "Hán Thư - Địa Lý Chí" của Ban Cố thời Đông Hán. Sách viết: "Huyện Cao Nô có Vị Thủy có thể cháy". Vùng đất này tương đương với khu vực Diên An, Thiểm Tây ngày nay, trước khi Lưu Biện xuyên không đến. Tuy nhiên, do việc khai thác khó khăn, thời Đông Hán chỉ dừng lại ở mức phát hiện ban đầu và chưa thể đưa vào sử dụng.

Mãi đến thời Nam Bắc triều, dầu mỏ mới được khai thác và sử dụng với quy mô nhất định. Phạm Diệp thời Nam Triều từng ghi trong sách: "Phía nam huyện có núi, đá chảy ra nước suối, đốt lên ánh sáng cực kỳ rực rỡ, không thể ăn được, người trong huyện gọi là đá cháy".

Sau thời Nam Bắc triều, ngoài việc dùng để đốt sáng, dầu mỏ còn được ứng dụng rộng rãi. Ví dụ, nó được dùng để bôi trơn bánh xe, chế tạo parafin, kết hợp với dược liệu để trị thương hiệu quả nhanh hơn. Đến thời Đường, dầu mỏ đã được tập trung ứng dụng trong quân sự, từng giúp quân ta đại phá quân Đột Quyết xâm lược ở khu vực phía Tây.