Chương 013 — Cái tên đã chết
Thảo Vy chọn ngồi ở quán nước đầu ngõ, cách nhà số 17 gần trăm mét, vì hai lý do. Lý do thứ nhất là cô không muốn hỏi chuyện ai trong tầm nhìn của ngôi nhà ấy. Người ta nói khác đi khi đứng cạnh nơi mình từng sợ. Lý do thứ hai là cô muốn rời xa ba màn hình trong container, nơi Khải đang ngồi nhìn mép nước nằm yên trên vạch như nhìn một con thú ngủ.
Quán là một cái bàn gỗ thấp kê dưới gốc bàng, ba chiếc ghế nhựa, một ấm trà vối và một bà cụ bán nước đã dọn hàng từ lúc nghe tin có người mất tích, rồi lại bày ra vì công an với cứu hộ cũng cần uống. Vy gọi một ấm trà, mở sổ, và kẻ thêm một cột vào bảng mà cô đã chép từ bảng của Khải.
Bảng của Khải có giờ, mực nước, trạng thái van cống và hiện tượng. Đó là những thứ đo được. Cột cô thêm vào thì không đo được, chỉ hỏi được: "Lời nói trong nhà, trong khoảng mười phút trước đó". Cô không biết mười phút có phải con số đúng không. Cô chọn nó vì nó đủ rộng để chứa một câu nói vu vơ, và đủ hẹp để không biến mọi lời nói trong ngày thành nguyên nhân.
Ở mỗi ô, cô chỉ cho phép mình ghi một trong ba thứ: lời nói có ghi âm, lời nói có người khác chứng kiến, hoặc lời kể của chính người nói. Mọi thứ còn lại phải để trống. Cô từng thấy quá nhiều người điền ô trống bằng điều họ đoán, rồi chỉ vài năm sau, chính họ quên mất mình đã đoán.
Sáu giờ hai mươi, cô điền được ô đầu tiên chắc chắn. Mười hai giờ hai phút, Cường khấn trong gian ngoài, nhắc tên "bà Hảo". Micro số một của đội cứu hộ ghi được, An có bản ghi. Năm phút sau là tiếng gọi lúc 12:07. Bảy phút sau nữa là giọng "Cường ơi" từ dưới nền bếp.
Ô thứ hai có người chứng kiến. Khoảng 23:40 đêm qua, trong hành lang, Cường đùa to: "Chú Khiêm ơi, chú có nhà không ạ?" An đứng ở bậc thềm nghe được. Huy đã quay lại mắng cậu. Hơn mười phút sau, Huy nói chuyện với một người mà không ai khác nghe thấy, rồi biến mất.
Ô thứ ba là của Nhi, lúc khoảng 21:15 đêm qua. Vy nhìn ô ấy lâu. Trong sổ của An, bên cạnh câu trả lời "Em chỉ đứng nhìn thôi", có một dấu chấm nhỏ bên lề. An đã kể với cô về dấu chấm ấy. Đó là ký hiệu An dùng cho những chỗ cần quay lại. Vy để ô trống và viết bằng bút chì: "Lời kể: không nói gì. Người hỏi đánh dấu nghi vấn."
Ô thứ tư là anh Tùng, ba đêm trước. Trống.
Ô thứ năm là sáng nay, lúc hành lang dài thêm. Trống.
Anh Tùng vào ca lúc sáu giờ chiều. Anh đã về nhà ngủ được bốn tiếng, mặt vẫn sưng vì thiếu ngủ, áo mưa bộ đội gấp gọn kẹp dưới nách dù trời không mưa. Vy mời anh ra quán. Anh ngồi xuống chiếc ghế nhựa như ngồi xuống chiếc ghế ở đồn, hai tay đặt trên đầu gối.
Cô không hỏi ngay về tiếng gọi. Cô hỏi về đêm hôm ấy trước: mấy giờ anh vào ca, mưa từ lúc nào, ai ở cùng anh, anh ăn tối ở đâu. Những câu hỏi nhạt nhẽo nhất bao giờ cũng là những câu trả lời ít bị sửa nhất. Anh Tùng trả lời chậm, nhíu mày nhớ. Ca đêm, một mình. Mưa từ chiều, tạnh tầm chín giờ. Ăn cơm hộp. Nghe tiếng lạch cạch tầm mười một giờ hơn.
"Trước khi vào nhà, anh có gọi điện cho ai không ạ?"
Anh Tùng nhìn cô, hơi ngạc nhiên. Rồi anh nhìn xuống chén nước.
"Có. Con em gái gọi. Nó hỏi chuyện giỗ mẹ tháng sau, làm ở nhà ai."
Vy giữ cho giọng mình không thay đổi. "Anh nói chuyện ở đâu ạ?"
"Ngoài cổng. Rồi chắc là vừa đi vừa nói. Em không nhớ." Anh xoa mặt bằng cả hai bàn tay. "Em không nhớ là nói xong rồi mới nghe tiếng lạch cạch, hay đang nói thì nghe. Cũng không nhớ có đi vào trong lúc đang nói không. Đêm ấy em mệt lắm."
"Trong lúc nói, anh có nhắc tên mẹ không ạ?"
"Chắc là có. Nói chuyện giỗ thì kiểu gì chả nhắc." Anh dừng lại, rồi nói thêm, như sợ cô ghi sai: "Mà em không chắc. Chị đừng ghi là chắc."
"Em không ghi là chắc." Vy viết vào ô thứ tư, bằng bút chì: "Có thể. Cuộc gọi về giỗ mẹ, không rõ trước hay sau tiếng động, không rõ trong hay ngoài nhà. Người kể yêu cầu ghi là không chắc." Cô quay sổ lại cho anh xem. Anh Tùng đọc, gật đầu, và lần đầu tiên trong buổi nói chuyện, vai anh hạ xuống một chút.
Trước khi anh đứng dậy, Vy hỏi thêm một câu mà cô không định hỏi.
"Chuyện tiếng mẹ anh gọi tên ở nhà, anh đã kể với những ai rồi ạ?"
"Chị nhà báo thôi." Anh trả lời ngay, rồi ngập ngừng nửa giây. "Với chị đây nữa là hai."
Vy cảm ơn. Cô không ghi câu trả lời ấy vào bảng, vì nó không thuộc bảng. Cô ghi nó vào trang sau, nơi cô ghi những thứ cô chưa biết đặt vào đâu.
Cô gọi điện cho Cường. Mẹ cậu nghe máy, giọng hốt hoảng như mọi cuộc gọi lạ trong ngày đều có thể mang tin xấu. Vy giới thiệu mình, nói chỉ hỏi vài câu và Cường có thể từ chối. Một lúc sau, giọng Cường vang lên, khàn đặc như người đã khóc khô nước mắt.
Cậu xác nhận cả hai lần. Đêm qua cậu đùa gọi "chú Khiêm". Trưa nay cậu khấn bà Hảo.
"Cái tên Khiêm, em nghe ở đâu?"
"Anh Tùng." Cường không ngần ngừ. "Lúc em với anh Huy đến, ngồi chờ ông Lâm tìm chìa, anh Tùng bảo tối nay có con bé vào nhà nghe giọng bố nó, bố nó tên Khiêm, chết lâu rồi. Em nghe thế nên vào trong em đùa."
Vy nhắm mắt một giây. "Em có biết đùa như thế thì sao không?"
"Không. Lúc ấy em không biết gì hết." Một khoảng lặng. "Chị ơi, có phải tại em không?"
Vy đã nghe câu hỏi này từ rất nhiều người, ở rất nhiều nơi, về rất nhiều chuyện. Cô biết câu trả lời dễ nhất là "Không phải đâu em". Cô cũng biết nếu nói thế lúc này, cô đang nói một điều mình không biết.
"Chị chưa biết," cô nói. "Chưa ai biết cái gì gây ra cái gì. Chị chỉ biết em đã kể thật với chị. Thế là giúp được nhiều rồi."
Cô gọi tiếp cho Lực. Cậu chiến sĩ trả lời ngắn gọn, đúng giọng người đang ở ca trực. Sáng nay, lúc anh Khải đo hành lang, cậu không nhắc tên ai. Hai người chỉ đọc số cho nhau. Cậu có thể nói vài câu bâng quơ, nhưng chắc chắn không nhắc người chết. Còn tên người đồng đội cậu nghe thấy lúc trưa, trước đó cậu có nói ra không?
"Không," Lực đáp. Rồi sau một lúc: "Không nói thành tiếng."
Vy ghi đúng như thế. Cô gạch chân ba chữ "thành tiếng" và không hỏi thêm.
Nhi đến lúc bảy giờ kém năm, ôm một chiếc máy tính xách tay cũ trong túi vải. An đi cùng cô từ đầu ngõ. Sáng nay An đã dặn Nhi gửi tệp ghi âm gốc qua email, nhưng tệp bị ứng dụng nén mỗi lần Nhi xuất ra. Cô loay hoay cả buổi chiều rồi quyết định mang máy đến tận nơi.
An làm việc ấy trước mặt Nhi và Vy, chậm rãi, như làm một thủ tục ở cơ quan. Cô cắm ổ nhớ vào máy của Nhi, chép nguyên tệp từ thư mục lưu trữ của ứng dụng nhắn tin, không mở, không đổi tên. Rồi cô chạy một phần mềm nhỏ tính mã băm của tệp, một chuỗi chữ số dài mà An bảo là dấu vân tay của tệp ấy, chỉ cần tệp thay đổi một bit thôi là chuỗi số sẽ khác hẳn. Cô đọc to tám ký tự đầu, ghi chuỗi đầy đủ vào sổ, ghi giờ là 18:58, rồi nhờ Nhi ký tên bên cạnh. Nhi ký, tay hơi run.
Vy để An làm xong rồi mới quay sang Nhi. Cô nói với Nhi đúng những gì cô đã nói với bà Lựu sáng nay: cô sẽ ghi âm nếu Nhi đồng ý, Nhi có thể bảo dừng bất cứ lúc nào, những chỗ Nhi không muốn người khác nghe thì cô sẽ xóa ngay trước mặt Nhi. Nhi gật đầu. Vy đặt máy ghi âm lên bàn.
Cô không hỏi Nhi về tiếng gọi. Cô hỏi về khoảng một phút trước tiếng gọi: Nhi đứng ở đâu, nhìn gì, nghe gì, tay cầm gì.
Nhi kể lại chậm và rõ hơn cô nghĩ. Đứng sát sợi dây. Nhìn vạch nước trên khung cửa, không hiểu sao lại để ý. Cầm điện thoại bật đèn pin. Nghe tiếng nước sau tường bên trái, giống tiếng nước trong tệp ghi âm. Nghĩ đó là đường ống.
"Rồi sao em?"
Nhi im lặng. Vy để cho sự im lặng ấy kéo dài. Ngoài đầu ngõ, một chiếc xe máy chạy qua, đèn pha quét lên thân cây bàng rồi tắt. Bà cụ bán nước đã lui vào trong nhà từ lúc nào.
"Em có nói một câu," Nhi nói. Giọng cô nhỏ đến mức Vy phải nghiêng người về phía trước. "Em không định nói. Em chỉ muốn thử xem giọng mình có bắt được giọng bố không. Em nói câu trong file."
"Câu nào hả em?"
"'Tôi là Khiêm.'" Nhi nhìn xuống đôi tay mình. "Em nói rất khẽ. Rồi tiếng nước sau tường tắt. Rồi có người gọi em."
An ngồi im bên cạnh. Vy biết An đã chờ câu này từ đêm qua, từ cái dấu chấm nhỏ bên lề sổ. Nhưng An không tỏ ra là mình đã biết. Cô chỉ hỏi, giọng ngắn và rõ như mọi khi:
"Giọng ấy xuất hiện trước hay sau khi em nói?"
"Sau. Ngay sau. Không đến một phút."
"Lúc em nói, nước trên ngưỡng ở đâu?"
"Chạm vạch." Nhi ngừng lại, cố nhớ. "Hơi vượt. Em nhớ vì em thấy mép nước rung mỗi khi máy phát điện đổi tiếng."
Vy không ghi ngay. Cô nhìn Nhi, nhìn cách cô gái ngồi co vai lại như chờ ai đó mắng. Cô nghĩ đến dì út của mình, người mà cả họ từng bảo là nói dối chỉ vì dì kể một chuyện không ai muốn tin. Dì đã giữ im lặng suốt hai mươi năm sau đó, kể cả về những chuyện bình thường. Vy biết cảm giác của một người vừa thú nhận một điều mình xấu hổ: họ không cần được tha thứ ngay, họ chỉ cần được ghi lại đúng.
Cô viết vào ô thứ ba, bằng bút bi chứ không phải bút chì: "Lời kể của chính người nói (lần hai, 19:06): nói thành tiếng 'Tôi là Khiêm' trong gian ngoài, sát ngưỡng đông. Nước chạm hoặc hơi vượt vạch. Giọng gọi xuất hiện sau đó, dưới một phút." Rồi cô gạch đi dòng bút chì cũ, gạch một nét, để vẫn đọc được bên dưới.
"Chị có ghi là em nói dối không?" Nhi hỏi.
"Không. Chị ghi là lần đầu em chưa kể hết, lần này em kể thêm. Hai lần đều được giữ lại."
Nhi gật đầu. Rồi cô hỏi câu mà Vy đã biết thế nào cũng đến, câu mà Cường đã hỏi qua điện thoại một tiếng trước.
"Có phải em gọi bố em về không? Có phải tại em mà anh thợ điện…"
"Đêm qua có ít nhất ba người nhắc đến tên bố em trong ngôi nhà ấy," An nói, trước khi Vy kịp mở miệng. "Em, rồi một người nghe chuyện từ em, rồi một người nghe chuyện từ người kia. Chị không biết tên bố em có liên quan gì đến chuyện anh Huy. Chị chỉ biết nếu có, thì không phải chỉ một người làm ra nó."
Đó không phải lời an ủi, Vy nghĩ. Đó là một mô tả chính xác. Và có lẽ vì thế mà Nhi thôi co vai.
Trước khi tắt máy ghi âm, Vy hỏi thêm một câu không nằm trong bảng. Cô hỏi Nhi có nhớ bố từng nói gì về ngôi nhà ấy không. Nhi kể lại cái buổi chiều ở đầu ngõ, chiếc xe máy không tắt máy, bố chống chân nhìn xuống cuối ngõ và nói ngày trước ông từng ngồi ở đó cả buổi nghe người ta kể chuyện. Cô nói thêm rằng mỗi lần nhớ lại, chi tiết lại khác đi một chút.
"Bố em ngồi nghe ai kể?" Vy hỏi. "Ở nhà số 17, hay ở nhà nào trong ngõ?"
"Em không biết. Bố bảo chuyện người lớn."
"Năm ấy em mấy tuổi?"
"Bảy, hay tám." Nhi nhíu mày. "Bố mất năm em mười hai. Vậy là mấy năm trước khi bố mất."
Vy ghi vào trang sau, trang của những thứ chưa biết đặt vào đâu: "Cha Nhi (Khiêm) từng 'ngồi cả buổi nghe người ta kể chuyện' ở cuối ngõ Hạ Thủy, vài năm trước khi mất. Ai kể? Ở đâu? Có ghi lại không?" Rồi cô nhìn sang tệp ghi âm mười chín giây mà An vừa chép ra, với hai chữ "ghi lần hai" ở đầu câu. Một người đàn ông đọc vào máy cho một việc nghiêm túc. Một người từng ngồi cả buổi nghe kể chuyện. Cô không nối hai dòng ấy bằng một mũi tên. Cô chỉ đặt chúng sát nhau trên cùng một trang.
Bảy giờ hai mươi, điện thoại của Vy rung. Tin nhắn của Khải, ngắn như mọi tin nhắn của anh: "V0 +5mm. 6,203. Micro chỉ có nước. Không có gì."
Vy đặt điện thoại cạnh sổ và nhìn bảng của mình. Cô đếm. Những lần mà nhóm có dữ liệu đủ tốt, có ghi âm hoặc có nhiều người cùng nghe một giọng gọi trong nhà, có ba lần. Nhi lúc 21:15, sau khi nói "Tôi là Khiêm". Huy lúc 23:52, sau khi Cường gọi "chú Khiêm" ở 23:40. Đợt trưa nay từ 12:07, sau khi Cường khấn bà Hảo lúc 12:02. Cả ba đều xảy ra khi nước vượt vạch, và trước cả ba đều có một cái tên của người đã chết được nói thành tiếng trong nhà. Anh Tùng ba đêm trước: có thể. Hai lần không khớp: tiếng gõ lúc 03:12 khi nước dưới vạch, và hành lang dài thêm lúc 10:52 khi không ai biết có ai nói gì.
Và tối nay. Nước nằm trên vạch hơn một tiếng rưỡi, trong một ngôi nhà không có người và không ai được phép gọi tên. Không có gì.
Vy không viết chữ "luật". Cô biết mình không có quyền viết chữ ấy chỉ từ ba trường hợp và một lời dặn của một bà cụ ngoài tám mươi. Nhưng cô viết dưới cùng trang, chữ nhỏ, như ghi chú cho chính mình:
"Lời dặn của bà Lựu: sau mưa, khi nước tràn qua ngưỡng phía đông, đừng gọi tên người chết trong hành lang. Ba trường hợp có dữ liệu: không trường hợp nào trái với lời dặn. Chưa đủ để nói lời dặn đúng. Đủ để nói không ai được thử làm trái nó."
An đọc qua vai cô. Rồi An lấy điện thoại, nhắn cho Khải một dòng mà Vy nhìn thấy trước khi màn hình tắt:
"Nhi vừa xác nhận đã nói tên bố trong nhà, ngay trước tiếng gọi, khi nước vượt vạch. Cả ba lần có giọng gọi đều có tên người chết. Tối nay không ai gọi tên. Đừng để ai phá điều đó."
