Chương 014 — Thử nghiệm không có tiếng gọi
Đến bảy giờ rưỡi tối, nước đã nằm trên vạch V0 được một tiếng ba mươi tám phút, và Khải bắt đầu hiểu vì sao người ta ít khi làm những thí nghiệm mà kết quả mong đợi là không có gì.
Khó nhất không phải là chờ. Khó nhất là giữ cho mình tiếp tục nhìn. Trong một tiếng đầu, mỗi gợn nước trên màn hình đều khiến tim anh đập nhanh hơn. Sang tiếng thứ hai, mắt anh bắt đầu trượt khỏi màn hình, lần sang điện thoại, sang sổ, sang tờ giấy dán trên vách. Anh biết đó chính là lúc người quan sát bỏ lỡ điều quan trọng nhất. Vì vậy cứ mười lăm phút một lần, anh đặt báo thức, đọc to ba con số vào máy ghi âm của mình: mực nước V0, mực nước V1, chiều dài hành lang. Rồi anh ghi thêm một câu mô tả những gì đang nghe thấy trong tai nghe.
19:30. V0 cộng năm. V1 cộng mười chín. Hành lang 6,203. Nước nhỏ giọt, ô thoát nước ục từng hồi, chim đã thôi kêu.
19:45. V0 cộng năm. V1 cộng mười chín. Hành lang 6,203. Như trên.
Tin nhắn của An đến lúc 19:24, và Khải đã đọc nó bốn lần. Nhi đã nói tên bố trong nhà, ngay trước tiếng gọi, khi nước vượt vạch. Cả ba lần có giọng gọi đều có tên người chết. Anh mở bảng của Vy mà cô vừa chụp gửi sang, đặt nó cạnh bảng của mình. Hai bảng ăn khớp với nhau như hai nửa của một tờ giấy bị xé.
Anh không vui. Một giả thuyết vừa mạnh thêm thì đồng thời cũng vừa dễ sai thêm, vì người ta bắt đầu muốn nó đúng.
Anh lấy một tờ giấy trắng và viết ra những gì tối nay khác với các lần trước. Trong nhà không có người. Không ai gọi tên, kể cả tên người sống. Nước đến từ ô thoát nước bếp, chảy qua ngưỡng bếp ra hành lang, giống sáng nay. Mực nước tối nay cao hơn sáng nay ba mi-li-mét. Rồi anh viết những gì anh không biết. Sáng nay lúc hành lang dài thêm, có anh và Lực trong nhà, không ai nhắc tên người chết, ít nhất theo lời Lực. Lúc 06:10, chỉ có một chiến sĩ vào thay pin trong vài phút, rồi trong nhà không có ai.
Anh gạch dưới chữ "có người". Đó là một biến số. Anh không biết nó có ý nghĩa gì không. Nhưng nó là một thứ khác nhau giữa lần hành lang dài thêm và hai lần không có gì. Anh ghi vào sổ: "Hiện diện của người trong nhà: chưa kiểm soát, chưa loại trừ." Rồi anh viết thêm một dòng mà anh biết ông Tâm sẽ thích: "Không được kiểm tra biến số này bằng cách đưa người vào."
Tám giờ kém năm, chiếc máy quay pin của anh trong bếp báo pin yếu. Biểu tượng đỏ nhấp nháy ở góc màn hình. Anh chửi thầm. Anh đã định cho Lực vào thay pin lúc năm giờ chiều, trước khi van đóng, rồi quên mất vì mải dán thước. Giờ thì không ai được vào. Chiếc máy quay ngưỡng đông được cắm sạc dự phòng nên vẫn ổn. Chiếc trong bếp thì không.
"Để nó tắt," Sáng nói khi Khải báo. "Không ai vào lúc này."
Khải biết Sáng đúng. Anh nhìn biểu tượng pin đỏ thêm mười phút, rồi ghi vào sổ, giờ cụ thể, để ai đọc sau này cũng biết có một khoảng trống: "Máy quay bếp sắp hết pin. Không thay vì điều kiện quan sát."
Tám giờ mười, ông Lâm vào container.
Ông không gõ cửa. Ông đứng sau lưng Khải, nhìn ba màn hình một lúc lâu, rồi nhìn đồng hồ, và Khải biết ông đã nhìn đủ để rút ra kết luận của mình.
"Hơn hai tiếng rồi," ông nói. "Nước lên, không ai vào, không có gì xảy ra. Thế là nhà bình thường."
"Thế là trong điều kiện này, không có gì xảy ra," Khải đáp.
"Thì điều kiện nào chẳng là điều kiện." Ông Lâm quay sang Quang, người đang ngồi ở góc bàn đọc lại biên bản. "Anh Quang, tôi nói thật. Thiết bị tháo dỡ thuê theo ngày. Sáng mai bảy giờ, tôi muốn cho tổ vào thu hồi nốt vật tư ở tầng hai. Tầng hai không dính gì đến cái bếp. Tìm người thì cứ tìm, tôi không cản."
Quang ngẩng lên. "Tầng hai đi bằng lối nào hả bác?"
Ông Lâm khựng lại nửa giây. Cầu thang lên tầng hai nằm ở đầu hành lang, ngay sau ngưỡng đông.
"Không ai vào nhà cho đến khi đội cứu hộ cho phép," Quang nói, giọng bình thường như đọc biên bản. "Việc ấy không phải tôi quyết, cũng không phải bác."
"Còn cái lối bờ kênh," ông Lâm nói tiếp, như không nghe thấy. "Tôi nghe nói tối nay các anh định cắt bê tông. Lối ấy là lối công cộng. Cắt thì phải có phép của phường."
"Tôi lo," Quang đáp. "Phường đã đồng ý bằng điện thoại lúc sáu giờ. Văn bản sáng mai có."
Ông Lâm đứng thêm một lúc, rồi đi ra, lại bấm điện thoại. Khải nhìn theo ông, rồi quay về màn hình. Anh không ghét ông Lâm. Anh hiểu cái áp lực của một người phải trả tiền cho những cỗ máy nằm chờ. Nhưng anh đã nghe cái câu "không có gì xảy ra là bình thường" quá nhiều lần trong đời, ở quá nhiều công trình, từ những người không bao giờ phải đứng dưới khi thứ "bình thường" ấy sập xuống.
Tám giờ hai mươi, Vy trở lại container cùng An. Cô đặt cuốn sổ ba cột xuống cạnh máy tính của Khải, mở đúng trang có bảng "Lời nói trước đó", rồi ngồi xuống chiếc ghế trống mà không hỏi.
"Ba trên ba," cô nói. "Không trường hợp nào có dữ liệu mà trái với lời dặn của bà Lựu."
"Ba trên ba trường hợp có giọng gọi," Khải đáp. "Nhưng có ít nhất hai lần nước vượt vạch mà không có gì, và một lần hành lang dài thêm mà không ai biết có ai gọi tên hay không. Mẫu quá nhỏ. Nếu tôi tung đồng xu ba lần ra ba mặt sấp, tôi cũng không được kết luận đồng xu có hai mặt sấp."
"Em không bảo anh kết luận." Vy không cao giọng. "Em chỉ bảo anh rằng một lời dặn đã tồn tại bốn mươi năm, truyền qua ba người, mà vẫn khớp với ba trường hợp đo được, thì nó đáng được đối xử như dữ liệu chứ không phải như mê tín."
Khải nhìn cô. Anh muốn nói rằng lời dặn không có sai số, không có thời điểm đo, không có thiết bị. Rồi anh nhận ra chính bảng của anh cũng có một cột mà anh không tự đo được. Đó là cột cô vừa điền, bằng cách ngồi uống trà với từng người.
"Nếu muốn có thêm trường hợp," anh nói chậm, "thì ta không được tạo ra chúng. Ta chỉ được tìm những lần đã xảy ra."
"Em biết." Vy gật đầu. "Mai em sẽ hỏi phường xem có ai từng báo tiếng lạ ở ngõ này không, ai báo, năm nào, lúc ấy trời thế nào. Còn những người như anh Tùng, đã nghe mà không báo ai, thì em hỏi từng nhà."
Ông Tâm đứng ở cửa container nghe từ đầu. Vy quay sang ông và hỏi điều mà Khải cũng muốn hỏi từ chiều.
"Chú ơi, sao chú bảo đừng gọi cả tên người sống? Lời dặn của bà Lựu chỉ nói người chết."
Ông Tâm im một lúc. "Tôi không biết," ông nói. "Lời dặn nói người chết. Nhưng trưa nay, trong nhà, có cái gì đó gọi tên thằng Cường bằng giọng một người còn sống. Tôi không biết cái tên nào nó dùng được, cái tên nào không. Không biết thì đừng thử. Thế thôi."
Khải ghi câu ấy vào sổ, nguyên văn, cạnh dòng "biến số chưa kiểm soát". Đó không phải phương pháp. Nhưng đó là thứ duy nhất trong ngày hôm nay anh chắc chắn không muốn bất cứ ai thử nghiệm lại.
Tám giờ ba mươi, anh và Sáng lật lại kế hoạch mở giếng thăm. Sáng đã cho người khoan một lỗ nhỏ đường kính hai phân xuyên lớp bê tông từ lúc bốn giờ chiều để đo khí. Đầu dò thả qua lỗ cho kết quả ổn: ô-xy mười chín phẩy tám phần trăm, khí độc thấp hơn ngưỡng cảnh báo, không có khí cháy. Phía dưới có khoảng rỗng sâu ít nhất hai mét. Khi nước rút xuống dưới vạch và cuộc quan sát kết thúc, đội của Sáng sẽ cắt bê tông theo đường viền mà Phong đã vạch phấn, chống đỡ, thông gió bằng quạt thổi rồi mới mở nắp.
"Anh Khải," Sáng nói, mắt vẫn nhìn tờ giấy tím mà anh đã nhờ Quang cho chụp lại. "Theo bản vẽ, từ G-3 đi vào bao xa thì tới chỗ bếp?"
"Tám mét bốn mươi theo trục cống. Nhưng bản vẽ này có thể sai ở đâu đó. Tôi đã thấy nó đúng với đường bao ngôi nhà. Còn phần dưới đất thì chưa ai kiểm."
"Thế thì ta kiểm từng mét một."
Khải thích câu ấy hơn bất cứ lời an ủi nào trong ngày.
Tám giờ năm mươi bảy, theo giờ mạng, máy quay trong bếp tắt hẳn. Khung hình cuối cùng anh lưu lại cho thấy ô thoát nước gang ngập dưới một lớp nước mỏng, tấm lưới nằm đúng chỗ, không có gì trên mặt lưới. Anh chụp màn hình khung hình ấy và ghi giờ.
Chín giờ sáu phút, ông Kha nhắn tin: van đã mở. Khải chuyển tin nhắn cho Sáng.
Nước bắt đầu rút. Không phải đột ngột. Mép nước trên thanh thước V0 lùi xuống từng mi-li-mét một, chậm đến mức anh phải nhìn số trên đồ thị mới chắc nó đang lùi. Cộng bốn. Cộng hai. Cộng một.
Chín giờ mười hai phút, theo giờ mạng, mép nước nằm dưới vạch số không.
Trong container, Sáng nói một câu vào bộ đàm: "Điểm container báo: kết thúc quan sát." Có tiếng thở ra của vài người cùng lúc. Một chiến sĩ đứng dậy duỗi lưng. Vy khép sổ.
Khải ghi kết quả bằng những con số tròn trịa đến mức anh thấy khó chịu. Nước vượt V0 từ 17:52 đến 21:12, tổng cộng ba giờ hai mươi phút, cao nhất cộng năm mi-li-mét. Trong suốt thời gian ấy, hành lang đo được 6,203 cộng trừ 0,002 mét, không có lần đo nào lệch. Micro không ghi được tiếng gì ngoài tiếng nước và ô thoát nước. Cảm biến rung không ghi được xung nào. Cánh cửa thấp đóng, then cài, theo khung hình cuối của máy quay bếp. Không có người trong nhà. Không có ai gọi tên.
"Kết luận," anh viết, rồi dừng lại. Anh xóa chữ ấy, viết lại: "Ghi nhận." Trong điều kiện nhà trống và không gọi tên, nước vượt V0 ba giờ hai mươi phút không kèm hiện tượng nào được ghi nhận. Kết quả này phù hợp với giả thuyết nước là điều kiện cần nhưng không đủ. Nó không chứng minh tên người chết là yếu tố còn lại.
Sáng nhìn qua vai anh, đọc, rồi gật đầu. "Tôi cho người cắt bê tông. Mười lăm phút nữa chuẩn bị xong."
"Anh cho tôi nghe thêm mười lăm phút ấy," Khải nói. "Không cần gì. Chỉ cần nghe."
Anh không giải thích vì sao. Anh cũng không chắc mình biết vì sao. Có lẽ vì trong đời làm khảo sát, anh đã học được rằng một kết cấu không đổ lúc chịu tải chưa chắc đã an toàn. Nhiều thứ chỉ đổ sau khi người ta bỏ tải ra.
Chín giờ hai mươi, đội cứu hộ mang máy cắt bê tông ra lối bờ kênh, chưa nổ máy. Ngoài sân, ai đó bật một bài nhạc nhỏ trên điện thoại rồi tắt ngay khi bị Sáng nhìn. Ông Tâm vẫn đứng ở chỗ cũ, ngoài cửa container, quay lưng về phía màn hình.
Chín giờ hai mươi tư phút mười sáu giây, theo đồng hồ đầu thu, micro số hai ghi được một âm thanh.
Khải nghe nó trong tai nghe trước khi thấy nó trên vạch tín hiệu. Đó không phải tiếng nước. Đó là một tiếng đặt xuống, nặng và dẹt, như lòng bàn chân ướt đặt lên nền gạch, và cuối tiếng có một âm nhỏ tách ra như nước bị ép khỏi một vũng nông. Một tiếng duy nhất. Rồi im.
Anh đứng bật dậy, ghế nhựa đổ ra sau. An, Vy và Sáng quay lại nhìn anh.
"Micro hai," anh nói. "Hai mốt giờ hai mươi tư."
Sáng giơ tay lên, cả container im phăng phắc. Khải tua lại đoạn ghi, phát qua loa nhỏ của máy tính. Tiếng đặt chân vang lên lần nữa, nhỏ hơn, mỏng hơn khi ra loa, nhưng vẫn rõ. Vy che miệng. An nhìn anh, rồi nhìn màn hình đồ thị laser.
Khải cũng nhìn sang. Chuỗi chấm đỏ thẳng tắp suốt bốn tiếng, mỗi chấm mười giây một lần, 6,203, 6,203, 6,202, 6,203. Chấm lúc 21:24:20 không nằm trên đường thẳng ấy. Nó nằm cao hơn một chút, đủ để nổi lên khỏi hàng: 6,231 mét. Chấm tiếp theo, lúc 21:24:30, trở về 6,203.
Hai mươi tám mi-li-mét, trong một lần đo duy nhất.
Anh kiểm tra ngay những gì cần kiểm tra. Đồng hồ của máy laser đã đồng bộ với giờ mạng lúc 16:42, lệch không giây. Đầu thu micro đồng bộ với giờ mạng, lệch không giây. Hai thiết bị ghi độc lập, cách nhau bốn giây, cùng thấy một điều gì đó. Mực nước V0 lúc ấy là âm hai mi-li-mét. Nước đã ở dưới vạch được mười hai phút. Trong nhà không có ai. Ngoài sân, không ai gọi tên ai.
"Có ai vào nhà không?" Sáng hỏi qua bộ đàm. Ba vị trí trả lời lần lượt: không. Camera ngoài cổng, theo lời chiến sĩ đang theo dõi, không ghi nhận ai qua cửa chính.
Ông Tâm đã quay lại từ lúc nào, đứng ở cửa container. Ông không hỏi Khải nghe thấy gì. Ông nhìn màn hình ngưỡng đông, nơi mép nước đang nằm dưới vạch sẫm hai mi-li-mét, phẳng lặng.
"Nước rút rồi," ông nói, giọng rất nhỏ, như nói với chính mình. "Mà nó vẫn chưa xong."
Khải ngồi xuống, dựng lại chiếc ghế, mở sổ. Anh viết giờ, viết con số 6,231, viết mô tả âm thanh bằng những chữ khô nhất anh có thể tìm. Rồi anh viết thêm một dòng, và lần này anh không đóng ngoặc nó lại:
"Tín hiệu xuất hiện 12 phút 4 giây sau khi nước xuống dưới V0. Không có người trong nhà. Không có lời gọi tên. Có độ trễ giữa điều kiện và hiện tượng, hoặc có một điều kiện khác chưa xác định."
Chiếc máy quay trong bếp đã tắt từ 20:57. Anh không có hình. Anh chỉ có một tiếng chân trên micro, một chấm đỏ lệch hàng trên đồ thị, và một khoảng mười hai phút mà bảng của anh, bảng của Vy, và lời dặn của bà Lựu đều chưa có chỗ để đặt vào.
