Chương 002 — Căn nhà không có người
Lê Minh An đang trải hai bản giấy phép tháo dỡ lên mặt bàn nhà nghỉ, so từng dòng một, thì điện thoại sáng lên lúc chín giờ năm mươi hai phút. Bản thứ nhất là bản cô photo được ở bộ phận một cửa của thị trấn tuần trước. Bản thứ hai là ảnh chụp tấm bảng treo trên hàng rào tôn ở ngõ Hạ Thủy. Hai bản lệch nhau đúng một ngày khởi công, và cô đã khoanh đỏ con số ấy ba lần mà vẫn chưa biết đó là lỗi đánh máy hay là một quyết định ai đó muốn giấu đi.
Số gọi đến không có trong danh bạ. Giọng bên kia là giọng phụ nữ, nói nhanh và hơi hụt hơi.
"Chị An à? Em Hiền đây, bên khảo sát nhà 17. Hôm trước chị đưa em danh thiếp, chị bảo có gì lạ ở nhà này thì gọi chị."
An nhớ ra Hiền: người phụ nữ đội mũ bảo hộ trắng đứng xếp hàng photo hồ sơ ngay sau cô, cầm tập bản vẽ kẹp bìa cứng. Cô đã hỏi chuyện vài câu và để lại tấm danh thiếp như vẫn để lại ở mọi nơi. Phần lớn những tấm ấy không bao giờ quay về.
"Có chuyện gì?"
Hiền kể không theo thứ tự. Có một cô gái đến lúc tối, xin vào xem nhà vì bố cô ấy ngày xưa quen người ở đây. Cô ấy nói nghe thấy có người gọi tên mình trong hành lang. Lúc sắp về, cô ấy lại nghe thấy tiếng bước chân sau cửa bếp, trong khi cửa bếp khóa và chìa nằm trong túi Hiền. Hiền với anh bảo vệ đã mở cửa bếp ra xem. Không có ai, chỉ có nền ướt. Lúc cô gái kêu lên thì cô ấy đã ký ra, đang đứng ở bậc thềm. Hiền bảo anh Tùng cho cô ấy ký vào lại để ngồi chờ, vì không muốn để một người vừa nghe thấy chuyện ấy đi xe máy về một mình giữa đêm, và vì Hiền nghĩ phải có người khác nghe cô ấy kể.
"Mấy giờ em mở cửa bếp?"
"Chín rưỡi… chín giờ ba mươi lăm, ba mươi sáu gì đấy."
"Cô gái còn ở đó không?"
"Còn. Em bảo cô ấy ngồi lại đợi chị."
"Bây giờ ai đang ở hiện trường?"
"Em, anh Tùng bảo vệ, cô ấy. Anh Tùng gọi cho ông Lâm rồi, chắc ông ấy sắp đến."
An nhìn đồng hồ, ước lượng quãng đường. Từ nhà nghỉ cạnh chợ xuống ngõ Hạ Thủy đi bộ mất bảy phút. "Chị đến ngay. Đừng ai vào lại trong nhà nữa nhé. Đừng lau cái gì, đừng dọn cái gì."
Cô cho máy ghi âm, sổ tay, sạc dự phòng và chiếc đèn pin cầm tay vào túi, khoác áo, rồi tắt đèn bàn. Hai bản giấy phép vẫn nằm đó với con số khoanh đỏ. Ba tháng ở Bến Mờ đã dạy cô một điều: những chuyện người ta gọi là "lạ" thường bắt đầu bằng một thứ rất bình thường bị đặt sai chỗ.
Hai mươi hai giờ lẻ tám phút, An đến cuối ngõ. Máy phát điện vẫn nổ, đèn halogen vẫn rọi trắng mặt tiền nhà số 17, và trên chiếc ghế nhựa đặt cạnh bàn bảo vệ có một cô gái ngồi co vai, hai tay ôm cốc nước nóng. Cô gái chừng hai mươi tư, hai mươi lăm, tóc buộc vội, áo mưa mỏng vẫn chưa cởi. Cô ngẩng lên khi An đến gần, và An nhận ra ánh mắt ấy: ánh mắt của người vừa thấy một điều mình chưa có chữ để gọi tên.
An ngồi xuống chiếc ghế đối diện, không quá gần. Cô giới thiệu tên mình, nói mình là nhà báo độc lập, đang làm một loạt bài về chuyện tháo dỡ nhà cũ ở Bến Mờ. Cô nói rõ mình không phải công an, không có quyền bắt ai trả lời. Nếu cô gái đồng ý, cô sẽ ghi âm cuộc nói chuyện. Nếu không, cô sẽ chỉ ghi tay.
"Em tên Nhi," cô gái nói. "Chị cứ ghi âm."
An bấm máy, đọc to ngày giờ và địa điểm, rồi đặt máy lên bàn giữa hai người.
"Chị cần tách hai chuyện," cô nói. "Một là cái file em nhận được. Hai là cái em nghe thấy trong nhà. Mình nói từng chuyện một, không trộn vào nhau. Được không?"
Nhi gật đầu. Cô kể về tin nhắn lúc tám giờ bốn mươi bảy, về tài khoản không ảnh đại diện, về tấm ảnh mặt tiền và tệp ghi âm mười chín giây. Cô đưa điện thoại cho An xem. An không cầm lấy. Cô nhờ Nhi tự mở từng màn hình, rồi chụp lại bằng máy của mình: tên tài khoản, ngày tạo, giờ nhận tin, thời lượng tệp. Cô nghe tệp hai lần qua loa ngoài, lần thứ ba ghé tai sát loa.
"Người trong file xưng tên là Khiêm. Bố em tên Khiêm?"
"Vâng."
"Bố em mất năm nào?"
"Mười hai năm trước."
"Mất ở đâu? Vì sao?"
Nhi ngập ngừng. "Ở bệnh viện tỉnh. Bệnh tim. Không phải… không liên quan gì đến cái nhà này."
An ghi lại, rồi gạch chân chữ "bệnh viện". "Em có nhận ra đây là đoạn ghi âm bố em từng thu không? Kiểu một đoạn ông ghi cho ai đó, hay ghi cho bản thân?"
"Em không biết. Em không biết bố em từng ghi âm cái gì."
"Được rồi. Em đừng chuyển tiếp file này qua tin nhắn cho ai cả, kể cả chị. Ứng dụng chat nén âm thanh, mất thông tin. Lát nữa em vào phần lưu trữ, xuất bản gốc ra rồi gửi qua email cho chị. Giữ nguyên trong máy em, đừng cắt, đừng đổi tên."
Nhi gật đầu lần nữa, chậm hơn.
"Bây giờ đến chuyện trong nhà. Em đứng ở đâu?"
"Gian ngoài. Sát sợi dây."
"Em nghe thấy gì trước?"
"Tiếng nước. Sau tường hành lang. Giống tiếng nước trong file."
"Giống như thế nào?"
"Như ai đổ nước từ từ vào cái bể rỗng."
"Rồi sao?"
"Rồi tiếng nước tắt. Rồi có giọng gọi em."
"Gọi gì? Nguyên văn."
Nhi nhắc lại hai câu. An viết từng chữ, kể cả dấu hỏi. "Giọng ấy có giống giọng trong file không?"
"Không. Giống bố em, nhưng không giống cái file. Khàn hơn. Gần hơn."
"Trước khi em nghe giọng ấy, em có làm gì không? Em có nói gì, chạm vào cái gì không?"
Nhi nhìn xuống cốc nước. "Em chỉ đứng nhìn thôi."
Câu trả lời đến chậm hơn các câu khác chừng nửa nhịp. An không hỏi dồn. Cô đánh một dấu chấm nhỏ bên lề sổ, thứ ký hiệu riêng cô dùng cho những chỗ cần quay lại sau, rồi chuyển sang tiếng bước chân. Nhi đứng ở đâu khi nghe, ai ở gần, mấy tiếng, tiếng sau to hơn hay nhỏ hơn tiếng trước. Hai tiếng, tiếng sau gần cửa hơn. Anh Tùng ngồi cách cô mấy bước mà không ngẩng lên.
An quay sang anh bảo vệ. "Anh có nghe thấy gì không?"
Anh Tùng rít một hơi thuốc. "Máy nổ to thế này thì nghe thấy gì."
Trong sổ của An, dưới chữ "file", cô viết: thiết bị, người gửi chưa rõ, có thể kiểm tra. Dưới chữ "trong nhà", cô viết: địa điểm, một nhân chứng, chưa có ghi âm. Giữa hai cột, cô kẻ một đường thẳng đè mạnh tay đến nỗi giấy hằn sang trang sau.
Ông Lâm đến lúc hai mươi hai giờ ba mươi mốt phút. Ông đi xe máy, áo mưa khoác ngoài áo polo có in logo của công ty thi công, thẻ nhân viên đeo trên cổ bằng dây vải xanh. Ông chừng năm mươi lăm, tóc cắt ngắn, khuôn mặt của người đã quen họp với nhiều cấp và quen nói câu "theo quy định". Ông nhìn An một cái, rồi nhìn Hiền, như hỏi vì sao người ngoài lại đứng ở công trình của ông lúc mười giờ đêm.
An tự giới thiệu. Ông Lâm nghe đến chữ "nhà báo" thì khuôn mặt khép lại thêm một nấc.
"Tôi nói luôn để cô khỏi mất công," ông bảo. "Nhà này không có ai ở. Không ai lưu trú, không ai ngủ lại. Từ khi bàn giao mặt bằng thì chỉ có người của dự án ra vào theo ca, có sổ, có camera. Hôm nay bên khảo sát làm từ chiều, có cô Hiền đây. Bên điện sẽ đến ngắt nguồn lúc mười một rưỡi. Thế thôi."
"Cháu xem sổ được không ạ?"
Ông Lâm đẩy cuốn sổ bìa xanh về phía cô như đẩy một bằng chứng hiển nhiên. An lật từ trang đầu tuần. Các dòng ghi chép đều đặn: tổ phá dỡ vào bảy giờ sáng, ra năm giờ chiều, bên khảo sát hai buổi, một đoàn của phòng quản lý đô thị đến lúc mười giờ sáng thứ hai. Tối nay có bốn dòng. Hiền vào 19:30, cột giờ ra còn trống vì chị chưa rời hiện trường. Nhi vào 21:12, ra 21:31. Ngay dưới là một dòng nữa của Nhi, vào lại 21:38, bên cạnh có hai chữ "chờ đối chiếu" bằng nét chữ to và nghiêng của anh Tùng. Dòng cuối là của chính An, vừa ký lúc 22:08. An hỏi về dòng thứ ba. Anh Tùng bảo cô bé đã ký ra rồi, nhưng ra đến bậc thềm thì kêu lên, chị Hiền giữ lại, nên anh bắt ký vào lại cho đúng sổ. Sổ này là sổ vào hiện trường, ai ở trong rào thì phải có tên. An chụp lại hai trang cuối.
"Camera đặt ở đâu ạ?"
Có hai chiếc. Một chiếc gắn trên cột hàng rào cạnh cổng, quay vào cửa chính. Một chiếc gắn ở góc trần gian ngoài, quay về phía hành lang và cửa bếp. Ông Lâm nói chiếc thứ hai lắp sau một đợt mất trộm dây đồng hồi tháng trước. Cả hai chạy bằng điện máy phát, đầu ghi đặt trong chiếc container làm văn phòng tạm ở khoảng đất trống. Không có ghi âm, chỉ có hình.
Cả bốn người chen vào container chật, nóng mùi nhựa và mùi cà phê nguội. Ông Lâm tua đầu ghi về hai mươi mốt giờ hai mươi. Trên màn hình chiếc camera trong nhà, hình ảnh xám xanh hiện ra: gian ngoài chiếm nửa dưới khung hình, sợi dây căng ngang, bậc ngưỡng đá, rồi hành lang thu nhỏ lại thành một khoảng tối kết thúc ở cánh cửa bếp. Nhi đứng sát sợi dây, chiếu đèn điện thoại vào hành lang. Một lúc sau, cô lùi lại rất nhanh và áp lưng vào tường đối diện. Mười giây sau, Hiền chạy vào. Hai người đứng nói gì đó. Hiền rọi đèn. Không một bóng người trong hành lang. Cửa bếp đóng suốt quãng ấy.
An xin tua lại đoạn Nhi lùi người, lần này chậm gấp bốn. Cô nhìn kỹ khoảng tối ở giữa hành lang. Không có gì ngoài nhiễu hạt của cảm biến trong điều kiện thiếu sáng.
"Đấy," ông Lâm nói. "Không có ai."
"Camera không ghi được tiếng," An đáp. "Nó chỉ cho thấy không có người đi vào khung hình."
"Thì thế là không có người."
An không cãi. Cô xin xem tiếp. Hai mươi mốt giờ ba mươi sáu, Hiền và anh Tùng mở cửa bếp. Ánh đèn pin của họ quét vào một căn phòng mà camera chỉ thấy được phần mép. Hai người đứng ở ngưỡng bếp một lúc rồi đi ra. Trên chiếc camera ngoài cổng, cùng khoảng thời gian ấy, cửa chính chỉ có người của tối nay ra vào. Không ai khác.
"Bếp còn lối nào khác không ạ?"
Còn một cửa sau thông ra lối nhỏ men bờ kênh, ông Lâm nói, khóa ngoài bằng ổ khóa của dự án, chìa ông giữ. Cửa sổ bếp có song sắt. An xin đi vòng ra xem. Ông Lâm thở ra một hơi dài, nhưng vẫn cầm đèn dẫn cô ra lối sau. Con lối hẹp, lầy, bên kia là mặt kênh đen bóng phản chiếu ánh halogen bị chia vụn qua tán chuối dại. Ổ khóa móc trên cửa sau đã han đỏ. Bụi và mạng nhện bám ở bản lề và khe móc khóa, nguyên vẹn. An chụp ba tấm, một tấm có đặt cây bút bi bên cạnh để so kích thước.
Trên đường quay lại, ông Lâm nói, giọng đã bớt cứng nhưng chưa mềm: "Cô hiểu cho. Tôi có tiến độ. Mai đội tháo thiết bị vào. Tôi không thể dừng cả công trình vì một cô bé nghe nhầm trong một cái nhà ẩm."
"Cháu không đề nghị dừng gì cả," An nói. "Cháu chỉ hỏi thôi."
Cô không nói thêm rằng câu hỏi đôi khi đắt hơn đề nghị.
Hiền đề nghị kiểm tra những khả năng đơn giản trước, và An đồng ý ngay. Ông Lâm cho phép hai người đội mũ, đi cùng anh Tùng, đứng nhìn từ ngưỡng cửa bếp chứ không vào sâu. Hành lang ban đêm dưới đèn pin mạnh của Hiền chẳng có gì đặc biệt: tường ố, ổ điện nắp sứ, vệt nước ngấm ở chân tường bên trái giờ đã lan cao hơn lúc Hiền thấy, chừng hai đốt ngón tay. Bậc ngưỡng đá đầu hành lang vẫn ướt. An để ý một vạch sẫm trên khung cửa gỗ cạnh ngưỡng và chụp nó, vì thói quen chụp mọi thứ trông như một mốc đo.
Bếp rộng chừng ba mét nhân bốn. Một hốc bếp lò xây gạch ám đen nằm sát bức tường bên trái. Cạnh đó, ở chân tường, có một cánh cửa gỗ thấp chỉ cao đến thắt lưng, sơn cùng màu xanh với cửa bếp. Hộp điện tổng gắn trên tường bên phải, nắp kim loại hoen gỉ. Giữa nền có một ô thoát nước bằng gang, và từ đó vọng lên những tiếng ục ục rời rạc, như có ai đang thở dưới nền.
"Cánh cửa thấp kia là gì ạ?" An hỏi.
"Cửa giả," anh Tùng đáp. "Ông Lâm bảo ngày xưa là hốc chứa đồ, giờ xây bịt bên trong rồi. Mở ra chỉ thấy gạch."
An ghi lại: cửa thấp, tường trái, "theo lời kể là bịt gạch". Cô không bảo anh mở. Cô không có quyền, và anh cũng không có lý do.
Họ đi qua từng khả năng. Một chiếc loa giấu kín chỉ cần to bằng bao diêm, có thể giấu sau bất cứ mảng vữa bong nào. Nhưng nó sẽ cần nguồn và phải được ai đó đặt vào. Từ chỗ đứng, An không thấy dây nào ngoài hệ dây điện cũ đi nổi trên tường. Cô không loại trừ khả năng ấy, chỉ ghi "chưa kiểm tra đủ". Đường ống thì có thể giải thích tiếng nước, và Hiền nói ống cũ khi nước dồn ngược đôi khi đánh từng cú như ai đó dậm chân. Nhưng ống nước không gọi được một cái tên. Còn trò đùa của thợ thì cần có thợ: đêm nay chỉ có anh Tùng, và camera ngoài cổng cho thấy anh ngồi một chỗ suốt từ chín giờ đến chín giờ rưỡi. Nhà số 15 bên cạnh đã dọn đi từ tháng trước, cửa niêm giấy của phường.
An kẻ ba cột trong sổ: có thể, không khớp, chưa kiểm. Cột thứ ba dài nhất.
Khi họ ra đến cổng, Nhi đã đứng dậy, đội lại mũ bảo hiểm xe máy. An đưa cho cô danh thiếp, dặn gửi file gốc ngay khi về, dặn khóa cửa phòng, dặn nếu tài khoản lạ kia nhắn thêm gì thì đừng trả lời mà chụp màn hình lại. Nhi nghe hết, rồi hỏi một câu duy nhất, không nhìn vào nhà:
"Chị có tin em không?"
An nghĩ một giây. "Chị tin là em đã nghe thấy một điều. Chị chưa biết điều đó là gì."
Nhi gật đầu, như thể câu trả lời ấy còn dễ chịu hơn một lời an ủi. Cô nổ máy, đi ngược lên dốc, ánh đèn hậu nhỏ dần rồi khuất sau khúc quanh.
Ông Lâm vào container gọi điện cho bên điện để chốt giờ, giọng vọng ra qua vách tôn, lặp đi lặp lại chữ "đúng giờ". Hiền ngồi bệt xuống bậc gạch, tháo mũ, lau mồ hôi trán, và không nói gì nữa. An đứng cạnh bàn bảo vệ ghi nốt mấy dòng, cho đến khi nhận ra anh Tùng đang nhìn mình.
Anh dụi điếu thuốc vào cốc trà đá đã cạn, nhìn về phía container, rồi hạ giọng.
"Chị nhà báo. Em hỏi chị cái này, chị đừng viết ra."
An đóng sổ lại, để anh thấy cô đóng nó. "Anh cứ nói."
"Ba hôm trước, cũng mưa như hôm nay. Đêm, em nghe trong nhà có tiếng lạch cạch, tưởng trộm dây đồng, em cầm đèn vào. Đứng ở chỗ con bé kia đứng." Anh dừng lại, liếm môi. "Em nghe mẹ em gọi."
"Mẹ anh…"
"Mất sáu năm rồi." Anh nói nhanh, như sợ mình đổi ý. "Bà gọi em là thằng Tũn. Cái tên ấy chỉ bà gọi thôi, cả nhà không ai gọi, vợ em cũng không biết. Bà bảo: Tũn ơi, mưa thế mà không mang áo à. Bà hay nói đúng câu ấy mỗi lần em đi làm về ướt."
"Anh nghe từ chỗ nào?"
"Trong hành lang. Đằng sau tối lắm."
"Anh đã kể với ai chưa?"
Anh Tùng lắc đầu, hất cằm về phía container. "Kể với ông ấy để ông ấy cho em nghỉ việc à? Hay để thợ nó cười cho cả tháng?"
An không ghi gì, nhưng cô nhớ từng chữ. Cô hỏi thêm vài câu về giờ giấc, về trời mưa hôm ấy, về việc anh có nói gì trước khi nghe giọng hay không. Anh Tùng nhíu mày nghĩ, rồi bảo không nhớ, chắc là không, chắc là chỉ chửi thề một câu vì vấp phải cái ngưỡng. Anh nói thêm rằng sau đêm ấy anh không bước qua gian ngoài thêm lần nào nữa.
An nhìn lên ngôi nhà. Dưới ánh halogen, mặt tiền trông phẳng và cạn như một tấm phông dựng tạm. Cửa chính đã khóa xích. Ở góc trần gian ngoài, chiếc camera vẫn nhìn vào hành lang bằng con mắt không có tai của nó.
Một tiếng trước, cô đã nghĩ đây là câu chuyện của một cô gái nghe nhầm giọng bố. Bây giờ cô có hai người không quen nhau, cách nhau ba ngày, cùng đứng ở một chỗ, cùng nghe một người đã chết gọi mình bằng cái tên chỉ người ấy dùng. Chuyện này không còn là chuyện của Nhi nữa. Nó là chuyện của căn nhà.
An mở sổ, viết lên đầu một trang mới: "Nhân chứng 2: Tùng (bảo vệ). Giọng mẹ, mất 6 năm. Ba đêm trước. Sau mưa." Rồi cô gạch chân hai chữ cuối.
