Chương 025 — Tín hiệu từ bên dưới
Chín giờ hai mươi, nước ở ngưỡng đông nhà số 17 xuống dưới V0. Giọng ở micro hai đã tắt từ 08:36 và không trở lại. Khải ghi hai mốc ấy vào bảng khoảng hiện tượng, bên cạnh mốc van mở lại lúc 09:10 mà ông Kha vừa nhắn, rồi đóng bảng lại. Từ giờ đến trưa, anh có việc khác.
Anh đặt tờ giấy tím, bản hiện trạng, và tấm sơ đồ anh vẽ từ các chấm đỏ của Sáng chồng lên nhau trên màn hình lớn trong container, căn theo ba mốc chung: góc sau nhà số 17, tâm nắp G-3, và chiếc chụp gang hình nấm ở sân sau nhà số 15. Ba mốc ấy bây giờ đều đã được đo bằng thước thép và laser, không còn mốc nào là ước lượng.
Lúc chín giờ rưỡi, bàn họp cứu hộ trong container có đủ người: Sáng, Phong, Quang, Hòa, An, và anh. Ông Tâm đứng ở cửa. Chị Hằng không được mời, và chị không đòi vào. Chị ngồi ngoài sân sau nhà số 15, cạnh Tiến và đầu thu.
Khải trình bày theo thứ tự anh tin là đúng: từ cái chắc đến cái không chắc. Ống thông hơi gang đường kính chừng mười phân, đi từ chụp gang xuống, có một cút cong ở độ sâu bốn mươi phân, sau đó, theo micro dò và theo khói, đi tiếp xuống một khoảng rỗng. Ký hiệu TH trên bản thủy nông nằm cách chụp gang sáu mươi hai phân. Ô chữ nhật nhỏ trên bản vẽ, nối với ký hiệu ấy, có kích thước chừng một mét sáu nhân hai mét hai theo tỉ lệ. Đường cong của ống tròn, kéo dài từ chấm cuối cùng Sáng đọc ở song chắn thêm chừng tám mươi phân theo cùng góc, chạm vào mép ô chữ nhật ấy. Đáy hốc, nếu bằng đáy ống tròn, nằm ở độ sâu chừng hai mét bốn mươi dưới mặt sân nhà số 15.
"Đây là chỗ có người," anh nói, đặt đầu bút lên ô chữ nhật. "Theo dữ liệu hiện có. Ba nguồn độc lập trùng nhau trong phạm vi chưa đến một mét."
"Ba nguồn," Phong nhắc lại. "Bản vẽ, khói, và tiếng gõ."
"Và lời của ông Mẫn," An nói. "Nhưng ông ấy nhớ từ ba mươi năm trước."
"Bốn," Khải sửa. "Nhưng tôi chỉ đếm ba."
Rồi anh trình bày ba đường có thể vào được ô chữ nhật ấy, và lý do vì sao anh nghĩ chỉ có một đường nên được bàn tiếp.
Đường thứ nhất là đi từ trên xuống, đào ở sân sau nhà số 15, ngay chỗ chiếc chụp gang. Trên bản thủy nông, phía trên ô chữ nhật có một hình vuông nét đứt nhỏ ghi chữ "nắp", tức là ngày trước hốc này có một lỗ thăm riêng từ mặt đất. Nhưng lúc chín giờ năm mươi, Vinh, người cán bộ địa chính, đã mang đến bộ hồ sơ xin phép xây dựng năm 1996 của nhà số 15. Bản vẽ ấy cho thấy gian bếp hiện nay của nhà số 15 là phần nới ra năm ấy, móng băng của bức tường bếp chạy gần như đè lên vị trí lỗ thăm cũ. Muốn mở lỗ thăm thì phải đào dưới chân bức tường bếp nhà 15, sát bức tường chung với nhà 17.
Phong lắc đầu trước cả khi Khải nói xong. "Đào dưới móng băng của một bức tường chịu lực, sát một bức tường chung đã bị nước ngấm mấy chục năm," anh nói. "Không có thời gian gia cố thì tôi không ký."
Đường thứ hai là đi từ nhà số 17. Qua bức tường bếp bên trái, xuống buồng van K2, rồi qua cánh cửa sắt mà ông Mẫn nói là thông từ hốc sang phía dưới nhà số 17. Khải không trình bày đường này lâu. Anh chỉ nói ba điều. Bức tường bếp bên trái là tường chịu lực và theo bản thủy nông nó nằm ngay trên vòm buồng K2. Cánh cửa sắt, theo lời ông Mẫn, có then ở phía hốc, nghĩa là từ phía K2 không mở được. Và căn bếp là nơi mà trong hai ngày qua đã có những thứ không ai đo được.
Sáng chỉ nói một câu: "Không."
Đường thứ ba là đường đội cứu hộ đã đi đêm qua: G-3, cống hộp, ống tròn, hố ga, đoạn ống hẹp có vết nứt, song chắn. Đó là đường duy nhất mà mọi đoạn đều đã có người đi qua hoặc camera nhìn thấy. Vướng mắc của nó là hai thứ: đoạn ống nứt mà Phong không cho bò qua, và tấm song chắn sắt.
"Đoạn ống nứt nằm ở đâu so với móng nhà 15?" Phong hỏi.
Khải đặt bản vẽ năm 1996 lên lớp chồng. Móng băng của bức tường bếp nhà số 15 chạy song song với đoạn ống hẹp, cách nó chừng chín mươi phân theo mặt bằng. Đoạn ống không nằm dưới tường. Nó nằm dưới sân. Phong cúi xuống nhìn rất lâu, ngón tay gõ gõ lên mép màn hình. Rồi anh nói điều Khải đã hy vọng anh nói: vết nứt dọc ấy nhiều khả năng do tải trọng đất và xe cộ trên lối bờ kênh qua nhiều năm, không phải do tường đè. Như thế thì chống được. Ba vành thép chống ghép mảnh, đặt cách nhau tám mươi phân, kèm cột chống ren. Người của anh đã chở vật tư đến từ sáng. Một tiếng rưỡi đến hai tiếng, nếu không có gì bất ngờ.
"Còn song chắn," Sáng nói.
"Còn song chắn," Khải nhắc lại. "Tôi muốn xem nó lần nữa. Từ dưới thấp."
Mười giờ mười, Sáng và Tiến xuống G-3. Nước trong cống hộp sau khi van mở lại đã rút còn mười tám phân. Ở hố ga, Tiến tháo đầu camera dò tìm thường, lắp vào cần một đầu camera nhỏ hơn có khớp gập, loại dùng để soi gầm, và đẩy nó qua đoạn ống hẹp, sát đáy, ngay trên mặt nước.
Trên màn hình đặt ở miệng giếng, Khải nhìn thấy những gì đêm qua anh không thấy, vì đêm qua đèn camera chiếu ngang tầm giữa ống, vào những thanh sắt và tấm thẻ. Bây giờ đèn chiếu sát đáy. Thanh ngang dưới cùng của tấm song chắn đã gỉ đứt ở phía trái, hai đầu gãy cong vênh. Bậu bê tông dưới chân song chắn bị nước xói mòn thành một rãnh. Giữa đầu thanh gãy và đáy rãnh là một khe hở, chừng ba mươi phân chiều cao, bốn mươi phân chiều rộng, nửa dưới chìm trong nước.
Trên đầu thanh gãy, lớp gỉ bị cạo trắng ra thành vệt. Mắc vào một mẩu sắt nhọn là một nhúm sợi vải xanh, giống nhúm sợi ở hố ga.
"Có người đã chui qua đây," Tiến nói qua bộ đàm. Giọng anh không có dấu hỏi.
Sáng bảo anh đẩy camera qua khe. Khớp gập của đầu camera vừa lọt. Phía bên kia song chắn, ống tròn tiếp tục thêm chừng một mét, rồi mở ra. Đèn camera rọi vào một khoảng tối rộng hơn, một bức tường gạch cũ, và ở cao hơn mặt nước chừng sáu bảy mươi phân, mép một cái bệ bê tông. Trên mép bệ, trong vùng sáng rìa của ngọn đèn, có một thứ màu vàng.
Đế một chiếc giày. Đế cao su màu vàng, những rãnh hình chữ V lồng vào nhau, mũi chĩa ra phía mép bệ.
Không ai trên miệng giếng nói gì. Khải nghe thấy tiếng ai đó nuốt nước bọt bên cạnh mình.
"Gõ," Sáng nói. Tiến gõ vào thành ống bằng cán đèn, đúng mã của đội.
Mười bốn giây sau, chiếc đế giày vàng nhích đi. Không nhiều. Chừng một ngón tay. Như một bàn chân mỏi vừa cố cử động để nói rằng nó vẫn còn đó.
Khải chụp ảnh khung hình ấy và ghi giờ: 10:24. Rồi anh ghi một dòng mà anh chưa bao giờ nghĩ sẽ viết trong một cuốn sổ khảo sát: "Thấy được một phần người bị kẹt qua camera. Có cử động khi được gõ."
Anh không ghi tên.
Sau lời Tiến, việc của song chắn được quyết ngay trên miệng giếng. Không ai trong đội đeo đủ trang bị mà chui lọt khe ba mươi phân. Không thể kéo một người kiệt sức qua khe ấy mà không làm anh ta bị thương thêm, càng không thể khi nửa khe ngập nước. Phải cắt. Phong và Sáng thống nhất dùng kìm cắt thủy lực, không dùng máy cắt đĩa hay lửa, vì không khí phía sau song chắn thiếu ô-xy và chưa ai đo được có khí cháy tích tụ trong hốc hay không. Cắt hai thanh đứng bên trái và phần thanh ngang đã gãy, mở một ô rộng chừng sáu mươi phân. Nhưng chỉ cắt được sau khi đoạn ống nứt đã được chống, vì người cắt phải nằm sát song chắn, tức là nằm ngay dưới vết nứt.
Đến lúc ấy, tín hiệu từ bên dưới bắt đầu yếu đi.
Khải thấy điều ấy trước tiên trên bảng của Tiến, khi anh quay lại sân sau nhà số 15 lúc mười giờ ba mươi. Tiến ghi giờ gõ và giờ đáp của mọi lần kiểm tra, cứ năm phút một lần, theo lệnh Sáng. Lúc tám giờ, độ trễ từ lúc đội gõ đến lúc có tiếng đáp là tám giây. Lúc chín giờ, mười hai giây. Lúc mười giờ, mười chín. Lúc mười giờ ba mươi, hai mươi lăm. Số tiếng gõ đáp vẫn đúng, nhưng tiếng sau yếu hơn tiếng trước, và có hai lần người bên dưới chỉ gõ được một nửa nhịp rồi dừng, như quên mất mình đang gõ đến đâu.
Lúc chín giờ năm mươi tám, đội đã luồn được một ống nhựa mềm đường kính sáu li, loại dùng cho y tế, qua chụp gang, qua chỗ cút cong, xuống lòng hốc. Sáng hỏi người bên dưới có với tới đầu ống không. Hai phút sau, sợi ống trong tay Tiến giật nhẹ hai lần. Từ lúc ấy, cứ mười lăm phút, đội nhỏ xuống ống một ít nước có pha muối đường theo chỉ dẫn của bác sĩ trực từ bệnh viện huyện qua điện thoại, rất ít mỗi lần. Lúc mười giờ ba mươi lăm, lần đầu tiên, sợi ống không giật lại. Tiến chờ bốn phút. Nó giật một lần, yếu.
Mười giờ mười lăm, một trận mưa rào đổ xuống, không lâu nhưng nặng hạt. Nước mưa chảy thành dòng trên lối bờ kênh, tràn qua mép nắp G-3 đang mở. Phong cho dựng ngay một tấm bạt che miệng giếng. Mưa tạnh lúc mười giờ bốn mươi. Lúc ấy, ông Kha nhắn tin cho Khải, ngắn hơn mọi lần: van sẽ đóng lúc 11:05 vì triều trưa cộng nước đầu nguồn sau mưa, đóng lâu, có thể đến bốn giờ chiều mới mở.
Khải đọc tin nhắn hai lần. Rồi anh mở bảng mực nước của đêm qua.
Theo vạch sơn ở thành G-3 mà Hòa đọc mười lăm phút một lần đêm qua, sau khi van đóng lúc 02:20, nước trong cống hộp lên thêm gần ba mươi phân trong chưa đầy một tiếng. Lần này van đóng lâu hơn nhiều, lại sau một trận mưa. Anh làm một phép tính đơn giản, rồi làm lại bằng con số xấu hơn. Nếu nước dâng như đêm qua rồi tiếp tục dâng chậm hơn, thì trong khoảng từ ba giờ đến ba giờ rưỡi chiều, nước ở hố ga sẽ chạm năm mươi lăm phân. Ở mức ấy, đoạn ống hẹp sáu mươi phân gần như ngập kín. Không ai làm việc được trong đó. Và khe hở dưới song chắn, khe hở mà người bên trong đã chui qua, sẽ chìm hẳn.
Anh không biết đáy hốc sâu hơn đáy ống bao nhiêu. Anh không biết cái bệ cao bao nhiêu so với mức nước lớn nhất. Anh chỉ biết một điều: người ở trong hốc đã sống qua ít nhất ba lần nước lên kể từ đêm 0, và đã sống được nhờ cái bệ ấy. Nhưng mỗi lần, người ấy yếu hơn một chút.
Anh nói điều ấy với Sáng và Phong ở miệng giếng lúc mười giờ năm mươi. Không có ai tranh luận. Phong nhìn đồng hồ, gọi người của mình chuyển vành thép chống xuống G-3. Sáng ra lệnh chuẩn bị xuống lúc mười một giờ rưỡi, khi quạt thông gió đã chạy đủ, khi đội y tế từ bệnh viện huyện có mặt ở đầu ngõ. Ông Tâm, người đã nghe hết từ đầu, chỉ hỏi một câu: nước ở ngưỡng đông bên nhà 17 sẽ lên lúc nào.
"Khoảng nửa tiếng sau khi van đóng," Khải đáp. "Mười một giờ rưỡi, mười một giờ bốn mươi."
Ông Tâm gật đầu, rồi đi về phía container, về chiếc ghế trước đầu thu micro mà ông đã ngồi suốt từ sáng. Khải nhìn theo dáng ông. Anh hiểu ông muốn nói gì mà không nói ra: sắp tới, sẽ có hai thứ cùng diễn ra cùng một lúc, ở hai phía của một bức tường. Đội cứu hộ sẽ ở dưới đất, gần hốc nhất mà họ từng đến được. Và trên mặt đất, căn bếp nhà số 17 sẽ lại đủ điều kiện.
Mười một giờ ba mươi tám, bộ đàm trong container báo: nước ở ngưỡng đông vượt V0. Khải đứng ở sân sau nhà số 15, bên cạnh Tiến và đầu thu. Anh đã xin được đứng ở đây thay vì ở container, vì ở đây là nơi có dữ liệu anh tin.
Mười một giờ bốn mươi, Tiến gõ kiểm tra theo lịch. Hai mươi hai giây sau, có tiếng đáp. Yếu. Đủ nhịp.
Mười một giờ bốn mươi bốn, Tiến đang đặt búa lên thân gang để gõ ngoài lịch, vì Sáng dặn gõ dày hơn khi nước lên, thì bộ đàm rè lên giọng ông Tâm từ container:
"Trạm nhà 17. Micro hai có giọng. Mười một giờ bốn mươi bốn phút không giây. Từ thấp."
Tiến gõ lúc 11:44:06.
Khải đếm. Mười giây. Hai mươi giây. Ba mươi. Anh đã quen với độ trễ hai mươi lăm giây, và anh đợi qua mốc ấy mà không thở. Bốn mươi giây. Một phút.
Không có tiếng đáp.
Tiến gõ lần nữa, mạnh hơn. 11:45:20. Rồi nhìn Khải. Sợi ống nhựa trong tay anh nằm yên, không giật.
Trong tai nghe của micro dò, tiếng rít có nhịp của hơi thở vẫn còn đó, rất mờ, lẫn vào tiếng gió. Hay Khải nghĩ là vẫn còn. Anh không chắc nữa. Anh mở màn hình máy tính bảng, kéo hai dòng thời gian cạnh nhau: dòng của micro hai trong bếp nhà số 17, và dòng của đầu dò rung trên chụp gang. Ở dòng thứ nhất, một khối tín hiệu dày bắt đầu ở 11:44:00. Ở dòng thứ hai, những gai nhỏ của tiếng gõ đáp, đều đặn cứ năm phút một cụm từ tám giờ sáng, dừng lại ở cụm cuối cùng lúc 11:40:22.
Hai đường nằm cạnh nhau, và chỗ đường này bắt đầu cũng là chỗ đường kia hết.
Khải biết có những lời giải thích không cần đến căn bếp bên kia bức tường. Nước bắt đầu lên trong cống, có thể đã lên trong hốc. Người bên dưới có thể đã ngất. Có thể đã ngủ. Có thể đang cố trèo cao hơn trên bệ và không với tới ống gang. Bất kỳ điều nào trong số ấy cũng đủ để tiếng gõ dừng lại, và không điều nào cần đến một giọng nói. Anh biết những lời giải thích ấy, và anh biết mình phải viết chúng ra trước tiên.
Anh viết chúng ra. Rồi anh viết thêm một dòng ở dưới, bằng những chữ khô nhất anh có thể tìm được, và cảm thấy những chữ ấy vẫn không đủ khô:
"11:44:00 giọng xuất hiện ở micro hai nhà 17. Lần đáp cuối cùng qua ống thông hơi: 11:40:22. Từ 11:44:06, không có đáp. Trùng thời điểm. Chưa xác định quan hệ."
Rồi anh gọi Sáng qua bộ đàm, và nghe giọng mình nói những chữ mà anh không ngờ mình sẽ nói nhanh đến thế:
"Anh Sáng. Không còn tiếng đáp. Chúng ta không còn đến ba giờ chiều nữa đâu."
