Chương 008 — Âm thanh được ghi lại
Mưa lại đến lúc mười một giờ hai mươi. Đó không phải một cơn mưa lớn, chỉ là một đợt mưa bụi dày hạt kéo dài hai mươi phút, đủ làm tấm tôn trên mái container kêu lộp độp và làm đỏ những viên gạch lối đi. An đứng dưới mái hiên nhà số 15, nhìn nước chảy thành dòng nhỏ dọc theo con ngõ dốc xuống kênh. Cô nghĩ đến câu bà Lựu nói lúc sáng: sau mưa.
Khải đã gửi cô hai tấm ảnh của cánh cửa bếp kèm một dòng tin nhắn không có dấu câu: "cùng máy cùng chỗ khác kích thước". Cô đã xem hai tấm ảnh ấy nhiều lần hơn cô muốn thừa nhận. Cô không hiểu hết những gì Khải muốn nói về điểm ảnh, nhưng cô hiểu Khải. Anh không phải người gửi ảnh cho ai xem để hù dọa.
Kỹ sư kết cấu từ huyện đến lúc mười một giờ bốn mươi, người ướt sũng nửa bên vai. Sáng dẫn anh ta đi một vòng quanh nhà, chỉ bức tường trái bếp trên bản vẽ, rồi để anh ta đứng ở cửa chính nhìn vào hành lang một lúc. Sau đó Sáng ra quyết định mà An đoán anh đã cân nhắc từ trước. Đội cứu hộ sẽ không đưa người vào bếp cho đến khi có đánh giá kết cấu. Trong lúc chờ, họ nghe. Lần này không chỉ bằng cảm biến rung trên tường, mà bằng micro.
Bộ thiết bị nghe của đội có hai micro có dây và một đầu thu nhỏ có thể cắm nhiều tai nghe. Sáng giao cho Lực đặt micro thứ nhất ở góc gian ngoài, sát ngưỡng đá đầu hành lang. Micro thứ hai được đặt trên một chân đế thấp ngay trước cửa bếp, cửa bếp mở hết cỡ và chèn bằng một bao cát. Cạnh micro thứ hai, Khải xin đặt thêm một máy quay nhỏ chạy pin trên chân máy thấp, chĩa thẳng vào trong bếp, về phía bức tường trái và cánh cửa thấp. Anh đã đánh dấu vị trí chân máy bằng sơn trên nền. Chiếc máy quay thứ hai của anh đặt ở ngay sau mốc A, hướng xuống ngưỡng đá và vạch sẫm trên khung cửa. Dây từ hai micro chạy dọc chân tường ra đến bậc thềm, nơi đầu thu đặt trên một thùng nhựa úp ngược, ngoài vùng nguy hiểm nhưng đủ gần để nghe trực tiếp khi cần.
Sáng cho An một tai nghe, đi kèm một lời dặn ngắn: không bình luận khi đang nghe, muốn nói gì thì giơ tay, và cô được nghe vì cô là người duy nhất ở đây ghi chép cẩn thận hơn cả đội anh. An không biết đó là lời khen hay lời phàn nàn. Cô nhận tai nghe, ngồi xuống một chiếc ghế nhựa cạnh thùng, mở sổ và viết giờ bắt đầu: 11:52. Mưa đã tạnh hẳn. Trên màn hình điện thoại kết nối với máy quay ngưỡng đá của Khải, An thấy mặt nước trên bậc đá dày lên thấy rõ so với lúc sáng, mép nước liếm lên quá vạch sẫm.
Những phút đầu tiên chỉ có tiếng ồn nền. An học cách nghe nó như học một ngôn ngữ mới. Tiếng rít rất mỏng của chính thiết bị, như hơi thở của điện. Tiếng tí tách thưa thớt của nước nhỏ giọt từ một chỗ nào đó trên trần hành lang xuống nền gạch. Thỉnh thoảng có một tiếng ục sâu và ngắn từ ô thoát nước trong bếp, mà micro thứ hai bắt rõ hơn micro thứ nhất chừng một phần giây. Tiếng chim sẻ trên mái nhà bên cạnh. Tiếng máy phát điện đã được dời ra tận đầu khoảng đất trống và quây bạt, chỉ còn là một tiếng ù rất trầm.
Mười phút. Mười lăm phút. An ghi mỗi tiếng ục của ô thoát nước kèm giờ phút giây, một việc vô ích mà cô vẫn làm vì nó giữ cho đầu cô không trôi đi đâu khác. Cách cô hai mét, Cường ngồi bó gối trên bậc thềm. Cậu không về từ đêm qua, không ăn, không ngủ, mắt đỏ và trũng xuống. Sáng không cho cậu nghe, nhưng cũng không đuổi cậu đi.
Mười hai giờ hai phút, Cường đứng dậy, đi vào trong.
Cậu không đi xa. Cậu chỉ bước qua khung cửa chính một bước, đứng trên nền gạch hoa của gian ngoài, ngay cạnh vệt dây micro, hai tay chắp lại trước ngực. Một chiến sĩ định kéo cậu ra thì Sáng giơ tay ngăn lại, có lẽ vì thấy cậu đang khấn. Cường lầm rầm một lúc, nhỏ và đều như đọc một điều đã thuộc từ nhỏ. Micro thứ nhất cách cậu chưa đầy hai mét, nên An nghe được trong tai nghe, dù không trọn vẹn: "…bà Hảo ơi, bà ở trên cao bà thương, bà phù hộ cho anh Huy… bà Hảo ơi…"
An ghi lại, như ghi mọi thứ khác: "12:02, Cường khấn trong gian ngoài, nhắc 'bà Hảo' (bà nội? đã mất?), cầu cho Huy." Cô không gạch chân. Lúc ấy, đó chỉ là một cậu thanh niên khấn bà mình, một cảnh cô đã thấy ở hàng trăm hiện trường tai nạn, hỏa hoạn và đường lở.
Cường quay ra, ngồi lại xuống bậc thềm. Tiếng ồn nền lại đầy tai An.
Mười hai giờ bảy phút, tiếng ồn nền thay đổi.
An không tìm được chữ nào đúng hơn. Không có âm thanh nào mới xuất hiện, chỉ là những âm thanh cũ rút lui. Tiếng nước nhỏ giọt ngừng. Tiếng chim sẻ ngừng, hoặc bị nuốt đi. Tiếng rít của thiết bị nhỏ hẳn lại như ai đó vặn núm. Tai nghe trở nên quá im lặng, im lặng đến mức An nghe được máu chảy trong tai mình.
Rồi có một giọng nói.
Nó đến từ micro thứ nhất, micro ở ngưỡng đá, hoặc từ một điểm nào đó trong hành lang mà micro ấy bắt được rõ hơn. Nó không to. Nó có hình dáng của một tiếng gọi, hai âm tiết kéo dài, lên giọng ở cuối, như cách người ta gọi nhau từ đầu ngõ đến cuối ngõ. An cố nghe xem nó gọi gì. Cô không nghe ra. Âm tiết đầu nhòe, âm tiết sau ngân ra thành "…ơi". Đó là giọng đàn ông hay đàn bà, cô cũng không dám chắc.
Nó gọi ba lần, cách nhau vài giây. Rồi im.
An giơ tay. Tay cô không run, nhưng cô cảm thấy nó nhẹ đi một cách kỳ lạ, như không phải tay mình. Sáng đã giơ tay trước cô. Bên cạnh Sáng, Lực giơ tay. Hai chiến sĩ còn lại đang đeo tai nghe cũng giơ tay.
Sáng ra hiệu cho mọi người tháo tai nghe. Giọng anh nhỏ và đều: "Ai nghe được gì, nói từng người một. Không nghe nhau."
Hai người nói họ nghe tiếng gọi nhưng không rõ chữ. Lực, mặt tái đi, nói cậu nghe tiếng gọi tên một người đồng đội cũ của cậu, rồi nói thêm, nhanh hơn, rằng chắc cậu nghe nhầm. An hỏi cậu, bằng giọng bình thường nhất có thể, người đồng đội ấy còn sống không. Lực không trả lời.
Cường không đeo tai nghe. Nhưng cậu đã đứng bật dậy từ trước khi mọi người giơ tay, và bây giờ cậu đứng ngay sau lưng An, mắt mở to. "Em nghe được," cậu nói. "Em nghe bằng tai. Bà em gọi em. Bà gọi 'Cường à'."
An quay lại nhìn cậu. Từ chỗ Cường đứng trên bậc thềm đến ngưỡng đá là chừng bốn mét, qua một khung cửa mở. Tiếng gọi phát ra từ trong nhà, micro một bắt được nó ở mức không nhỏ, và một âm thanh như thế hoàn toàn có thể đi qua khung cửa ra đến bậc thềm như mọi tiếng động khác trong nhà. Có thể cậu nghe được chính tiếng ấy. Cũng có thể cậu nghe điều cậu đã mong nghe từ lúc khấn. Đứng ngoài mà nghe được một âm thanh phát ra từ bên trong không có nghĩa là nó đã ra khỏi nhà. Cô ghi cả hai khả năng, không chọn.
"Em nghe giọng bà hay em nghe người ta gọi tên em?" cô hỏi.
Cường nhìn cô như nhìn một người nói tiếng nước ngoài. "Giọng bà em."
An ghi lại tất cả, tách từng người, từng dòng. Tiếng gọi xuất hiện lúc 12:07:14 theo đồng hồ đầu thu. Năm người đeo tai nghe cùng nghe một tín hiệu. Hai người không nhận ra chữ. Một người nghe tên đồng đội cũ. Một người, là cô, không nhận ra chữ. Sáng chưa nói mình nghe gì. Một người không đeo tai nghe nói nghe trực tiếp giọng bà mình gọi tên mình. Theo lời Cường, bà đã mất ba năm.
Cô nhìn trang giấy. Cùng một âm thanh, cùng một thời điểm, mà những lời kể không khớp nhau. Có người không nghe ra chữ, có người nghe một cái tên, có người nghe một giọng, còn người chỉ huy thì chưa nói mình nghe gì. Cô không đếm được có mấy cách nghe, và cô không định đếm.
"Mỗi người nghe một kiểu," Lực nói. Giọng cậu như bị ai bóp.
"Thì chúng ta ghi mỗi người một kiểu," An nói. "Và chúng ta không dùng cảm giác của ai để nói đó là giọng ai. File này ghi được một âm thanh. File không nói âm thanh ấy là của ai."
Cô nói điều đó để nhắc chính mình nhiều hơn là nhắc người khác. Bởi vì trong ba tiếng gọi không rõ chữ vừa rồi, có một lần, đúng một lần, âm tiết đầu tiên nghe như một chữ bắt đầu bằng nguyên âm, mở và ngắn. Cô không ghi điều đó vào sổ. Cô không muốn mình là người tin vào nó.
Sáng đeo lại tai nghe. "Tiếp tục nghe. Ghi tất cả."
Trước khi đeo lại tai nghe, An xin người chiến sĩ trực đầu thu cho xem lại đoạn vừa ghi trên màn hình nhỏ của máy. Cô không nghe lại, vì không muốn tai mình có thêm một lần để quen dần với tiếng ấy. Cô chỉ nhìn hai vạch mức tín hiệu. Khoảng mười giây trước tiếng gọi, cả hai vạch tụt xuống gần đáy thang đo, thấp hơn mức nhiễu nền của mười lăm phút trước đó, như thể chính căn nhà vừa nín thở. Khi tiếng gọi vang lên, vạch của micro một nhảy trước và cao hơn, vạch của micro hai nhảy sau và thấp hơn. Nguồn âm ở gần ngưỡng đá hơn cửa bếp. Khi tiếng gọi tắt, nhiễu nền không trở lại từ từ mà bật lên một lần, đủ cả tiếng nước nhỏ giọt lẫn tiếng chim.
Cô ghi những điều ấy kèm giờ phút giây. Chúng không chứng minh tiếng gọi là gì. Chúng chỉ cho biết nó ở đâu, và rằng sự im lặng trước nó không phải do tai cô tưởng tượng.
Sáng gọi một chiến sĩ đến ngồi cạnh Cường trên bậc thềm. Anh không nói lý do, và Cường cũng không hỏi.
Bảy phút sau, lúc mười hai giờ mười bốn, micro thứ hai bắt được một giọng nói khác.
Lần này có chữ. Giọng đàn ông, khàn, đứt quãng, như người nói qua một ống dài hoặc một khe hẹp, vọng lên từ một chỗ thấp hơn micro, từ nền bếp hoặc dưới nền bếp: "…Cường ơi… anh ở dưới này… lạnh lắm…"
Cường không đeo tai nghe, nhưng cậu nhìn mặt An và hiểu. Cậu lao vào cửa. Hai chiến sĩ giữ cậu lại ở khung cửa, phải dùng cả sức. Cậu gào lên tên Huy, gào rằng đó là anh Huy, anh Huy còn sống, sao không ai xuống cứu. Sáng đứng dậy, không nhìn Cường, nói vào bộ đàm gọi kỹ sư kết cấu đang ở ngoài đầu ngõ vào ngay.
An không đứng dậy. Cô buộc mình ngồi yên, vì có một việc chỉ ngồi yên mới làm được. Cô nhìn hai vạch mức tín hiệu trên đầu thu. Khi giọng ấy vang lên, vạch của micro thứ hai nhảy trước và cao hơn, vạch của micro thứ nhất nhảy sau và thấp hơn. Nguồn âm gần bếp hơn ngưỡng. Cô ghi giờ phút giây: 12:14:31. Cô ghi nguyên văn những chữ nghe được. Cô ghi "hướng: từ thấp, gần micro 2 hơn, có vọng như qua ống".
Rồi cô đứng dậy, đi đến cạnh Sáng. "Anh cho em vào đến ngưỡng được không? Em muốn nghe bằng tai, không qua máy. Em không bước qua."
Sáng nhìn cô một giây. Anh hiểu vì sao cô muốn thế, và cô biết anh hiểu: micro có thể bị nhiễu, đầu thu có thể có vấn đề, và tai người là một dụng cụ đo khác. Anh gật đầu, bảo Lực đi cùng cô.
An bước qua khung cửa chính, qua gian ngoài, dừng lại ngay trước ngưỡng đá, mũi giày cách mép đá một gang tay. Nước trên mặt đá lấp lánh dưới ánh đèn pin của Lực. Cô một tay giữ tai nghe áp sát một bên tai, bên tai kia để trống hướng vào hành lang. Cuối hành lang, cửa bếp mở toang, chèn bao cát, máy quay nhỏ của Khải đứng trên chân máy như một con vật nhỏ đang canh gác.
Cô nghe.
Trong tai nghe, giọng ấy lặp lại, yếu hơn: "…lạnh lắm…" Ngoài tai nghe, bằng chính tai mình, cô cũng nghe thấy nó. Nó mờ hơn nhiều, như vọng lên từ một cái giếng xa, nhưng có thật, và đến từ phía bếp. Chỉ có chữ "lạnh". Phần còn lại tan vào tiếng ồn.
Cô cố nghe ra đó là giọng ai. Cô đã nghe giọng Huy đêm qua, qua loa điện thoại của Cường và qua khung cửa này. Giọng này khàn hơn, yếu hơn, nhưng một người bị kẹt mười hai tiếng trong lạnh cũng sẽ khàn hơn, yếu hơn. Nó gọi đúng tên Cường. Huy đã gọi Cường bằng tên cả chục lần trong đêm qua. Ai biết Huy cũng biết tên ấy. Căn nhà này cũng đã nghe Huy gọi tên ấy.
Cô nhận ra mình vừa nghĩ đến căn nhà như một thứ biết nghe, và cô gạt ý nghĩ ấy đi, nhưng không triệt để.
Có thể đây là một người thật, đang sống, đang gọi qua một khe hở nào đó bên dưới. Có thể đây là thứ đã gọi Nhi bằng giọng bố, gọi anh Tùng bằng giọng mẹ, vừa gọi Cường bằng giọng bà. Cũng có thể là cả hai, chồng lên nhau, và cô không có cách nào tách chúng ra bằng tai.
“…cứu—”
Tiếng kêu ngắt giữa chừng, không nhỏ dần mà bị cắt ngang, như ai đó đậy nắp một cái hộp. Trong tai nghe, tiếng ồn nền trở lại gần như lập tức: tiếng rít của thiết bị, tiếng nước nhỏ giọt từ trần hành lang, tiếng chim sẻ trên mái nhà bên cạnh. Tất cả cùng quay lại một lúc, như chưa từng đi đâu.
An đứng trước ngưỡng đá, tai nghe vẫn áp sát, nhìn dọc hành lang về phía cửa bếp mở toang. Lực đứng sau cô, không nói gì. Ngoài cửa, tiếng Cường đã chuyển từ gào sang nấc.
Cô có một bản ghi. Có giờ phút giây, có hướng âm, có nguyên văn. Có nhiều người cùng nghe, nhưng lời kể về âm thanh ấy không thống nhất; riêng Sáng vẫn chưa nói mình nghe thấy gì. Mọi thứ cô cần để viết một đoạn mô tả chính xác cô đều có. Nhưng cô không có câu trả lời cho câu hỏi duy nhất đáng hỏi lúc này.
Có phải Huy còn sống?
