Ba ngày sau khi chạy khắp nơi tìm bên thu mua, điện thoại bắt đầu gọi tới liên tiếp.
Giám đốc Hoàng của Công ty Hoa quả huyện nói hàng không tệ, nhưng giá cả còn phải bàn lại. Chủ nhiệm Ngưu của Hợp tác xã Cung tiêu thành phố nói có thể lấy trước 300 cân thử xem, nhiều quá thì sợ tồn hàng. Giám đốc Trịnh của Công ty Hoa quả tỉnh là người dứt khoát nhất, nói tháng sau sẽ cử người tới ký hợp đồng, số lượng cụ thể đến lúc đó mới quyết định.
Nhưng nói chung, tất cả mới chỉ là ý định ban đầu, chưa có một đơn hàng lớn nào chắc chắn.
Dương Phàm ghi từng cuộc điện thoại vào sổ. Sau khi gác cuộc cuối cùng, đầu bút của anh khựng lại trên mặt giấy.
Cảnh Nham ngồi xổm trong sân chính quyền hương, hết điếu thuốc này đến điếu khác.
Thấy Dương Phàm đi ra, ông đứng bật dậy, đầu mẩu thuốc rơi xuống đất cũng không buồn nhặt.
“Hương trưởng Dương, họ nói thế nào?”
“Đều nói muốn tới tận nơi xem.”
“Xem xong thì sao?”
“Xem rồi mới tính.”
Cảnh Nham giẫm tắt đầu thuốc, đưa tay quệt quệt lên quần. “Thế chúng ta chuẩn bị thế nào?”
Dương Phàm nhìn ông.
“Ông đừng vội.”
“Sao mà không vội được? 22.000 cân chất trong kho, ngày nào cũng sợ mưa, sợ mốc, tôi...”
“Nghe tôi nói.”
Cảnh Nham im miệng.
Dương Phàm ngồi xổm xuống, nhặt một cành cây vẽ trên đất.
“Nấm, mộc nhĩ, óc chó, hạt dẻ, chọn loại tốt nhất, mã đẹp nhất, chất đầy một xe. Ngày mai chúng ta lên thành phố bán thử một đợt trước, gây dựng chút tiếng tăm.”
Cảnh Nham gật đầu.
“Sau đó tìm mấy cái loa phóng thanh, loại ghi âm được ấy, lắp đầy pin.”
Cảnh Nham ngẩn ra. “Lấy loa làm gì?”
“Rao.”
“Rao gì?”
Dương Phàm không trả lời. Anh lại viết mấy chữ trên đất: Xưởng Da Giang Nam.
Cảnh Nham ghé lại nhìn, không nhận ra.
“Hương trưởng Dương, đây là gì?”
“Một nhà máy phá sản.”
“Phá sản rồi còn học theo nó?”
“Học xem nó bán sạch hàng thế nào.”
Cảnh Nham không nói nữa.
Chiều hôm sau, Cảnh Nham mang loa về.
Ba cái, mượn từ Hợp tác xã Cung tiêu của hương, bên trên phủ đầy bụi.
Cảnh Nham dùng giẻ lau hai lượt, lắp pin vào thử một cái, âm thanh lớn đến mức con chó vàng trong sân giật mình chạy tít ra xa.
Dương Phàm lấy từ túi ra một tờ giấy, đưa cho Cảnh Nham.
“Đọc đi. Giọng phải thô một chút, phải hét ra được cảm giác bi phẫn.”
Cảnh Nham nhận lấy, cúi đầu đọc hai dòng, tay lập tức run lên.
“Hương trưởng Dương, cái này...”
“Đọc.”
Cảnh Nham nuốt nước bọt, cất tiếng đọc:
“An Dương Thanh Bình, An Dương Thanh Bình, Xưởng Sơn Trân Thanh Bình phá sản rồi! Xưởng sơn trân lớn nhất An Dương Thanh Bình, Xưởng Sơn Trân Thanh Bình phá sản rồi! Tên khốn, tên khốn Hoàng Hạc ăn uống, chơi gái, cờ bạc, ăn uống, chơi gái, cờ bạc, nợ tới 3 triệu rồi dẫn em vợ bỏ trốn! Chúng tôi không còn, không còn cách nào khác, đành lấy sơn trân trừ vào tiền lương! Sơn trân giá gốc 30 đồng một cân, 20 đồng một cân, bây giờ tất cả chỉ còn 6 đồng! Hoàng Hạc, đồ khốn kiếp, mày không phải, không phải người! Chúng tôi vất vả làm hơn nửa năm, mày không trả lương, trả lại, trả lại tiền mồ hôi nước mắt cho chúng tôi! Trả lại tiền mồ hôi nước mắt cho chúng tôi!”
Đọc được một nửa, ông không thể đọc tiếp nữa. Lão Cảnh ngẩng đầu lên, những nếp nhăn trên mặt cũng như đang run rẩy.
“Hương trưởng Dương, thế này chẳng phải lừa người ta sao?”
Dương Phàm nhìn ông.
“Chúng ta bán hàng giả à?”
Cảnh Nham há miệng.
“Đồ có phải hàng thật không?”
“Là thật.”
“Chất lượng có tốt không?”
“Tốt.”
“Nông dân đổ mồ hôi có phải thật không?”
“...Là thật.”
“Thế lừa cái gì?”
Cảnh Nham không nói được gì.
Bên cạnh đã có một vòng người vây quanh, Lý Đại Dao của Lý Gia Diêu, Triệu Dân của Triệu Gia Bình, cùng mấy phụ nữ ở Nam Các Trang.
Trần Minh nghển cổ nhìn tờ giấy kia, đọc xong, mặt nhăn thành một cục.
“Hương trưởng Dương, cái này... nếu rao ra ngoài, người ta có nói chúng ta...”
“Nói chúng ta cái gì?”
Trần Minh gãi đầu. “Nói chúng ta... không biết xấu hổ.”
Dương Phàm rút tờ giấy khỏi tay Trần Minh.
“Thể diện ăn thay cơm được à? Có thể phát tiền cho hơn 10.000 người dân Hương Thanh Bình không?”
Trần Minh im bặt.
Lý Đại Dao ngồi xổm dưới đất, gõ tẩu thuốc vào đế giày. “Hương trưởng Dương, tôi chen một câu. Mấy lời này có phải hơi thảm quá không? Lâm thổ sản của chúng ta không bán được là thật, nhưng, nhưng...”
Ông ta cũng chẳng biết nên nói gì nữa, chỉ cảm thấy mấy lời này quá...?
Dương Phàm liếc ông ta một cái.
“Ông giàu lắm à?”
Lý Đại Dao ngẩn ra.
“Óc chó nhà ông chất trong kho, một ngày không bán được, tối ông ngủ nổi không?”
Lý Đại Dao không nói nữa, ngậm tẩu thuốc trở lại miệng nhưng không châm.
“Không ngủ nổi.”
“Thế chẳng phải được rồi sao.”
Cảnh Nham lại đọc tờ giấy một lượt, đến dòng cuối cùng thì lông mày nhíu chặt.
“Hương trưởng Dương, cái ‘giá bán lẻ đề xuất’ này là gì?”
“Là giá in trên túi.”
“Sao lại ghi cao thế? Óc chó 18 đồng một cân? Chúng ta bán 4 đồng còn chẳng ai mua.”
“Ghi 18 đồng, bán 4 đồng, người mua sẽ cảm thấy mình được hời. Ghi 4 đồng, bán 4 đồng, người mua còn phải lựa tới lựa lui, rồi chạy sang chỗ khác so giá.”
Cảnh Nham ngẩn người hồi lâu.
“Cái này... chẳng phải là giở mánh khóe sao?”
“Đây gọi là tiếp thị. Giá chúng ta bán ra cao hơn, sau này bên thu mua cũng sẽ trả giá cao hơn.”
“Nếu sau đó bên thu mua tìm đến chúng ta thì sao?” Cảnh Nham hỏi.
Dương Phàm gấp tờ giấy lại, nhét vào túi.
“Thế thì chúng ta lên thành phố chặn những kẻ bán hàng giả, khiến chúng không dám bán nữa!”
“Được rồi, người đâu? Ai ra rao?”
Cảnh Nham nhìn Lý Đại Dao, Lý Đại Dao nhìn Trần Minh, Trần Minh lùi về sau một bước.
Cảnh Nham lại đảo mắt nhìn quanh sân — Vương Đại Sơn đang ngồi xổm dưới gốc cây hòe hút thuốc lào.
“Lão Vương! Vương Đại Sơn!”
Vương Đại Sơn ngẩng đầu.
“Giọng ông ồm, ông làm.”
Vương Đại Sơn đứng bật dậy, tẩu thuốc suýt rơi xuống đất.
“Rao cái này á? Tôi không làm được đâu!”
Cảnh Nham đưa tờ giấy qua. Vương Đại Sơn nhận lấy, mới đọc hai dòng, tay đã bắt đầu run.
“Bí thư Cảnh, cái này... tôi không biết làm.”
“Không biết thì học.”
Vương Đại Sơn lại đọc tờ giấy một lượt. Khi nhìn thấy ba chữ “tiền mồ hôi nước mắt”, khóe miệng ông giật giật. Đọc xong, ông trả tờ giấy lại cho lão Cảnh.
“Tôi không rao.”
“Tại sao?”
“Mất mặt.”
Trong sân im phăng phắc.
Dương Phàm đi tới, ngồi xổm bên cạnh Vương Đại Sơn.
Vương Đại Sơn đưa tẩu thuốc lên miệng nhưng không châm.
“Chú Vương.”
“Ừ.”
“Năm ngoái bọc túi cho táo, chú tin tôi.”
“Ừ.”
“Kiếm được bao nhiêu?”
Vương Đại Sơn ngừng một chút. “6.000.”
“Năm nay nếu lâm thổ sản bán được, nấm với mộc nhĩ nhà chú kiếm được bao nhiêu?”
Vương Đại Sơn tính toán. “Ít nhất cũng 2.000.”
“Thế chú có rao không?”
Vương Đại Sơn lấy tẩu thuốc khỏi miệng, nhìn chằm chằm xuống đất hồi lâu. Sau đó ông đứng dậy, giắt tẩu thuốc vào thắt lưng.
“Rao.”
Cảnh Nham lại đưa tờ giấy qua, Vương Đại Sơn không nhận.
“Để tôi tập trước.”
Ông hắng giọng, mặt đỏ bừng, há miệng rồi lại ngậm lại, lại há ra, mãi mới nặn được mấy chữ:
“An Dương Thanh Bình, An Dương Thanh Bình...”
Giọng nhỏ như muỗi kêu.
Cảnh Nham sốt ruột: “Lão Vương, cái giọng ông thường dùng để mắng vợ đâu rồi?”
Vương Đại Sơn trừng ông một cái.
“Mắng vợ là mắng vợ, cái này, cái này là...”
Ông hít sâu một hơi, nhắm mắt lại, như thể vừa hạ quyết tâm cực lớn, rồi đột nhiên hét lên:
“Thanh... An Dương Thanh Bình, An Dương Thanh Bình, Xưởng Sơn Trân Thanh Bình phá sản rồi! Xưởng sơn trân lớn nhất An Dương Thanh Bình, Xưởng Sơn Trân Thanh Bình phá sản rồi! Tên khốn, tên khốn Hoàng Hạc ăn uống, chơi gái, cờ bạc, ăn uống, chơi gái, cờ bạc, nợ tới 3 triệu rồi dẫn em vợ bỏ trốn! Chúng tôi không còn, không còn cách nào khác...”
Tiếng hét lớn đến mức con chó vàng trong sân lại giật mình chạy tít ra xa. Đám chim sẻ trên cây cũng vỗ cánh bay toán loạn.
Hét xong, Vương Đại Sơn mở mắt, sắc đỏ trên mặt lan từ tận cổ lên tới chóp tai.
Trong sân im lặng 3 giây.
Sau đó Lý Đại Dao bật cười phì một tiếng, tiếp theo Trần Minh cũng cười, còn khóe miệng Cảnh Nham thì giật liên hồi.
