Mãi đến trưa ngày 30 tháng Chạp, Dương Phàm mới về tới nhà.
Từ Hương Thanh Bình đến Thành phố Nham Đài, rồi đổi sang xe minibus đi về phía huyện, cuối cùng lại bắt một chiếc máy kéo vào núi.
Đường núi xóc đến mức xương cốt như muốn rời ra. Dương Phàm xách một bao tải lớn, bên trong đựng táo Hương Thanh Bình và Tiểu Quán Trà mang về cho hàng xóm, xuống xe ở đầu thôn.
Thôn tên là Dương Gia Dục, có mấy chục hộ dân, rải rác trong khe núi.
Trời đã nhá nhem tối, khói bếp bốc lên từ mái những căn nhà đất, hòa lẫn mùi củi cháy và mùi chua của thức ăn cho lợn.
Dương Phàm đứng đó một lúc.
Chín năm rồi!
Tính từ năm hắn thi đỗ Đại học Hán Đông.
Đường vẫn là con đường đất ấy, nhà vẫn là những căn nhà đá ấy, cây hòe già ở đầu thôn trơ trụi cành lá, chẳng có gì thay đổi.
Một bóng người còng lưng từ trong ngõ rẽ ra, tay bưng cái nia, ngẩng đầu nhìn thấy hắn thì sững người mấy giây.
“Phàm à?”
“Mẹ.”
Mẹ hắn đặt cái nia xuống đất, hai tay lau đi lau lại trên tạp dề, môi run lên mấy lần mà không nói được thành lời.
Dương Phàm bước tới, đỡ bà đi về nhà.
Ở nhà, cha hắn là Dương Đức Quý đang ngồi xổm trước cửa gian chính chẻ củi. Vừa nhìn thấy Dương Phàm, lưỡi rìu suýt nữa bổ lệch.
Ông cụ vứt rìu xuống, chùi tay lên đầu gối rồi nhận lấy đồ Dương Phàm đang xách.
“Mang mấy thứ này về làm gì, nhà có cái ăn rồi.”
Dương Phàm không đáp, đặt táo và trà lên bếp. Mẹ hắn đã tất bật thêm củi vào lò, nói sẽ hầm gà, con gà mái già cha hắn nuôi cả năm nay chính là để chờ hắn về.
Bữa trưa có hai món, gà hầm và miến cải chua.
Dương Đức Quý cúi đầu ăn cơm, mẹ hắn không ngừng gắp thức ăn vào bát hắn, bản thân lại chẳng động đũa mấy.
“Bên Thanh Bình thế nào?” Dương Đức Quý hỏi.
“Cũng ổn, năm nay thu nhập bình quân đầu người toàn hương là 4.800 tệ.”
Đũa của Dương Đức Quý khựng lại.
“4.800?”
“Vâng.”
Ông cụ không nói thêm. Dương Phàm biết cha mình đang nghĩ gì, năm ngoái thu nhập bình quân đầu người của Dương Gia Dục còn chưa tới 400 tệ.
Ăn xong bữa tối, Dương Phàm ngồi trong gian chính một lúc.
Mẹ hắn rửa bát trong bếp, tiếng bát đũa va vào nhau vọng ra. Dương Đức Quý ngồi xổm trước cửa hút thuốc lào, đầu thuốc lúc sáng lúc tối trong màn đêm.
“Cha, bí thư chi bộ thôn vẫn là chú Đức Hậu phải không?”
“Ừ, còn có thể là ai?”
“Con sang ủy ban thôn một chuyến.”
Trụ sở thôn là một căn nhà đá, cửa khép hờ. Dương Phàm đẩy cửa bước vào.
Dương Đức Hậu đang cúi trên bàn lật một cuốn sổ sách cũ, kính lão gác trên sống mũi. Người đã gần 60 tuổi, những nếp nhăn trên mặt trông như vỏ óc chó.
Nghe tiếng động, ông ngẩng đầu lên, nheo mắt nhìn hồi lâu.
“Phàm à?”
“Chú Đức Hậu.”
“Sao cháu lại về rồi? Cha cháu chẳng phải nói cháu làm hương trưởng ở Thanh Bình, bận đến mức Tết cũng chẳng thấy mặt ở nhà sao?”
Dương Đức Hậu khép sổ lại, nhìn hắn từ trên xuống dưới rồi chậc chậc hai tiếng: “Ăn mặc còn chẳng tươm tất bằng ông già này.”
Dương Phàm kéo một chiếc ghế băng ngồi xuống.
“Chú Đức Hậu, năm nay mùa màng trong thôn mình thế nào?”
Dương Đức Hậu lấy thuốc lào ra châm lên: “Chẳng ra sao. Ngô thu được hơn 80.000 cân, trừ lương thực ăn và thức ăn chăn nuôi, bán được cũng chỉ khoảng 50.000 cân. Một cân 4 hào, trừ tiền giống với phân bón thì chẳng còn lại bao nhiêu.”
Ông dừng một chút rồi nói: “Ngược lại, khu rừng óc chó già phía sau núi năm nay có quả, được khoảng 10.000 cân, nhưng xe không vào được, chẳng có chỗ bán.”
“Chở một chuyến lên trấn mất 30 tệ tiền dầu diesel. Một cân óc chó còn bán chưa tới 4 hào, chở một xe là lỗ một xe.”
Dương Phàm không nói gì, lấy từ trong túi ra một quả óc chó đặt lên bàn.
“Chú Đức Hậu, chú bóp thử xem.”
Dương Đức Hậu cầm lên, nhìn hắn một cái rồi dùng sức bóp.
Rắc.
Vỏ rất mỏng, nhân nguyên vẹn rơi ra.
“Quả óc chó này là của Thanh Bình?”
“Vâng, gọi là Bạc Xác Hương. Hợp tác xã thu mua thống nhất với giá 1 tệ 2 hào một cân, tính cả tiền chia lãi cuối cùng thì một cân có thể được 1 tệ 4 hào.”
Mắt Dương Đức Hậu suýt rơi ra ngoài: “Bao... bao nhiêu?”
“1 tệ 2 hào, bên tỉnh thành còn tranh nhau mà chẳng mua được.”
“Phàm à, ý cháu là... óc chó thôn mình cũng có thể bán được giá này?”
“Phẩm chất chắc sẽ có chênh lệch, cần chăm sóc cải thiện, nhưng mình có thể ép dầu.”
Dương Đức Hậu im lặng một lúc, đặt quả óc chó lên bàn rồi đứng dậy: “Chú đi gọi người.”
“Chú, hôm nay là 30 Tết rồi...”
“30 hay không 30 thì mặc kệ!” Dương Đức Hậu giắt túi thuốc vào thắt lưng. “Cháu chờ ở đây.”
Dương Đức Hậu đi chưa đầy một tiếng, cửa trụ sở thôn đã bị đẩy ra.
Bảy tám người bước vào.
Có kế toán ủy ban thôn Dương Đức Vượng, chủ nhiệm phụ nữ Lưu Thúy Phân, cán sự Dương Đại Quân, cùng mấy vị trưởng bối lớn tuổi trong thôn — Dương Đức Phúc, Dương Đức Quý. Người lớn tuổi nhất là Dương Thanh Sơn, đã hơn 80, chống gậy đi tới.
Dương Đức Hậu thuật lại những lời Dương Phàm vừa nói. Mấy ông lão chuyền tay nhau xem mấy quả óc chó, người này đưa người kia, ai bóp vỡ ra cũng đều sững lại.
Nhân đầy đặn, vỏ lại mỏng. Họ trồng óc chó cả đời mà chưa từng thấy quả nào có phẩm chất tốt như vậy.
Lưu Thúy Phân tròn mắt nhìn Dương Phàm: “Tiểu Dương, cậu nói óc chó thôn mình cũng bán được giá này à?”
“Năm ngoái Hương Thanh Bình bán óc chó được hơn 300.000 tệ. Loại đẹp được đóng riêng, giá còn tăng thêm. Loại kém thì ép dầu, một cân dầu bán được hơn 7 tệ.” Dương Phàm nhìn bà. “Khu rừng óc chó sau núi thôn mình có bao nhiêu mẫu?”
Dương Đức Phúc bấm ngón tay tính: “Khoảng 70-80 mẫu, đều là cây già sống nhờ trời, một năm cho khoảng 10.000 cân.”
“Giống vẫn khá ổn, chỉ cần theo kịp việc cắt tỉa và bón phân, trong ba năm sản lượng có thể tăng gấp đôi.”
“Loại có phẩm chất tốt, kênh tiêu thụ của Hương Thanh Bình có thể giúp chúng ta bán — nhưng có một điều, phải làm theo tiêu chuẩn của họ, phân loại theo kích cỡ; loại phẩm chất kém thì ép dầu, chở sang bán cho hợp tác xã cũng kiếm được không ít tiền.”
“Năm nay làm quy mô lớn thì không kịp nữa, nhưng các nhà chắc vẫn còn không ít hàng tồn. Nghĩ cách chở lên trấn ép dầu, sau đó đưa đến Hương Thanh Bình, tới đó đóng thùng rồi bán.”
Mấy ông lão nhìn nhau, Dương Đại Quân lên tiếng trước: “Cái này không thành vấn đề. Người ta đã chịu giúp, chẳng lẽ chúng ta còn đi lừa người ta?”
Dương Đức Hậu gõ túi thuốc xuống bàn: “Nói làm là làm. Đi từng nhà thống kê, mỗi nhà có bao nhiêu rừng óc chó, năm nay thu được bao nhiêu, phẩm chất thế nào, tối nay phải làm ra một bảng.”
Chưa đến lúc trời tối hẳn, cả nhóm người đã chạy về.
Mấy người vây quanh bàn chia nhau làm việc. Dương Đức Hậu đọc tên, Lưu Thúy Phân ghi chép, Dương Đức Vượng kiểm tra số liệu, Dương Đại Quân cùng mấy ông lão cầm những mảnh giấy trong tay, lần lượt báo tình hình từng hộ.
“Nhà Dương Đức Quý, hai mẫu óc chó, năm ngoái thu hơn 300 cân, năm nay trong nhà còn khoảng 130 cân.”
“Nhà Dương Đại Quân, hơn ba mẫu, năm ngoái 400 cân, còn hơn 200 cân.”
“...”
Từng hộ một được báo lên. Chỗ nào không chắc chắn, Dương Đại Dũng liền lần mò trong bóng tối tới tận nhà xác minh, giẫm lên tuyết trước cửa phát ra tiếng lạo xạo.
Những gia đình bị đánh thức khoác áo bông ra ngoài, vừa nghe nói là thống kê óc chó thì chẳng ai còn buồn ngủ, thi nhau kể tuôn tuột tình hình nhà mình như trút đậu.
Tiếng pháo ngoài cửa sổ càng lúc càng dày. Có nhà đốt một tràng pháo trong sân, tiếng nổ lách tách vang hơn chục tiếng rồi lại yên tĩnh.
Dương Phàm ngồi dưới ánh đèn, nhìn những con số dày đặc trên giấy. Toàn bộ rừng óc chó của cả thôn đều nằm trên tờ giấy này.
Diện tích, sản lượng, phẩm chất, còn có dự định của từng nhà.
Mẹ hắn từng mang sủi cảo tới một lần, chỉ đứng ngoài cửa sổ nhìn vào rồi không bước vào.
Dương Phàm ăn một nửa, nửa còn lại đặt trên bàn. Lưu Thúy Phân nhất quyết nhét cho hắn hai quả trứng gà.
Đến nửa đêm về sáng, bảng thống kê đã hoàn thành.
Dương Đức Hậu cầm tờ giấy ấy, tay run lên.
Ông đã tính toán — theo giá thu mua bên Thanh Bình, chỉ riêng khoản óc chó này, cả thôn có thể kiếm thêm 10.000 tệ.
10.000 tệ!
Chia bình quân xuống mỗi hộ là 300-400 tệ!
Nhưng như thế đã đủ cho con cái đi học, đủ để người già chữa bệnh, đủ để năm sau mua thêm hai bao phân bón.
“Phàm à,” giọng Dương Đức Hậu hơi khàn, “cháu nói chuyện này thật sự làm được chứ?”
“Hàng của Thanh Bình đã hơi cung không đủ cầu, đang chuẩn bị mở rộng quy mô. Chỉ cần chất lượng của chúng ta đạt chuẩn, chắc chắn họ sẽ thu mua.”
Dương Đức Hậu nhìn đi nhìn lại tờ giấy, rồi đưa cho Dương Đức Vượng: “Việc này không vi phạm cái... quy tắc cán bộ của các cháu chứ?”
“Có gì mà vi phạm! Thôn mình cung hàng theo đúng tiêu chuẩn, thì có liên quan gì đến cháu, một hương trưởng?” Dương Phàm xua tay nói.
Hương Thanh Bình thu mua óc chó của ai mà chẳng là thu mua, hơn nữa còn trả tiền theo chất lượng, cũng không tồn tại chuyện mua giá cao bán giá thấp.
Đợi quy mô trồng óc chó ở Dương Gia Dục phát triển lên, bọn họ cũng có thể tự làm một thương hiệu nhỏ để phát triển ở Hán Đông!
