Trong văn phòng của Mã Lương Thần, nước trà trong chiếc ca tráng men đã nguội lần thứ ba.
Dương Phàm đặt phương án sửa đường lên bàn. Ba trang giấy, viết tay kín đặc chữ.
Mã Lương Thần không xem.
“Đường này không dễ sửa đâu.”
Dương Phàm không lên tiếng.
Mã Lương Thần cầm chiếc ca lên, phát hiện nước đã nguội, lại đặt xuống.
“Ngay bên cạnh chúng ta, phía Huyện Kim Sơn ấy, nghe nói thư ký của Bí thư Triệu Lập Xuân cũng đang lo liệu chuyện này, nhưng cấp trên cũng không chịu duyệt kinh phí.”
Dương Phàm nhìn ông.
Mã Lương Thần đứng dậy, đi đến bên cửa sổ.
“Con đường này, ai cũng biết là nên sửa, nhưng tiền lấy đâu ra chứ!”
Dương Phàm cầm ba trang giấy lên, gấp lại rồi nhét vào túi.
“Hiểu rồi.”
“Cậu hiểu gì rồi?”
“Sửa đường vẫn phải dựa vào chính chúng ta.”
“Vậy thì trước tiên phải làm cho túi tiền của nông dân đầy lên. Có tiền rồi, chúng ta tự sửa!”
Mã Lương Thần quay người lại, nhìn chằm chằm Dương Phàm mấy giây.
“Bước tiếp theo cậu định làm thế nào?”
“Nam Các Trang.”
“Nam Các Trang?”
“Đất núi bên đó không trồng được táo. Tuần trước tôi đi ngang qua, thấy có không ít cây chè. Giống cũ, không ai chăm sóc, đã bỏ hoang mấy năm rồi.”
Mã Lương Thần suy nghĩ một lát.
“Chè Nam Các Trang trước kia cũng có chút tiếng tăm. Những năm 70 còn từng cung cấp cho huyện.”
“Bây giờ một cân bán chưa tới hai hào, trồng ra lại càng lỗ.”
“Cậu hiểu về chè à?”
Dương Phàm lắc đầu.
“Không hiểu, nhưng kiểu gì cũng có người hiểu.”
Mã Lương Thần không hỏi thêm, chỉ âm thầm chờ xem Dương Phàm lại trổ bản lĩnh gì.
“Đi đi.”
Nam Các Trang nằm ở cực nam Hương Thanh Bình, đi tiếp về phía nam, vượt qua một sống núi là địa giới của huyện bên cạnh.
Bí thư thôn Nam Các Trang, Cảnh Nham, đang ngồi xổm ở đầu thôn hút thuốc. Thấy Dương Phàm, ông đứng dậy.
“Hương trưởng Dương.”
“Bí thư Cảnh, dẫn tôi đi xem vườn chè cũ kia.”
Cảnh Nham giẫm tắt đầu thuốc.
“Vườn chè đó à? Bỏ hoang gần mười năm rồi, Hương trưởng Dương xem nó làm gì?”
“Cứ xem trước đã.”
Cảnh Nham không hỏi thêm, dẫn Dương Phàm đi lên núi.
Đường núi càng lúc càng hẹp, bụi cây hai bên ép con đường lại chỉ còn như một khe nhỏ. Đi hơn 20 phút, bụi cây bỗng lùi sang hai bên, một vườn chè hiện ra trước mắt.
Nói là vườn chè, nhưng thật ra gần như đã bị cỏ dại nuốt chửng.
Cây chè mọc thưa thớt, lá ngả vàng, cành thân phủ đầy rêu xanh. Mấy cây chè bị dây leo quấn siết đến xiêu vẹo đổ xuống đất, rễ vẫn cắm trong đất nhưng thân cây đã khô héo.
Dương Phàm ngồi xổm xuống, nhón một chiếc lá. Lá mỏng, mép cuộn lại, mặt sau có đốm sâu.
“Vườn chè này trước đây rộng bao nhiêu?”
“120 mẫu.”
“Bây giờ thì sao?”
Cảnh Nham nhẩm tính một chút.
“Chỗ còn hái được chưa tới 40 mẫu. Cũng chỉ là mỗi nhà hái lẻ tẻ một ít, để tự uống hoặc mang ra chợ bán vài cân.”
“Tại sao lại bỏ hoang?”
Cảnh Nham lấy thuốc ra châm lửa.
“Không bán được giá! Một cân lá tươi, loại tốt nhất cũng chỉ được hai hào tám. Hái chè cả ngày còn không bằng ra ngoài làm công một ngày. Thanh niên đều đi hết rồi, còn lại toàn ông già bà cả, hái không nổi.”
Dương Phàm đứng dậy, đi sâu vào trong vườn chè.
Cảnh Nham đi theo phía sau. “Hương trưởng Dương, vườn chè này thật sự hết cứu rồi. Năm kia trạm chè của huyện có người đến xem, nói giống chè đã thoái hóa, quản lý lại không theo kịp, đề nghị đào bỏ rồi trồng thứ khác.”
“Sau đó thì sao?”
“Sau đó thì chẳng có sau đó nữa. Đổi sang trồng thứ khác cũng cần tiền, thôn không có tiền, nông hộ càng không có tiền, thế là cứ bỏ hoang như vậy.”
Dương Phàm dừng trước một cây chè già. Cây này cao hơn hẳn những cây xung quanh, thân cây to bằng miệng bát, cành xòe rộng. Tuy cũng phủ rêu xanh, nhưng lá rõ ràng dày và mập hơn những cây khác.
“Cây này bao nhiêu năm rồi?”
Cảnh Nham nhìn một lúc. “E là còn nhiều tuổi hơn cả tôi! Lúc tôi còn nhỏ, vườn chè này đã có rồi, khi ấy cây này đã là cây lớn nhất.”
Dương Phàm hái một chiếc lá, giơ lên soi dưới ánh mặt trời.
Gân lá rõ ràng, phiến lá dày, mặt sau phủ một lớp lông tơ mịn.
“Bí thư Cảnh, cây này phải hái riêng.”
“Hái riêng?”
“Đúng, hái riêng, chế biến riêng. Tôi muốn mang cho người khác xem.”
Cảnh Nham nhìn chằm chằm cây chè già hồi lâu.
“Được, khi nào hái?”
“Đầu xuân năm sau, hái lứa búp đầu tiên.”
Cảnh Nham dụi tắt đầu thuốc rồi cắm xuống đất.
“Hương trưởng Dương, cậu nói vườn chè này vẫn còn cứu được sao?”
Dương Phàm phủi đất trên tay.
“Cứ nhìn cây này trước đã. Nó sống được, vườn chè sẽ sống được.”
Trên đường từ Nam Các Trang trở về, Dương Phàm rẽ vào Dương Gia Câu. Vương Đại Sơn đang tỉa cành trong vườn cây ăn quả, thấy anh liền đặt kéo xuống.
“Hương trưởng Dương.”
“Bác Vương, đang tỉa cành à?”
“Ừ, cậu dạy mà, mùa đông tỉa khung cành, mùa xuân tỉa hoa.”
Dương Phàm ngồi xổm bên bờ ruộng, nhìn Vương Đại Sơn làm việc. “Bác Vương, hỏi bác một chuyện.”
“Cậu hỏi đi.”
“Hương Thanh Bình chúng ta ngoài táo ra, còn thứ gì bán được giá không?”
Lão Vương dừng kéo, suy nghĩ một lúc. “Trong núi có nhiều thứ lắm, nấm, mộc nhĩ, quả óc chó, hạt dẻ. Chỉ là không có ai thu mua.”
“Tại sao không ai thu mua?”
“Số lượng ít quá. Mỗi nhà chỉ hái được tám, mười cân, thương lái không bõ công chạy một chuyến. Nếu gom cả hương lại thì lại chẳng có ai đứng ra lo liệu.”
Dương Phàm gật đầu.
Lão Vương lại nói thêm: “Còn có chè nữa. Vườn chè cũ bên Nam Các Trang trước kia từng cho ra chè ngon. Hồi nhỏ tôi từng uống rồi, cái hương ấy…”
“Bây giờ thì sao?”
“Bây giờ không được nữa.” Lão Vương lắc đầu. “Vườn chè bỏ hoang rồi, nghề cũng thất truyền. Lứa người cuối cùng ở Nam Các Trang biết sao chè, người thì chết, người thì bỏ đi. Lão Cảnh biết một chút, nhưng cũng chỉ làm được chè thô.”
Dương Phàm đứng dậy. “Bí thư Cảnh còn biết sao chè?”
“Biết! Đời ông nội ông ấy làm ở xưởng chè, nhưng truyền đến tay ông ấy thì chỉ còn biết chút ít thôi.”
Dương Phàm ghi nhớ chuyện này trong đầu.
Trở về chính quyền hương, trời đã tối.
Đèn trong ký túc xá của Dương Phàm sáng đến tận rạng sáng. Trên bàn mở một cuốn sổ tay, bên trên viết mấy cụm từ:
“Vườn chè Nam Các Trang, Cảnh Nham, sao chè, Đại học Hán Đông.”
Anh kẻ một đường bên dưới “Đại học Hán Đông”.
Lần trước gọi điện cho Lý Thụ Thanh, Lý Thụ Thanh có thuận miệng nhắc rằng Học viện Nông nghiệp mới có một giáo sư nghiên cứu về chè, họ Tống, được mời về từ Đại học Nông nghiệp Hán Giang.
Dương Phàm viết “Giáo sư Tống” vào sổ, rồi đánh một dấu hỏi bên cạnh.
Ngoài sân truyền đến tiếng bước chân. Trần Minh gõ cửa.
“Hương trưởng Dương, Bí thư Mã bảo tôi hỏi anh, chuyện bên Nam Các Trang có hy vọng không?”
Dương Phàm khép sổ lại.
“Có.”
“Chè.”
Trần Minh sững ra. “Chè?”
“Đúng! Cây chè già, nghề cũ. Nếu làm tốt, không kém táo đâu.”
Trần Minh gãi đầu. “Nhưng chè ở hương chúng ta…”
“Tôi biết, cứ thử trước đã.”
Trần Minh quay về, Dương Phàm lại mở sổ ra, viết thêm một dòng bên cạnh tên Cảnh Nham: Đầu xuân năm sau, lứa búp đầu tiên.
Ngoài cửa sổ, gió từ phía nam thổi tới, mang theo mùi cỏ khô từ vườn chè trên núi.
