Ngày thứ ba sau khi Dương Phàm từ Nam Các Trang trở về, hương trưởng Lý Trường An cũng kết thúc chuyến khảo sát bên ngoài và quay về.
Lý Trường An ngoài 40 tuổi, người cao gầy, da mặt đen sạm, hai bàn tay thô ráp. Ông đến một huyện kinh tế lớn ven biển, kinh tế ở đó còn mạnh hơn cả một thành phố bên họ, đi suốt một tuần.
Chiều hôm trở về, ông gọi Dương Phàm tới văn phòng.
Văn phòng của Lý Trường An rộng gần bằng phòng của Mã Lương Thần, trên bàn cũng đặt một chiếc ca tráng men. Điểm khác biệt là vụn trà trong ca của ông ít hơn, pha ra vẫn còn nhìn thấy màu nước trà.
“Ngồi đi.” Lý Trường An lấy một gói trà từ túi hành lý, đặt lên bàn. “Nếm thử xem. Lần đầu tôi tới đó, người ta tặng làm quà mang về, chậc chậc...”
Dương Phàm nhận lấy nhưng không mở.
Lý Trường An tự mở một gói, nhón một nhúm bỏ vào ca. Nước nóng vừa rót xuống, hương trà lập tức lan ra. Ông ngửi một hơi rồi uống một ngụm.
“Bên người ta, chỉ một thôn thôi, riêng việc trồng và hái trà đã có thu nhập bình quân đầu người 9.000 tệ. Là bình quân đầu người đấy!”
“Chưa kể người ta còn có thương hiệu riêng. Cả thôn thống nhất thu mua, thống nhất bán ra, cuối cùng tiền bán được thì ủy ban thôn chia lợi nhuận cho toàn thể dân làng.”
“Chia lợi nhuận còn chưa hết. Điện nước, thịt rau hằng ngày, xây nhà cửa đều do thôn bỏ tiền. Dân làng ngoài làm việc ra, những chuyện còn lại đều do ủy ban thôn lo! Cuộc sống ấy còn thoải mái hơn cả hương trưởng như tôi. Tôi còn muốn chuyển hộ khẩu sang thôn người ta luôn ấy chứ!”
Dương Phàm không tiếp lời.
Lý Trường An lại uống một ngụm.
“Thôn tôi tới tên là Nam Hoa Thôn. Nhà nhà trồng trà, nhà nhà ở nhà lầu kiểu Tây. Đầu thôn đỗ ô tô con, không phải một chiếc mà là cả một dãy.”
“Tôi nói chuyện với bí thư chi bộ thôn của họ, hỏi các anh làm thế nào mà phát triển được như vậy. Người ta bảo chẳng có bí quyết gì, chỉ là mấy chục năm cứ chăm chăm làm một việc.”
Dương Phàm nói: “Vườn trà cũ của Nam Các Trang chúng ta trước kia cũng từng cho ra trà ngon.”
“Tôi biết.” Lý Trường An tựa lưng vào ghế. “Hồi nhỏ tôi từng uống rồi. Mùi thơm ấy đến giờ tôi vẫn nhớ. Sau này sao lại mất hẳn?”
“Không ai quản lý, giống trà thoái hóa, kỹ thuật cũng thất truyền.”
“Bây giờ có người quản rồi?”
Dương Phàm kể lại chuyện những cây trà già ở Nam Các Trang, nói tới cây trà cổ to bằng miệng bát, nói tới việc sang đầu xuân năm sau sẽ hái lứa búp đầu tiên, rồi nhắc đến Giáo sư Tống của Đại học Hán Đông.
Lý Trường An nghe xong, im lặng một lúc.
“Cậu định làm thế nào?”
“Vườn trà thống nhất quản lý, thống nhất thu hái, thống nhất sao chế. Không thể để từng nhà làm nhỏ lẻ. Sản lượng không lên được, chất lượng cũng không ổn định.”
“Lâm thổ sản thì sao?”
“Cũng vậy.”
“Nấm, mộc nhĩ, óc chó, hạt dẻ. Hương thống nhất thu mua, thống nhất bán ra. Số lượng lớn thì thương lái mới chịu tới.”
“Việc quan trọng nhất bây giờ là khơi lại tinh thần muốn liều một phen của dân làng.”
Lý Trường An nâng ca lên, khẽ nhấp một ngụm.
“Ở bên đó tôi còn xem một khu trồng nấm hương của họ. Nấm hương người ta trồng trong nhà kính, hết lứa này đến lứa khác, quanh năm không bao giờ đứt hàng. Trên núi bên chúng ta cũng có nấm hương, nhưng toàn là mọc hoang, hái được bao nhiêu hay bấy nhiêu.”
Dương Phàm nói: “Nấm hoang dã có chất lượng tốt, nhưng sản lượng không ổn định. Có thể bắt đầu từ việc thu hái nấm tự nhiên, dựng được thương hiệu rồi mới từ từ phát triển trồng nhân tạo.”
“Thương hiệu?”
“Đúng! Trà của Nam Các Trang, nấm hương của Thanh Bình đều phải có tên riêng. Không thể chỉ gọi chung là ‘đặc sản Thanh Bình’, như vậy quá chung chung.”
Lý Trường An nhìn Dương Phàm vài giây rồi bật cười.
“Thằng nhóc cậu, trong đầu có không ít ý tưởng đấy.”
Dương Phàm không nói gì.
Lý Trường An thở dài.
“Dương Phàm, lần này ra ngoài, cảm nhận lớn nhất của tôi không phải là người ta giàu đến mức nào.”
“Là gì?”
“Là cán bộ bên người ta, trong mắt ai cũng có khí thế muốn làm việc!”
Lý Trường An xoay người lại. “Còn cán bộ Thanh Bình chúng ta, trong mắt có gì? Là cam chịu số phận!”
“Là cái kiểu ‘dù sao cũng chỉ thế này thôi’! Tôi làm hương trưởng bao nhiêu năm, thấy quá nhiều rồi. Chuyện bọc túi cho táo, cậu làm thành công, tôi phục. Chuyện trà này, cậu muốn làm, tôi hết sức ủng hộ.”
Ông ngừng một chút, bỗng bật cười.
“Trừ tiền.”
Dương Phàm nhìn ông.
“Tiền trong tài khoản của chúng ta chỉ vừa đủ trả lương công chức tháng này, cậu hiểu mà.”
Lý Trường An nâng ca lên, phát hiện nước đã nguội, tự mình cầm phích rót thêm nước nóng. “Tôi còn phải nghĩ cách lên huyện vay thêm ít tiền đây.”
Dương Phàm nói: “Chuyện tiền bạc vẫn phải tìm nhà đầu tư. Huyện không thể cấp tiền cho chúng ta xây nhà máy đâu.”
“Nhà đầu tư chịu tới sao?”
“Cứ làm việc trước đã. Việc bắt đầu rồi, làm cho tốt, tự nhiên sẽ có người tới.”
Lý Trường An cầm ca, thổi vụn trà trên mặt nước sang một bên rồi uống một ngụm.
“Được. Cậu cứ làm, tôi chống lưng cho cậu.”
Dương Phàm rời văn phòng của Lý Trường An rồi đi thẳng tới phòng trực. Điện thoại gọi tới Đại học Hán Đông, đổ chuông rất lâu mới có người nhấc máy.
“Ai đấy?”
“Hiệu trưởng Tô, em là Dương Phàm.”
Bên kia điện thoại, giọng Tô Hoài Sơn lập tức cao lên.
“Dương Phàm! Thằng nhóc cậu còn nhớ tới ông phó hiệu trưởng này à?”
“Hiệu trưởng Tô, có một việc em muốn nhờ thầy giúp.”
“Hừ, tôi biết ngay thằng nhóc cậu gọi điện tới chẳng có chuyện gì tốt mà! Nói đi!”
Dương Phàm kể lại chuyện vườn trà cũ của Nam Các Trang, nói tới cây trà cổ trăm năm, nói giống trà này có thể rất có giá trị, đồng thời cần một người hiểu về trà tới tận nơi xem xét.
Tô Hoài Sơn nghe xong.
“Cậu muốn Giáo sư Tống tới một chuyến?”
“Đúng, tốt nhất là dẫn theo một nhóm nghiên cứu tới. Giáo sư Tống đích thân tới một lần là được!”
“Giáo sư Tống là người Đại học Hán Đông chúng ta mời từ Đại học Nông nghiệp Hán Giang về, chuyên nghiên cứu trà học. Đề tài trong tay ông ấy đã xếp lịch tới tận năm sau nữa, vậy mà cậu muốn ông ấy tới Thanh Bình?”
“Cho nên mới nhờ thầy giúp em nói chuyện với thầy ấy.”
Trong điện thoại im lặng vài giây.
Tô Hoài Sơn thở dài.
“Được rồi, cũng chỉ vì là cậu thôi đấy. Ngày mai tôi sẽ đi tìm Giáo sư Tống, nói tình hình cho ông ấy biết. Còn ông ấy có chịu đi hay không, tôi không dám đảm bảo.”
“Cảm ơn Hiệu trưởng Tô.”
“Đừng cảm ơn. Những việc cậu làm ở Thanh Bình, hiệu trưởng đều đã kể với tôi. Bọc túi cho táo được phổ biến trên toàn thành phố, tài liệu cũng do cậu viết, làm khá lắm.”
“Người bước ra từ Đại học Hán Đông phải nhớ, chỉ cần mãi mãi đi đường ngay, phục vụ nhân dân, thì mãi mãi vẫn là con em của nhà trường. Cậu nhớ kỹ câu này.”
“Em nhớ rồi.”
Cúp điện thoại, Dương Phàm đứng ở cửa phòng trực một lúc.
Ông lão trông phòng trực thò đầu ra.
“Hương trưởng Dương, gọi xong rồi à?”
“Xong rồi.”
“Điện thoại đường dài à?”
“Đường dài.”
Ông lão chậc chậc hai tiếng, ghi con số trên đồng hồ tính cước vào sổ. Dương Phàm móc tiền trả, lên xe đạp rồi lại đi Nam Các Trang.
Cảnh Nham đang ngồi xổm hút thuốc ở đầu thôn, nhìn thấy Dương Phàm liền đứng dậy.
“Hương trưởng Dương, lại tới à.”
“Bí thư Cảnh, thông báo cho từng nhà, tối nay họp.”
“Họp? Họp chuyện gì?”
“Giáo sư nghiên cứu trà của Đại học Hán Đông sắp tới Nam Các Trang chúng ta.”
Điếu thuốc trong tay Cảnh Nham rơi xuống đất.
“Thật hay giả vậy?”
“Thật.”
“Đại học Hán Đông? Đó là đại học trọng điểm đấy!”
“Đúng.”
Cảnh Nham nhặt điếu thuốc lên, dập tắt rồi lại giắt lên tai.
“Hương trưởng Dương, cậu nói xem giáo sư ấy tới rồi, vườn trà của chúng ta còn cứu được không?”
“Cứ họp trước đã.”
Buổi tối, phòng họp của ủy ban thôn Nam Các Trang chật kín người.
Khói thuốc lượn lờ, có người ngồi xổm, có người dựa vào tường, có người ngồi trên bậu cửa sổ. Cảnh Nham gõ bàn.
“Im lặng! Hương trưởng Dương có lời muốn nói.”
Dương Phàm đứng dậy.
“Giáo sư Tống của Đại học Hán Đông, vài ngày nữa sẽ tới Nam Các Trang chúng ta.”
Trong đám đông có người hỏi: “Đại học Hán Đông ở đâu?”
Người bên cạnh vỗ hắn một cái.
“Ở tỉnh thành! Đại học trọng điểm toàn quốc!”
“Ồ——”
Dương Phàm nói tiếp: “Giáo sư Tống chuyên nghiên cứu trà. Thầy ấy nghe nói về vườn trà cũ của Nam Các Trang chúng ta nên muốn đích thân tới xem.”
Lại có người hỏi: “Xem rồi thì sao? Bán được tiền à?”
“Thật hay giả thế?”
Dương Phàm nhìn người đó. Anh đành phải cắn răng nói trước lời ấy ra, nếu không những người dân này căn bản sẽ không chịu hành động.
“Trà có chất lượng tốt, nửa ký có thể bán được mấy chục tệ, thậm chí hơn 100 tệ.”
Đám đông lập tức xôn xao.
“Hơn 100 tệ?”
“Nửa ký trà?”
“Vậy phải trồng bao nhiêu mới đủ?”
Dương Phàm chờ tiếng bàn tán nhỏ xuống.
“Giáo sư Tống tới chỉ là bước đầu tiên. Thầy ấy xem xong, nếu nói loại trà này còn cứu được thì chúng ta làm. Nếu thầy ấy nói không cứu được, chúng ta lại nghĩ cách khác. Nhưng có một điều — vườn trà tuyệt đối không được bỏ hoang!”
“Từ ngày mai, từng nhà phải dọn dẹp cây trà của nhà mình. Nhổ cỏ, chặt dây leo, cần bón phân thì bón phân, cần cắt tỉa thì cắt tỉa.”
“Tiền phân bón ai bỏ?”
Một ông lão ngồi xổm ở hàng trước hỏi.
Dương Phàm nói: “Từng nhà cứ moi hố xí nhà mình ra trước là có phân rồi!”
“Đến lúc vị giáo sư lớn tới, ai mà còn không chịu làm cho tử tế, làm lỡ chuyện phát triển của tất cả mọi người thì tự nghĩ xem sau này mình sống thế nào đi!”
Sau khi tan họp, Cảnh Nham kéo Dương Phàm sang một bên.
“Hương trưởng Dương, thật sự có giáo sư lớn tới à?”
“Thật!”
Cảnh Nham nhìn chằm chằm Dương Phàm hồi lâu.
“Hương trưởng Dương, tôi nghe nói cậu cũng là sinh viên giỏi của Đại học Hán Đông?”
Dương Phàm không đáp.
Cảnh Nham lấy thuốc ra, châm lửa, hít sâu một hơi.
“Được. Hương trưởng Dương cậu còn dám liều như vậy, tôi sợ cái gì. Ngày mai tôi sẽ dẫn người lên núi, trước tiên dọn sạch khu vực quanh cây trà già kia.”
“Cây trà già đó nhất định phải bảo vệ cho tốt.”
“Yên tâm. Đó là cây được trồng từ đời ông nội tôi, quý hơn cả mạng tôi.”
Khi Dương Phàm trở về chính quyền hương, trời đã tối hẳn.
Trong ký túc xá, anh mở sổ tay, ở trang ghi Nam Các Trang lại thêm một dòng:
“Xây dựng thương hiệu trà.”
Anh khoanh một vòng bên cạnh dòng “Xây dựng thương hiệu trà”.
Ngoài cửa sổ, tiếng côn trùng kêu từng đợt.
Trong đầu Dương Phàm chợt lóe lên một ý nghĩ — trà thứ này không thể chỉ bán nguyên liệu.
Phải có thương hiệu của riêng mình. Giống như Long Tỉnh, vừa nhắc đến là người ta biết của Tây Hồ; giống như Thiết Quan Âm, vừa nhắc đến là biết của An Khê.
Trà Nam Các Trang cũng phải có một cái tên. Bao bì phải nhỏ, phải tinh xảo. Mang biếu thì có thể diện, tự uống thì có chất lượng.
Anh lại viết thêm bốn chữ vào sổ tay:
“Đóng gói hộp nhỏ.”
Viết xong, ngòi bút dừng lại trên mặt giấy một lúc.
Chuyện này phải chờ Giáo sư Tống tới rồi mới tính. Trước hết để thầy ấy xem cây trà già kia rốt cuộc có đáng giá hay không.
Dương Phàm khép sổ tay lại.
Ngoài cửa sổ, gió từ phía nam thổi tới, mang theo mùi cỏ khô từ vườn trà trên núi.
