Ngày Giáo sư Tống đến, Hương Thanh Bình đổ một trận mưa.
Trời còn chưa sáng, Dương Phàm đã tỉnh dậy. Anh mò mẫm mặc áo mưa, đạp xe về phía Nam Các Trang.
Con đường đất bị nước mưa ngâm thành một vũng bùn nhão. Bánh xe cán qua, bùn đất bắn tung tóe lên ống quần, anh cũng chẳng buồn để ý.
Cảnh Nham đã đứng chờ ở đầu thôn. Đầu thuốc lá lúc sáng lúc tối trong màn mưa.
“Hương trưởng Dương, thời tiết thế này, giáo sư còn đến không?”
“Đến!”
Dương Phàm ngồi xổm xuống, dùng nước mưa rửa bùn trên tay. Cảnh Nham đưa cho anh một điếu thuốc, anh xua tay.
Xe đến rồi.
Một chiếc Cherokee lội qua vũng bùn chạy tới, thân xe phủ đầy bùn vàng. Giáo sư Tống Hoài Viễn mở cửa bước xuống. Ông ngoài 50 tuổi, tóc đã hoa râm, đeo một cặp kính gọng đen. Chân vừa chạm đất, đôi giày da đã lún vào bùn.
Ông chẳng nhìn đôi giày, chỉ ngẩng đầu nhìn về phía vườn trà trong màn mưa mù.
“Là khu đó à?”
Dương Phàm gật đầu.
“Cậu là Tiểu Dương phải không? Đi cùng tôi xem thử.”
Tống Hoài Viễn nhấc chân đi luôn. Nghiên cứu sinh Tiểu Lưu đi cùng ông vội vàng bung ô che, lại bị ông đưa tay gạt sang một bên: “Che làm gì, mưa có lớn đâu.”
Trong vườn trà, cây trà cổ bị nước mưa tưới đến bóng loáng. Rêu xanh trên vỏ cây hút no nước, dày như một tấm thảm.
Tống Hoài Viễn dừng lại, tháo kính xuống lau rồi ghé sát quan sát thân cây.
Ông nhìn rất lâu.
Sau đó lại đưa tay ngắt một chiếc lá, giơ về phía ánh sáng dưới trời mưa, lật qua lật lại xem xét. Gân lá rõ ràng, phiến lá dày chắc, mặt sau phủ một lớp lông tơ mịn.
“Trước đây các cậu nói cây này bao nhiêu năm rồi?”
Cảnh Nham bước lên một bước: “Từ đời ông nội tôi đã có rồi. Ít nhất cũng phải trên 100 năm.”
Giáo sư Tống bỏ chiếc lá vào túi kín, lại bảo nghiên cứu sinh lấy mẫu đất. Ông đi quanh cây trà cổ ba vòng, cuối cùng dừng lại, nhìn Dương Phàm.
“Giống trà này quả thực có điểm độc đáo. Thành phần cụ thể phải mang về phòng thí nghiệm kiểm tra.”
Ông ngừng một chút.
“Nhưng dựa vào kinh nghiệm 30 năm của tôi, loại trà này nếu được sao chế tử tế thì chất lượng sẽ không kém.”
Bàn tay Cảnh Nham đang nắm cán tẩu khẽ run lên.
Dương Phàm không nói gì.
Tống Hoài Viễn lại bổ sung: “Nhưng cây trà tốt không có nghĩa là lá trà sẽ tốt. Kỹ thuật sao trà, thời điểm thu hái, quản lý đất trồng, thiếu khâu nào cũng không được. Các cậu phải có người học.”
“Tôi học.” Cảnh Nham lập tức nói.
Tống Hoài Viễn nhìn ông một cái rồi gật đầu.
Buổi trưa, Dương Phàm tiếp đãi Giáo sư Tống ở nhà ăn của chính quyền hương.
Bát tráng men, cải thảo hầm miến, bánh màn thầu.
Khi Trần Minh bưng thức ăn lên, mặt cậu đỏ bừng: “Giáo sư Tống, chỗ chúng tôi…”
Tống Hoài Viễn đã bẻ màn thầu ra, gắp một đũa thức ăn, ăn ngon lành thành tiếng.
“Hồi tôi còn ở Đại học Nông nghiệp Hán Giang, lên núi trà là ở lì nửa năm, khổ hơn thế này nhiều.”
Dương Phàm ngồi đối diện, gần như không động đũa.
“Giáo sư Tống, tôi có chuyện muốn bàn với ông.”
Tống Hoài Viễn ngẩng đầu.
“Thương hiệu.”
Dương Phàm đặt đũa xuống: “Trà của Thanh Bình không thể chỉ bán nguyên liệu, phải có thương hiệu của riêng mình.”
“Tôi định gắn trà của chúng ta với văn hóa truyền thống, liên kết nó với quà biếu.”
“Đóng trong những hộp nhỏ, bao bì phải tinh xảo. Đem biếu thì có thể diện, tự mình uống thì có chất lượng.”
Tống Hoài Viễn vừa nhai màn thầu vừa gật đầu, không nói gì.
Dương Phàm nói tiếp: “Ý của tôi là đầu xuân năm sau, khi hái lứa búp đầu tiên, trước tiên làm một lô nhỏ đưa ra thị trường thử nghiệm. Không cầu kiếm tiền, chỉ muốn thị trường biết rằng — Nam Các Trang có trà ngon.”
“Nghĩ ra tên chưa?”
“Cứ gọi là Tiểu Quán Trà! Còn loại hiện giờ của chúng ta chính là Thanh Bình — Vân Vụ!”
Giáo sư Tống nhét miếng màn thầu cuối cùng vào miệng, phủi tay: “Cứ làm trà ra trước đã. Trà ngon rồi thì thương hiệu tự nhiên sẽ nổi.”
Ông đứng dậy: “Chuyến này tôi dẫn theo ba sinh viên.”
“Thu hái trà, cải tạo đất, phòng trừ sâu bệnh, mỗi người phụ trách một mảng. Chúng tôi ở lại ba ngày.”
Dương Phàm đứng lên, cúi người một cái.
Tống Hoài Viễn xua tay: “Đừng làm mấy trò này. Báo cáo về việc bọc túi cho táo của cậu, Giáo sư Lý đã cho tôi xem rồi. Người từ Đại học Hán Đông ra làm việc không hề qua loa. Tôi đến chuyến này là để giúp nông dân trồng trà tăng thu nhập, không phải đến để đứng ra làm hậu thuẫn cho cậu!”
Buổi chiều, mưa tạnh.
Dân làng Nam Các Trang chen kín sân nhà Cảnh Nham. Người ngồi xổm, người dựa vào tường, người ngồi trên bậc cửa.
Dương Phàm đứng giữa sân.
“Giáo sư Tống đã nói rồi, trong số mọi người cũng có người nghe thấy. Cây trà cổ của chúng ta có giống trà độc đáo, chất lượng sẽ không kém.”
Trong đám đông có người lẩm bẩm: “Không kém là tốt đến mức nào?”
Dương Phàm không trả lời trực tiếp. Anh lấy từ trong túi ra một tờ báo nhàu nhĩ rồi mở ra.
“Trước đây Hương trưởng Lý đi khảo sát vùng ven biển, mang về một tài liệu. Nam Hoa Thôn, nhà nào nhà nấy đều trồng trà. Đầu thôn đỗ đầy ô tô con, không phải một chiếc mà là cả một hàng. Chỉ riêng việc trồng và hái trà, thu nhập bình quân đầu người đã là 9.000 tệ, còn chưa nói người ta lại có thương hiệu riêng!”
Trong sân im phăng phắc.
“9.000 tệ là khái niệm gì?” Dương Phàm gấp tờ báo lại. “Thanh Bình chúng ta năm ngoái thu nhập bình quân đầu người chưa đến 200 tệ.”
Ông lão ngồi xổm ở hàng trước gõ tẩu thuốc xuống đế giày.
“Hương trưởng Dương, được sống như thế, chúng tôi chỉ cần một nửa cũng được.”
“Ba mươi phần trăm thôi cũng được!”
“Cho tôi mười phần trăm tôi cũng mãn nguyện rồi!”
Dân làng phía dưới ồn ào cả lên.
“Mười phần trăm?” Dương Phàm nhìn ông lão. “Dựa vào đâu?”
Ông lão ngẩn ra.
“Chúng ta có cây trà cổ trăm năm, có giáo sư lớn hướng dẫn, có mấy trăm mẫu vườn trà đang chờ trồng, dựa vào đâu mà cho rằng mình không bằng người ta?”
Giọng Dương Phàm không lớn, nhưng từng người trong sân đều nghe rõ ràng.
“Chúng ta không thể nghèo mãi thế này. Trẻ con đi học phải đi mấy dặm đường núi. Bị bệnh thì cứ cắn răng chịu, vì bệnh viện huyện quá xa, quan trọng hơn là không có tiền! Thanh niên bỏ đi, chỉ còn người già, đến hái trà cũng không còn sức.”
Anh ngừng một chút.
“Cùng nghĩ về một hướng, cùng dồn sức về một chỗ. Vườn trà này có thể sống lại.”
Cảnh Nham bước ra. Ông ném đầu thuốc xuống đất rồi giẫm tắt.
“Hương trưởng Dương nói đúng. Lão Cảnh tôi hơn 50 tuổi rồi, chỉ biết sao loại trà thô. Bây giờ giáo sư đã đến, tôi sẵn lòng học lại từ đầu. Ai học cùng tôi?”
Im lặng vài giây.
Lão Hà, anh em cột chèo với ông, giơ tay. Tiếp đó, lão Lý ở Triệu Gia Bình cũng giơ tay. Hết cánh tay này đến cánh tay khác giơ lên.
Dương Phàm nhìn họ, không nói gì, yết hầu khẽ chuyển động.
Bên chính quyền hương, không phải ai cũng tin.
Chu Đức Toàn ở trạm kỹ thuật nông nghiệp thì tin. Ông theo Dương Phàm chạy suốt ba ngày, lấy mẫu, ghi chép, chụp ảnh, ống quần dính đầy bùn.
Ông cảm thấy Dương Phàm là người làm việc thực tế.
Nhưng cũng có người không tin.
“Táo là táo, trà là trà. Có thể giống nhau sao?”
“Một nghiên cứu sinh thì đã từng trồng trọt được mấy ngày?”
“Cứ chờ mà xem, vụ táo chẳng qua chỉ là ăn may.”
Khi Trần Minh thuật lại những lời này cho Dương Phàm nghe, anh đang xem tài liệu kỹ thuật Giáo sư Tống để lại. Anh thậm chí không ngẩng đầu.
“Cứ để họ nói.”
Trần Minh sốt ruột: “Hương trưởng Dương, bọn họ…”
“Tiểu Trần.” Dương Phàm ngẩng mắt lên. “Lúc làm thí điểm táo, người nói lời ra tiếng vào có nhiều không?”
Trần Minh ngẩn ra: “Nhiều.”
“Bây giờ thì sao?”
Tiểu Trần không nói nữa.
Dương Phàm cúi đầu, tiếp tục xem tài liệu.
Ba ngày sau, Tống Hoài Viễn rời đi.
Trước khi đi, ông đứng trước cây trà cổ, vỗ nhẹ lên thân cây.
“Cây này cứ chờ đến đầu xuân năm sau. Lứa búp đầu tiên, tôi sẽ đích thân đến giám sát sao trà.”
Dương Phàm gật đầu.
Tống Hoài Viễn lên xe, lại hạ cửa kính xuống: “Thương hiệu mà cậu nói nghe khá hay, nhưng cậu phải hiểu, trà thì quan trọng nhất vẫn là bản thân trà. Quảng bá có hay đến đâu mà nền móng không vững thì vĩnh viễn cũng không thể bước lên mặt bàn!”
Chiếc Cherokee nổ máy phành phạch rồi biến mất ở cuối con đường bùn.
Sáng sớm hôm sau, vườn trà Nam Các Trang đứng kín người.
Cảnh Nham vác cuốc, Vương Đại Sơn xách dao phát, lão Lý ở Triệu Gia Bình đẩy xe cút kít. Phụ nữ cầm liềm, trẻ con xách những chiếc giỏ nhỏ — trong giỏ là lương khô cho bữa trưa.
Dương Phàm cởi áo khoác, cầm lấy một cái cuốc.
“Hôm nay dọn sạch cỏ dại, chặt hết dây leo, xới tơi đất quanh gốc trà. Giáo sư Tống đã để lại những điểm kỹ thuật quan trọng, Trạm trưởng Chu sẽ dẫn mọi người làm từng cây một.”
Anh giơ cuốc lên, bổ xuống lớp đất cứng dưới gốc cây trà cổ. Một tiếng ‘bịch’ vang lên, đất bắn tung ra.
Phía sau, tiếng cuốc, tiếng liềm vang lên thành một mảng.
Cảnh Nham vừa chặt dây leo vừa lớn tiếng hét: “Cẩn thận một chút, đừng làm tổn thương rễ trà! Thứ này quý lắm đấy!”
Mấy ông lão ngồi xổm dưới cây trà cổ, cầm xẻng nhỏ xới đất từng chút một, còn cẩn thận hơn cả chăm sóc hoa màu.
Mặt trời dần lên cao. Ánh nắng xuyên qua lá trà, rải xuống mặt đất những mảng sáng vụn như vàng.
Dương Phàm đứng thẳng người, lau mồ hôi.
Trước mắt anh, vườn trà đã hoang phế gần 10 năm đang từng chút một được dọn dẹp trở lại.
Ánh mặt trời sau mưa chiếu lên lớp vỏ cây ướt đẫm, ánh lên lấp lánh.
