Cách Thành phố Thái Nguyên 20 lý về phía bắc, Hoàng Thôn.
Ngôi làng không lớn, chỉ có vài chục hộ dân, phần lớn đều mang họ Hoàng.
Ở đầu đông làng có một khu nhà lớn xây bằng gạch xanh, trước kia là nhà của Hoàng lão gia, giờ đã bỏ không.
Hoàng Lão Tam ngồi xổm trên bờ ruộng mới được chia cho nhà mình, đôi tay run run vuốt ve những cây lúa.
Lúa mới cấy xuống được nửa tháng, giờ đã bén rễ xanh trở lại, một màu xanh mướt trải dài.
“Ông ơi, đây thật sự là ruộng của nhà mình sao?”
Bên cạnh ông là một cậu bé chừng bảy tám tuổi đang ngồi xổm, chân trần, ống quần xắn lên tận đầu gối.
“Phải, là ruộng của nhà mình.”
Hoàng Lão Tam mãn nguyện xoa đầu cháu trai.
Cả đời ông làm tá điền cho nhà Hoàng lão gia.
Cha ông cũng vậy, ông nội ông cũng vậy.
Những lúc tô nặng, địa chủ thu đến bảy phần. Nộp tô xong còn phải đóng thuế, quanh năm suốt tháng chẳng được ăn no mấy bữa.
Hai năm trước, con trai ông bị người của Hồ Việt dụ đi, nói là đi đánh bọn Pháp, đến giờ vẫn bặt vô âm tín.
Trong nhà chỉ còn lại ông và đứa cháu trai.
Nửa tháng trước, trên trấn có một đội người kéo đến, vừa gõ chiêng đánh trống vừa hô hào chia ruộng.
Hoàng Lão Tam chen trong đám đông, nghe đội công tác đọc danh sách. Khi đọc đến tên mình, ông ngẩn ra hồi lâu vẫn chưa phản ứng kịp.
“Hoàng Lão Tam, năm mẫu.”
Một thanh niên trong đội công tác nhét khế đất vào tay ông.
Đó là một tờ giấy đã ngả vàng, đóng con dấu đỏ, bên trên viết hai chữ lớn “Năm mẫu”.
Hoàng Lão Tam không biết chữ, nhưng nhận ra con số.
Ông ôm khế đất đứng ở đầu làng suốt nửa ngày, nước mắt cứ tí tách rơi xuống.
Cả đời này, cuối cùng ông cũng có ruộng của riêng mình.
“Ông ơi, có người đến.”
Đứa cháu đột nhiên kéo góc áo ông.
Hoàng Lão Tam ngẩng đầu, nhìn thấy một nhóm người đang tiến vào từ đầu làng.
Bảy tám người, ăn mặc lộn xộn, kẻ cầm gậy, người cầm dao chém.
Dẫn đầu là một người đàn ông hơn 30 tuổi, mặc trường sam, đeo kính, dáng vẻ nho nhã.
Tim Hoàng Lão Tam chợt thắt lại.
Đó là con trai của Hoàng lão gia, Hoàng Thế Nhân.
Mấy ngày trước trong đợt đấu địa chủ, Hoàng lão gia bị lôi đi xử bắn. Hoàng Thế Nhân chạy nhanh nên thoát được một kiếp.
“Lại đây hết! Lại đây hết!”
Hoàng Thế Nhân đứng dưới cây đa giữa làng, lớn tiếng gọi.
Dân làng chậm rãi tụ tập lại, phần lớn đều cúi đầu, không dám nhìn hắn.
Hoàng Thế Nhân đảo mắt nhìn đám đông, cười lạnh:
“Khá lắm. Tôi mới đi có mấy ngày mà ruộng đã chia sạch rồi à? Ai cho các người lá gan dám trồng ruộng của Hoàng Gia?”
Không ai dám lên tiếng.
“Khế đất đâu? Giao hết ra đây.”
Hoàng Thế Nhân chìa tay.
Vẫn không ai nhúc nhích.
Hoàng Thế Nhân liếc mắt ra hiệu, hai tên đàn ông phía sau lập tức xông tới, túm lấy một ông lão đứng gần nhất rồi giật khế đất từ trong ngực ông ra.
“Đốt đi.”
Hoàng Thế Nhân nói.
Khế đất bị ném xuống đất rồi châm lửa. Tờ giấy rất nhanh đã cháy thành tro.
Ông lão quỳ phịch xuống:
“Cậu Hoàng, ruộng này là Chính phủ Quân sự An Nam chia cho chúng tôi mà!”
Hoàng Thế Nhân đá ông lão văng sang một bên:
“Chính phủ? Chính phủ nào? Ở Hoàng Thôn này, Hoàng Gia tao chính là chính phủ!”
Hắn đi đến trước mặt Hoàng Lão Tam:
“Của ông đâu?”
Hoàng Lão Tam che chở cháu trai, co người lùi về sau.
“Lục soát.”
Hai tên đàn ông giữ chặt Hoàng Lão Tam, móc khế đất từ túi áo sát người của ông ra.
Hoàng Lão Tam liều mạng giãy giụa, bị một gậy quật vào lưng, chỉ kịp rên khẽ rồi ngã sấp xuống đất.
“Ông!”
Đứa cháu khóc thét, nhào tới.
Hoàng Thế Nhân chẳng buồn nhìn, xé khế đất làm đôi rồi ném vào đống lửa.
“Còn ai nữa? Tự giao ra đi, khỏi phải chịu khổ.”
Dân làng nhìn nhau. Có người bắt đầu lấy khế đất ra, run rẩy đưa tới.
“Không được giao!”
Đột nhiên có người hét lên.
Đó là người thợ rèn trong làng, họ Trần, không phải người bản địa, nhiều năm trước chạy nạn đói tới đây.
Trần Thiết Tượng bước ra, trong tay nắm chặt chiếc búa rèn:
“Ruộng này là của chúng ta, dựa vào đâu mà phải giao?”
Hoàng Thế Nhân nheo mắt:
“Trần Thiết Tượng, ông muốn đứng ra chống đối?”
Trần Thiết Tượng nghển cổ:
“Tôi chỉ hỏi một câu, dựa vào đâu? Khi Hoàng lão gia còn ở đây, thu bảy phần tô, chúng ta đã chết đói bao nhiêu người? Bây giờ chính phủ chia ruộng, anh còn muốn cướp lại, còn có vương pháp hay không?”
“Vương pháp?”
Hoàng Thế Nhân bật cười, rút một khẩu súng ngắn từ sau thắt lưng ra.
“Đây chính là vương pháp.”
Nòng súng chĩa thẳng vào Trần Thiết Tượng.
“Đoàng!”
Ngực Trần Thiết Tượng tóe máu, ông trợn mắt rồi ngã xuống.
Dân làng sợ đến ngây người, xung quanh im phăng phắc.
Hoàng Thế Nhân thổi nhẹ nòng súng:
“Còn ai nữa?”
Không ai dám nói thêm.
Từng tờ khế đất lần lượt bị thu lại, chất thành một đống rồi thiêu sạch.
Ánh lửa hắt lên những gương mặt tê dại của dân làng, chẳng khác gì suốt mấy chục năm qua.
Hoàng Lão Tam nằm sấp dưới đất, nhìn tro của khế đất bị gió cuốn đi, nước mắt hòa với bùn đất lem đầy mặt.
Ông nhớ đến con trai mình.
Khi rời đi, con trai từng nói:
“Cha, chờ con trở về, nhà mình sẽ được sống những ngày tốt đẹp.”
Giờ ruộng mất rồi, ngày tốt đẹp cũng mất rồi, mà con trai có lẽ cũng chẳng biết đã chết ở xó xỉnh nào.
Đêm hôm đó, Hoàng Lão Tam lần mò rời khỏi làng trong bóng tối.
Ông cõng cháu trai, đi suốt 20 lý đường núi, đến khi trời sáng mới tới được công sở của trấn.
Công sở đặt trong cơ quan thuế của người Pháp trước kia, ngoài cửa treo một tấm biển mới.
Hai người lính đứng gác, mặc quân phục vải xám.
Hoàng Lão Tam quỳ phịch xuống:
“Tôi muốn gặp trấn trưởng. Tôi muốn kiện!”
Trấn trưởng tên Tống Đại Hữu, hơn 40 tuổi, là cựu binh Quế quân. Trên má trái có một vết sẹo, để lại từ thời đánh Nhật Bản.
Ông đang ăn sáng, nghe lính gác báo có người đến kiện, bèn bưng nguyên cái bát bước ra.
“Kiện chuyện gì?”
Miệng Tống Đại Hữu vẫn còn đang nhai một miếng dưa muối.
“Chính phủ các ông nói mà không giữ lời! Ruộng vừa đến tay chưa được nửa tháng đã bị người ta cướp mất rồi!”
Hoàng Lão Tam vừa nói vừa khóc, đứa cháu bên cạnh cũng khóc theo.
Tống Đại Hữu vừa nghe liền nổi nóng:
“Con mẹ nó! Ông đây vất vả chia ruộng cho các người, giờ còn nói ông đây không giữ lời?”
“Trấn trưởng! Trấn trưởng, bình tĩnh!”
Phó trấn trưởng Lý Văn Hiên vội vàng chạy ra, giữ ông lại.
Lý Văn Hiên là người có học, đeo kính, trước kia làm giáo viên trung học ở Tỉnh Quế, được Lý Hựu Lâm điều đến đây làm phụ tá.
Ông đỡ Hoàng Lão Tam dậy, cẩn thận hỏi rõ đầu đuôi sự việc.
Sau khi nghe hiểu mọi chuyện, Tống Đại Hữu ném đánh choang cái bát xuống đất, móc súng ngắn ra định xông ra ngoài:
“Con mẹ nó, cái lũ khốn kiếp! Dám cướp ruộng à? Ông đây bắn chết hắn!”
Lý Văn Hiên vội vàng ngăn Tống Đại Hữu lại, hỏi:
“Hoàng Thế Nhân có súng sao?”
“Có. Hắn đã bắn chết Trần Thiết Tượng rồi.”
Hoàng Lão Tam run rẩy đáp.
Tống Đại Hữu càng nổi giận:
“Có súng thì sao? Một trung đội của ông đây chẳng lẽ còn không xử nổi mấy tên lưu manh của hắn?”
Lý Văn Hiên giữ ông lại:
“Lão Tống, chuyện này phải làm theo trình tự. Chúng ta là chính phủ mới, không thể làm bừa.”
“Trình tự? Trình tự cái gì? Súng chính là trình tự!”
Tống Đại Hữu trợn mắt.
Cuối cùng, hai người mỗi bên nhường một bước.
Tống Đại Hữu dẫn một trung đội đến Hoàng Thôn, Lý Văn Hiên đi cùng, phụ trách làm mọi việc theo đúng trình tự, đúng thủ tục.
Hơn 9 giờ sáng, hơn 30 binh lính mang theo hai khẩu súng máy, ngồi trên xe tải lên đường.
Hoàng Lão Tam và cháu trai ngồi trong thùng xe, sợ hãi nhìn cả thùng xe đầy lính.
Tống Đại Hữu ngồi ở ghế phụ, dọc đường không ngừng chửi bới:
“Con mẹ nó, chia ruộng dễ lắm sao? Ngay cả giấy in khế đất cũng là ông đây vận từ Hà Nội về. Cái lũ chó má này đúng là không biết điều.”
Lý Văn Hiên ngồi ghế sau chỉ biết cười khổ.
Khi xe đến Hoàng Thôn thì vừa đúng giữa trưa. Dân làng tụ tập ở đầu làng, nhìn thấy xe tải và binh lính thì hoảng sợ lùi về sau.
Hoàng Thế Nhân vậy mà không chạy, vẫn đứng dưới cây đa, bên cạnh có bảy tám người đi theo, hoàn toàn không hề tỏ ra sợ hãi.
