Vương Dương đáp: “Vâng.”
“Tiên sinh không tiếp khách.” Nho sinh lật trang sách, chẳng buồn nhìn Vương Dương lấy một lần.
Hắc hán thấy nho sinh coi thường Vương Dương, liền tiến lên nói: “Công tử nhà ta là người Lang Nha Vương Thị.”
Nho sinh vẫn không ngẩng đầu, chỉ hờ hững nói: “Cho dù là Lan Lăng Tiêu thị cũng không được.”
Vương Dương giật mình. Lan Lăng Tiêu thị chính là họ của hoàng thất Nam Tề! Cũng chỉ vì đang ở thời Lục Triều, chứ nếu là triều Thanh, dám nói kiểu “Ái Tân Giác La cũng không được”, nhất định sẽ bị trị tội.
Hắc hán tức tối nói: “Vương gia cũng là người Lan Lăng Tiêu thị.”
Kinh Châu thứ sử đương nhiệm chính là hoàng tử thứ tư của đương kim thiên tử, Ba Đông Vương Tiêu Tử Hưởng. Người Kinh Châu hễ nói đến “Vương gia” mà không nói rõ là vị vương nào, thông thường đều chỉ ông ta.
Phong hiệu của thân vương Nam triều đều là “thực phong”. Cái gọi là thực phong tức là chỉ hưởng thuế má của đất phong, nhưng không có quyền cai trị đất phong. Quyền lực thực tế còn phải xem quan chức đảm nhiệm ra sao.
Cho nên Tiêu Tử Hưởng tuy là Ba Đông Vương, nhưng thực ra chẳng có bao nhiêu quan hệ với Ba Đông quận. Hiện giờ ông ta trấn thủ Kinh Châu, hơn nữa thúc phụ của ông ta là Dự Chương Vương trước kia cũng từng trấn thủ Kinh Châu, mà Tiêu Tử Hưởng lại từng được cho làm con thừa tự của Dự Chương Vương. Qua mấy tầng quan hệ như vậy, người Kinh Châu trái lại có một cảm giác thân cận đặc biệt với Ba Đông Vương.
Ý của hắc hán là: Ngươi khoác lác rằng Lan Lăng Tiêu thị cũng không được, vậy chẳng lẽ nhân vật số một Kinh Châu là Ba Đông Vương tới, ngươi cũng không cho gặp?
Nho sinh thản nhiên nói: “Nơi học phủ, luận trưởng, luận hiền, không luận tước.”
Hắc hán không hiểu câu này, dù sao hắn cũng không tin tên mọt sách này thật sự dám ngăn cản Vương gia.
Vương Dương lại biết đây là truyền thống của một bộ phận người đọc sách. “Không luận tước” nghĩa là không xếp thứ tự theo địa vị quan chức cao thấp. Nói cách khác, thứ họ kính trọng là bậc “trưởng” và người “hiền”, chứ không phải tước vị Vương gia.
Vương Dương vốn giỏi biện luận, nếu muốn bác lại câu này cũng không khó, nhưng hắn lại không muốn làm vậy. Hắn ngăn hắc hán đang định tiến lên tranh luận, chắp tay thi lễ với nho sinh: “Ta có một phong thư, phiền huynh chuyển cho tế tửu.”
Nho sinh không nhìn Vương Dương, cũng chẳng hoàn lễ, thuận miệng đáp: “Ta không phải người đưa thư. Khổng Tử nói: ‘Không ở địa vị ấy, không bàn việc của địa vị ấy.’ Dịch Kinh viết: ‘Quân tử suy nghĩ không vượt khỏi phận vị của mình.’”
Hắn trước dẫn Luận Ngữ, sau dẫn Dịch Kinh, ý là chuyện không thuộc chức trách của mình thì đừng xen vào.
Vương Dương lập tức đáp: “Khổng Tử nói: ‘Quân tử thành toàn điều tốt đẹp cho người.’ Dịch Kinh viết: ‘Có lòng thành mà ban huệ bằng tâm, không cần hỏi cũng đại cát.’”
Cũng là trước dẫn Luận Ngữ, sau dẫn Dịch Kinh, ý rằng thánh hiền dạy phải giúp đỡ người khác.
Lúc này nho sinh mới đặt sách xuống, ngẩng đầu nhìn Vương Dương: “Muốn dùng danh nghĩa Lang Nha Vương Thị để làm thuyết khách?”
“Thuyết khách gì?”
“Nếu không phải thuyết khách, ngươi tìm phu tử của ta làm gì?”
“Bàn luận học vấn.”
Nho sinh bật cười: “Ngươi còn chưa đủ tư cách.”
Vương Dương cũng không tức giận, bình tĩnh hỏi: “Vậy thế nào mới được xem là đủ tư cách?”
“Ta ra ba câu hỏi. Nếu ngươi trả lời đúng, ta sẽ vào thông báo cho ngươi; nhưng nếu ngươi không đáp được, từ nay về sau vĩnh viễn đừng bước qua cửa Quận Học của ta!”
Vương Dương đưa tay phải ra, lòng bàn tay hướng lên, làm một thủ thế tỷ võ thường thấy trong phim truyền hình, nói: “Mời.”
“Mau tới đây! Dữu sư huynh đang chặn người!” Bảy tám học sinh trong cửa gọi bạn kéo bè, nhanh chóng chạy tới.
“Trong Luận Ngữ · Học Nhi thiên có câu: ‘Đệ tử vào thì hiếu, ra thì đễ, cẩn thận mà giữ chữ tín, yêu thương mọi người, gần gũi người nhân đức; làm được những điều ấy mà còn dư sức thì mới học văn.’ Như vậy, ‘văn’ được đặt ở cuối. Nhưng Thuật Nhi thiên lại nói: ‘Khổng Tử dùng bốn điều để dạy: văn, hành, trung, tín.’ Lại đặt ‘văn’ ở đầu. Vì sao?”
Nho sinh nói một hơi xong, nhìn Vương Dương, trong mắt đầy vẻ khiêu khích.
Các học sinh liên tục gật đầu, đều cảm thấy vấn đề này vô cùng hóc búa.
Vương Dương nghĩ một lát rồi đáp: “Câu trước là thứ tự đệ tử sau khi thụ giáo phải đích thân thực hành. Câu sau là thứ tự thầy giáo dùng để dạy đệ tử.”
Vẻ đắc ý trên mặt nho sinh lập tức cứng lại.
Vương Dương tiếp tục: “Văn là kinh điển của tiên vương, mà đức vốn được nuôi dưỡng trong đó. Trước học ‘văn’ để tu ‘hành’, ‘hành’ đã tu thì ‘trung tín’ mới có thể tồn tại. Sau khi có trung tín, đệ tử đương nhiên phải lấy tu đức làm gốc, ở nhà hiếu thuận, ra ngoài kính nhường, yêu người, gần bậc nhân. Nếu những điều ấy đều không làm được, chỉ chuyên tâm vào văn thì có ích gì? Cho nên Khổng môn tứ khoa lấy đức hạnh đứng đầu, văn học đứng cuối; nhưng khi dạy đệ tử, lại phải lấy văn làm chỗ bắt đầu. Ví như câu cá, muốn có cá nên phải nhờ cần câu, có gì đáng nghi?”
Thì ra là vậy!
Các học sinh đều gật đầu, thầm khen người này suy nghĩ khéo léo.
Nho sinh cũng giật mình, thầm nghĩ hóa ra còn có thể giải thích như vậy!
Câu hỏi này vốn là hắn dùng để làm khó người khác, ngay cả bản thân hắn cũng không biết đáp án. Không ngờ vị tiểu công tử này lại thật sự trả lời được! Hơn nữa còn nói có căn có cứ. Lang Nha Vương Thị quả nhiên gia học bất phàm!
Nho sinh lập tức thu lại lòng khinh thường, nghiêm túc hỏi: “Xuân Thu ghi chép các chư hầu tự ý dời đô có mấy trường hợp?”
Vương Dương nhắm mắt tính nhẩm, các học sinh cũng bắt đầu thấp giọng bàn luận về câu hỏi.
Nho sinh chờ một lúc, cười lạnh nói: “Không nghĩ ra thì về đi. Kinh Châu Quận Học của ta không phải ai cũng vào được.”
Hắc hán nói: “Công tử nhà ta còn chưa trả lời, sao ngươi biết ngài ấy không nghĩ ra?”
“Chẳng lẽ hắn nghĩ đến tối, ta cũng phải đợi đến tối?”
Hắc hán thấy Vương Dương nhắm mắt không nói, lo hắn bị làm khó, liền nói: “Vốn dĩ để ngươi ra đề đã không công bằng! Ngươi chuẩn bị câu hỏi từ trước! Còn công tử nhà ta phải nghĩ ngay tại chỗ! Nếu để công tử nhà ta ra đề, đảm bảo ngươi một câu cũng không trả lời nổi!”
Nho sinh không phản bác điểm này: “Nếu ta đến nhà bái phỏng hắn, đương nhiên có thể để hắn ra đề, nhưng bây giờ—”
“Bảy trường hợp.” Vương Dương mở mắt nói.
Nho sinh giật mình, truy hỏi: “Bảy trường hợp nào?”
Vương Dương cười hỏi: “Đây là câu thứ ba à?”
“Đương nhiên không phải. Hỏi có mấy trường hợp thì phải nói rõ là những trường hợp nào, lỡ như ngươi chỉ đoán mò—”
Không đợi hắn nói xong, Vương Dương đã đáp: “Hình quốc dời đến Di Nghi, Vệ quốc dời đến Đế Khâu, Thái Quốc dời đến Châu Lai; Hứa quốc lần đầu dời đến Diệp, lần hai dời đến Di, lần ba dời đến Bạch Vũ, lần bốn dời đến Dung Thành.”
Trong mắt nho sinh thoáng hiện vẻ kinh hãi, tất cả học sinh đều im bặt!
Nho sinh chấn chỉnh tinh thần, lại hỏi: “Tả Truyện ghi Tấn quốc dời đến Tân Điền, Sở Quốc trước dời đến Chu, sau lại dời đến Dịch. Vì sao ba việc này Xuân Thu lại không ghi?”
Trong đạo học vấn, từ xưa đến nay đều là “nói có thì dễ, nói không mới khó”. Giải thích vì sao một thứ tồn tại thì đơn giản, nhưng muốn nói vì sao nó không tồn tại lại rất khó.
Hỏi vì sao Xuân Thu không ghi, bất kể trả lời rằng “Xuân Thu có lẽ quên ghi”, hay lấy lý do “sự việc quá nhiều, không thể ghi hết”, đều thuộc phạm trù suy đoán cá nhân, đương nhiên không thể coi là chuẩn xác. Chính vì vậy, nho sinh mới chọn câu hỏi khó này làm câu cuối cùng, quyết phải chặn Vương Dương hoàn toàn ở ngoài Quận Học!
Lần này Vương Dương thậm chí không cần suy nghĩ, trực tiếp nói: “Thật ra Xuân Thu trước nay không ghi việc các nước tự ý dời đô, mà chỉ ghi những trường hợp bị ngoại lực ép buộc, không thể không dời. Hình quốc dời đến Di Nghi là vì bị người Địch bức ép; Vệ quốc dời đến Đế Khâu cũng như vậy; Thái Quốc dời đô là do bị Ngô Quốc uy hiếp; Hứa quốc bốn lần dời đô thì ba lần do Sở Quốc ra lệnh. Chỉ có lần dời đến Diệp là vì muốn tránh bị Trịnh và Sở Quốc cùng ép, nhưng vẫn phải được Sở Quốc đồng ý trước rồi mới dám thực hiện.”
Vương Dương nhìn nho sinh cùng đám học sinh đang ngây người, tiếp tục nói: “Bảy trường hợp trên đều không phải chư hầu tự nguyện dời đô. Xuân Thu chỉ ghi việc dời đô mà không chỉ rõ là ‘bị ép phải dời’, thứ nhất là không tán đồng việc chư hầu không bẩm báo vương thất mà tự ý dời đô. Thứ hai là không muốn để bọn man di Ngô, Sở đắc chí. Đây chính là nghĩa tôn vương nhương di xuyên suốt Xuân Thu, tức cái gọi là ‘vi ngôn đại nghĩa’!”
Mọi người đứng sững tại chỗ, hồi lâu không ai lên tiếng. Vương Dương cũng không thúc giục, cứ lặng lẽ chờ đợi như vậy.
Hắc hán thì càng lúc càng cảm thấy mình đã theo đúng người. Nhìn Vương Dương thân hình cao ráo như ngọc, áo trắng phất phơ, hắn thầm nghĩ: Với tài học và nhân phẩm của công tử, vốn nên mặc y phục đẹp như vậy mới phải!
————————
Chú thích: Phong hiệu của tông vương Nam triều đại diện cho thuế má của đất thực phong, nhưng họ không được hưởng toàn bộ thuế má của đất phong. Thời Tây Tấn là “ba phần hưởng một”, hai phần còn lại phải nộp cho triều đình. Đến Đông Tấn, lãnh thổ giảm một nửa, phía bắc lại có cường địch, chỉ có thể “chín phần hưởng một”. Đừng cảm thấy “chín phần hưởng một” nghe có vẻ ít, trên thực tế chỉ cần lấy một phần trong chín phần ấy cũng đã đủ sống cuộc đời vô cùng xa hoa rồi. Đó còn chưa tính các nguồn thu nhập khác của tông vương.
Thực phong của vương tước Nam triều thông thường vào khoảng 2.000 hộ. Đương nhiên, tùy mức độ giàu nghèo của đất được phong mà thu nhập thực tế vẫn có chênh lệch rất lớn. Nam Tề Vũ Đế sủng ái con trai út của mình, từng vì “quận tốt đã phong hết, bèn lấy Tuyên Thành phong cho”, ý nói những đất phong tốt đều đã được ban hết rồi, cho nên muốn đem Tuyên Thành quận phong cho con trai.
Tuyên Thành nằm trong Dương Châu, mà Dương Châu lại là châu nơi kinh đô tọa lạc, tức là muốn lấy một quận trong đại châu thuộc vùng kinh kỳ đem phong ra ngoài. Vì vậy, khi đọc sử sách Nam triều, chỉ cần nhìn vương hiệu được phong cho một vị Vương gia, thật ra cũng có thể biết người ấy có được sủng ái hay không. Để không làm giảm quốc thuế, nơi thiên tử phong vương thông thường đều là những vùng xa xôi kém phát triển ở trung thượng du Trường Giang, chẳng hạn Ba Đông quận vốn không được xem là đất phong tốt.
