Chương này tôi không có mặt.
Nhưng tôi biết nó đã xảy ra, vì ít nhất hai người trong cuộc đã kể lại cho tôi nghe, trên hai bàn nhậu khác nhau, cách nhau ba năm, với hai phiên bản không hoàn toàn khớp nhau.
Phiên bản của Miên có đầy đủ thời gian, địa điểm, nguyên văn từng câu, thậm chí cả số tiền hóa đơn: một trăm tám mươi bảy nghìn đồng. Phiên bản của Chi thì có thêm cảm xúc, tiếng động, và một chi tiết mà Miên khăng khăng không bao giờ xảy ra, là Chi đã đập bàn.
Tôi đã chọn tin cả hai, và ghép lại như một thám tử cẩn thận ghép hai bản khai nhân chứng. Chỗ nào hai bên mâu thuẫn, tôi chọn phiên bản buồn cười hơn.
Tối thứ Sáu, bảy giờ. Quán trà sữa gần công ty, cái quán có hai tầng, tầng trên nhìn ra con phố đèn vàng và hàng cây sấu đang rụng lá. Chi và Miên chọn bàn góc, nơi ánh đèn hắt tối nhất.
Tờ A4 gấp tư nằm giữa bàn, giữa hai ly trà sữa chưa ai đụng tới, như một vật chứng vừa được đưa ra trước tòa.
— Mày đọc đi — Chi nói.
— Tao đọc rồi.
— Đọc lại.
Miên mở tờ giấy, trải phẳng, ngón tay lướt qua từng dòng. Đây là lần thứ ba cô đọc nó kể từ khi rời phòng sếp, và tôi nghĩ ánh sáng quán trà sữa khiến chữ trên giấy trông giống bản án hơn là lời mời.
— Rồi — Miên nói. — Mày nghĩ sao?
Chi tựa lưng ra ghế, khoanh tay. Theo lời cô, cô đã hít một hơi thật sâu trước khi nói. Theo lời Miên, cô chỉ thở dài.
— Tao nghĩ đây là trò gài.
Chi có lý lẽ của mình, và nó không thiếu logic.
Cô nói: sếp già này sáu tháng nay ngày nào cũng bị tụi mình trêu. Ông giận, ông ngậm, ông cười gượng. Giờ tự nhiên ông gọi vào, bảo muốn bàn giao công ty, muốn chia lợi nhuận, muốn đi câu cá. Một ông chủ ba tỷ một tháng mà lại muốn bỏ?
— Mày thấy có hợp lý không? — Chi hỏi. — Trên đời có ai đang no mà đi chia cơm cho người khác không?
— Có — Miên nói. — Người biết mình sắp hết răng.
— Tao nghiêm túc.
— Tao cũng nghiêm túc.
Chi vẫn tiếp tục. Cô nói đây là cách rất cổ điển để khiến nhân viên cày thêm: vẽ ra một cái bánh to, treo lủng lẳng trước mặt, rồi bắt người ta chạy. Hai năm, rồi mười năm. Mười năm! Đến lúc đó tụi mình ba mươi chín, ông năm mươi lăm, và ông lúc nào cũng có thể nói: "Điều kiện chưa đạt."
— Trong khi tụi mình đã cày không công hai năm trời.
— Không phải không công — Miên nói. — Có ba mươi phần trăm.
— Của phần tăng thêm! Mày nghe chữ "tăng thêm" chưa? Nếu năm nay lợi nhuận đứng im thì tụi mình được cái gì? Không gì cả!
— Đúng — Miên gật. — Nhưng nếu lợi nhuận đứng im, tụi mình cũng không đáng được gì. Đó gọi là công bằng.
Chi mở miệng, rồi đóng lại. Theo lời cô, đó là lần đầu tiên cô thấy Miên đúng đến mức khó chịu.
Rồi Miên bắt đầu làm việc mà cả cuộc đời cô chạy trốn: phân tích.
Cô lấy bút bi trong túi, lật mặt sau tờ giấy, vẽ một bảng hai cột. Bên trái viết chữ "Ưu". Bên phải viết chữ "Nhược". Chi, đang khoanh tay, đã nghiêng đầu nhìn, vừa tò mò vừa muốn giấu là mình tò mò.
Cột ưu, Miên viết: Thu nhập thêm. Vị trí điều hành. Lộ trình rõ ràng. Có luật sư. Được ghi giấy.
Cột nhược: Bị ràng buộc mười năm. Quyền lợi nằm ở tương lai. Phụ thuộc vào người soạn hợp đồng. Nhỡ sếp đổi ý.
Cô gõ bút lên cột nhược.
— Điểm thú vị là — Miên nói — sếp tự nói hết cột này cho mình nghe. Gần như từng chữ.
— Vì ông khôn.
— Vì nếu ông muốn lừa — Miên nói, từng chữ rõ — thì ông sẽ không nói thẳng chữ "mười năm".
Chi ngồi im.
— Ông sẽ nói "dài hạn". Ông sẽ nói "tương lai tươi sáng". Ông sẽ nói những thứ khiến mình gật đầu mà không biết mình gật cái gì. Người muốn gài thì giấu điều xấu. Người nói điều xấu trước thì ít nhất cũng đang cố để mình tin.
— Hay đó chính là chiêu — Chi nói. — Nói điều xấu để lấy lòng tin.
— Đúng. Có thể. — Miên gật. — Nhưng nếu đó là chiêu thì ông giỏi hơn tụi mình tưởng, và nếu ông giỏi thế thì tụi mình ở với ông là đúng.
Chi bật cười, tiếng cười nửa muốn từ chối, nửa chịu thua.
Rồi Miên làm điều mà Chi nhớ nhất, và nhắc đi nhắc lại trong mọi bàn nhậu: cô lấy máy tính bấm ra.
Không phải điện thoại. Máy tính bấm thật, mua từ hồi sinh viên, đã sờn góc. Cô đặt nó giữa bàn, nhìn nó một lúc như nhìn một con vật cắn người, rồi mím môi, mắt nhắm một nửa, bấm.
— Mày làm gì thế? — Chi hỏi, hoảng.
— Tính.
— Mày tính? Mày?
— Tao đang nhắm mắt.
Cô bấm. Mắt vẫn híp, đầu hơi ngả ra sau, miệng lẩm bẩm như đang đọc kinh. Theo Chi, cô bấm sai ba lần và phải làm lại. Theo Miên, cô chỉ bấm sai một lần.
— Hưng Thịnh chào lương gấp rưỡi — Miên nói. — Lương mình sáu mươi triệu, thêm năm mươi phần trăm là chín mươi triệu một tháng. Chênh ba mươi triệu. Một năm ba trăm sáu mươi triệu.
— Ừ.
— Còn nếu năm sau lợi nhuận tăng chín tỷ như ông nói, mình được một tỷ ba rưỡi mỗi người, trước thuế. Chênh ba trăm sáu mươi triệu so với một tỷ ba rưỡi là... — cô mở mắt ra một chút, nhìn màn hình, rồi nhắm lại — gấp gần bốn lần.
— Nếu lợi nhuận tăng thật.
— Đúng. Nên mình chia ra. Giả sử chỉ tăng một nửa, bốn tỷ rưỡi. Ba mươi phần trăm là một tỷ ba trăm năm mươi triệu, chia hai là sáu trăm bảy mươi lăm triệu mỗi người. Vẫn gần gấp đôi khoản chênh lệch đó.
— Nếu tăng một phần tư?
— Thì ba trăm ba mươi bảy rưỡi. Gần bằng đúng chênh lệch.
— Vậy tức là...
— Tức là chỉ cần lợi nhuận tăng thêm hai tỷ bốn mỗi năm — Miên nói, nhìn lên — thì ở lại là hòa. Mà tụi mình đang tăng hơn thế nhiều.
Chi nhìn cô bạn, miệng hơi há.
— Mày vừa tính toán.
— Tao biết.
— Mày vừa tính cả điểm hòa vốn, trong khi mắt nhắm.
— Tao biết, mày đừng nói nữa. Tao thấy chóng mặt.
Rồi cô vỗ nhẹ ngực, hít một hơi dài, và nuốt ngụm trà sữa lớn nhất trong ngày. Chi kể rằng đó là lần đầu tiên cô thấy Miên làm toán mà không tìm cớ đi vệ sinh.
Họ im lặng một lúc. Quán trà sữa vẫn ồn ào bên dưới: tiếng máy lắc, tiếng gọi tên khách, tiếng cười của một nhóm học sinh. Trên lầu, ánh đèn vàng đổ lên bàn, soi tờ giấy gấp tư và hai bàn tay nằm cạnh nhau.
Chi nhìn xuống ly trà sữa. Giọng cô đột nhiên nhỏ hẳn.
— Tao sợ.
Miên không đáp.
— Tao không sợ ông lừa. Tao sợ... — Chi ngập ngừng — tao sợ mình hy vọng. Tao sợ mình nghĩ tới chuyện mở chi nhánh, tuyển đội, đứng trên sân khấu. Rồi mười năm sau ông nói "không đạt". Hoặc ông đột quỵ giữa chừng. Hoặc công ty phá sản. Tao đã hy vọng một lần rồi, Miên ạ. Hồi nhỏ. Mày biết mà.
— Tao biết.
— Tao sợ nhất là mình hy vọng rồi bị phụ.
Miên nắm lấy tay Chi, đặt lên mặt bàn, giữa hai ly trà sữa.
— Tao cũng sợ — cô nói. — Nhưng tao nghĩ thế này. Hai đứa mình đã giống nhau ở nhiều thứ. Ở chỗ cả hai đều tránh số liệu, mày giảm giá, tao không đòi nợ, ông nhìn ra hết, và ông không nói. Ông chỉ đưa tờ giấy này.
— Ý mày là sao?
— Ý tao là ông biết điểm yếu của tụi mình và vẫn đưa. Người ta không đưa thứ quý giá cho người mình định lừa, trừ khi họ vô cùng tự tin hoặc vô cùng thật lòng.
— Ông không tự tin.
— Không — Miên nói. — Mày thấy tay ông run lúc làm đổ trà không?
Chi gật.
— Nên ông thật lòng. Ít nhất là một phần.
Rồi Chi đặt ra điều kiện, và Miên nhớ nó như nhớ một điều khoản trong hợp đồng.
Họ sẽ không trả lời ngay. Họ sẽ chờ ba tháng. Trong ba tháng đó, họ sẽ quan sát một điều duy nhất: hành động của sếp có nhất quán với lời nói không. Sếp có đưa bản hợp đồng cho luật sư thật không. Sếp có mời chị Hạnh giải thích cách tính lợi nhuận không. Sếp có để họ đọc con số gốc không.
— Tin nhưng kiểm chứng — Miên nói.
— Ai dạy mày câu đó?
— Sách. Tao đọc ở đâu đó.
— Ừ, chắc hồi mày chưa sợ sách.
— Chưa sợ.
Chi cười. Cô cầm ly trà sữa, hút một ngụm to, nhìn tờ A4 lần cuối.
Rồi Miên kể, và Chi khẳng định cô nhớ chính xác từng chữ, đoạn đối thoại này:
— Mình ký là bán thân mười năm cho ông già đó — Chi nói, giọng nửa đùa.
— Mình cũng đang bán thân cho ông mỗi ngày mà không có điều khoản nào bảo vệ — Miên đáp.
— ...Câu này mày nói nghe đau thật.
— Đúng thì đau. Đây là lần đầu có ai viết ra giấy cho mình.
Chi im một lúc.
— Hay là ông sợ mình nhảy sang chỗ khác?
— Ông sợ thì ông đã tăng lương rồi — Miên đáp. — Ông đang làm chuyện khác.
— Chuyện gì?
— Tao chưa biết.
Chi cười, lần này thật, gần như nhẹ nhõm.
Họ rời quán lúc chín giờ. Hóa đơn một trăm tám mươi bảy nghìn đồng, Miên trả, vì Chi nói cô trả bữa trước, mà Miên nhớ không phải thế. Ra khỏi quán, gió đêm lạnh nhẹ, vài lá sấu rơi xuống vai Chi. Cô phủi đi, nhìn lên con đường đèn vàng.
— Miên.
— Ừ?
— Nếu ông chơi bài, tụi mình chơi lại.
— Ừ.
— Còn nếu ông chơi thật...
— ...thì tụi mình chơi thật hơn.
Hai người đi về phía bãi xe, vai chạm vai. Theo Miên, họ không nói thêm lời nào. Theo Chi, họ hát. Tôi chọn tin Chi, vì tôi thấy vui hơn.
Phần còn lại tôi biết bằng chính trải nghiệm của mình.
Tối thứ Sáu đó, tôi nằm trên giường, tay cầm điện thoại, màn hình sáng lên rồi tắt. Tin nhắn hỏi thuốc huyết áp của Chi đã được đọc nhưng không trả lời. Không một tin nào đến thêm.
Tôi lật sổ đỏ ra, tìm trang trắng, và viết, bằng bút đỏ, hai chữ:
"Chờ nhé."
Rồi tôi tắt đèn, không biết rằng ở đâu đó trong thành phố, hai người phụ nữ đang đi về phía bãi xe, vừa đi vừa nói về tôi bằng một thứ ngôn ngữ mà tôi chỉ có thể học qua những lần bị trêu: thứ ngôn ngữ của hai kẻ đang quyết định tin một người mà chưa dám nói ra.
