Chương 23: Khi sếp gọi khách hộ
Thứ Năm là ngày tôi đã hẹn hỏi. Và tôi đã chuẩn bị tất cả, trừ cách giữ mặt không cười.
Chín giờ sáng, tôi gọi hai cô vào phòng. Tôi pha ba tách trà, đặt hai tách trước ghế khách, một tách bên tay mình. Tôi đặt xấp báo cáo lên bàn trà nhỏ ở giữa. Sofa im lìm. Cây cần câu im lìm. Tiếng máy lạnh chạy nhẹ như tiếng thở của cả căn phòng.
Hai cô bước vào đúng chín giờ, ngồi xuống.
Tôi thấy rõ trước khi họ nói gì: hai cô đã chuẩn bị một vở kịch.
— Hai đứa thấy báo cáo tuần trước sao? — tôi hỏi, giọng nhẹ nhất có thể.
Chi đặt tay lên trán.
— Dạ sếp ơi...
Tôi chờ.
— Đầu em đau quá. Chắc trúng gió điều hòa.
Tôi nhìn cô. Cô nhắm mắt, mày nhăn, môi hơi bặm, diễn xuất ở mức tinh tế, gần như hoàn hảo. Nếu không có thí nghiệm hồi trước, tôi đã tin.
— Em cũng thế — Miên đặt tay lên cạnh bàn, giọng đứt quãng. — Mà sực nhớ, em có khách gấp lúc mười giờ ạ.
Tôi liếc đồng hồ trên tường. Chín giờ năm mươi lăm.
Mười giờ ở đâu ra? Cô vừa nói là mười giờ, mà đồng hồ chỉ chín giờ năm mươi lăm. Nghĩa là cô còn năm phút để thoát khỏi phòng.
Tôi cười. Nụ cười dịu như một chiếc gối.
— Không sao — tôi nói. — Uống trà cho đỡ.
Tôi rót thêm trà vào chén của Chi, đưa tận tay. Chi nhận, ngạc nhiên, vì cô đã chuẩn bị tinh thần bị mắng.
— Còn khách của Miên — tôi tiếp — để sếp gọi dời giờ.
Miên mở miệng. Chưa kịp nói gì, tôi đã cầm điện thoại bàn, bấm số. Số khách của Miên tôi đã ghi sẵn từ sáng, khi thấy lịch của cô trong hệ thống: một công ty điện lạnh ở khu công nghiệp, giám đốc tên Thịnh.
— Alô, anh Thịnh phải không? Tôi là Khang, sếp của Miên bên công ty... Vâng, vâng. Hôm nay Miên bận chút việc nội bộ. Anh có thể dời lịch sang hai giờ chiều được không? Cảm ơn anh nhiều.
Tôi đặt máy xuống. Miên chết lặng.
Nụ cười của tôi, tôi biết, đang ngọt như đường. Miên nhìn nó, rồi nhìn Chi. Chi vẫn ôm trán, mắt giờ mở to qua kẽ ngón tay.
— Sếp — Chi nói yếu ớt. — Sếp gọi khách của Miên?
— Sếp là chủ công ty.
— Sếp không nên...
— Sếp nên chăm sóc nhân viên. Em đau đầu, Miên có việc gấp, sếp giúp được thì sếp giúp.
Tôi nhìn hai cô. Hai cô nhìn tôi. Không ai nói gì trong ba giây.
Rồi tôi nhẹ nhàng đẩy xấp giấy trên bàn trà lại gần họ.
— Chúng ta bắt đầu từ dòng đầu tiên nhé.
Tôi không ép.
Tôi nhớ rõ lời chị Hạnh dặn, nhớ rõ cái tên anh Đạt vest xanh, nhớ rõ bàn tay Chi siết vào nhau hôm xem biểu đồ giảm giá. Lần này tôi không đưa ra kiểm tra. Tôi đưa ra một lời mời.
— Chi, em đọc dòng đầu tiên giùm sếp.
Chi nhìn tôi. Rồi nhìn xuống tờ giấy. Rồi nhìn tôi lại.
— Dạ... "Tiền khách trả cho mình."
— Bên phải là bao nhiêu?
— Hai mươi lăm nghìn triệu.
— Ừ. Hai mươi lăm tỷ. Cột ngoài cùng ghi là bao nhiêu?
— Một trăm.
— Vì sao là một trăm?
Chi ngập ngừng.
— Vì... mình lấy doanh thu làm chuẩn. Một trăm là toàn bộ tiền khách trả.
— Giỏi. Dòng tiếp theo, Miên.
Miên, vẫn còn run nhẹ, đọc:
— "Tiền mình trả để mua hàng đem bán." Mười bảy nghìn năm trăm triệu. Bảy mươi.
— Nghĩa là gì?
— Nghĩa là trong một trăm đồng khách trả, bảy mươi đồng là tiền mình đã chi để có hàng.
— Còn lại?
— Ba mươi.
Tôi gật. Hai cô đã đọc ba dòng. Hai cô, với tay đặt trên trán và khách gấp lúc "mười giờ", đã đọc được ba dòng.
— Vậy — tôi nói, chậm rãi — hai đứa nhìn dòng thứ ba. Ba mươi đồng. Em thấy gì?
— Thấy... — Chi nói, giọng nhỏ hơn — nghe có vẻ khá. Nhưng mình chưa trừ hết các chi phí khác.
— Đúng.
— Còn ba mươi đồng đó phải trả hoa hồng, vận chuyển, quảng cáo...
— Đúng.
— Tức là còn lại bao nhiêu?
Tôi mỉm cười.
— Đó là câu hỏi của bài học tuần sau.
Cả hai cô há miệng, định phản đối. Tôi giơ tay.
— Thật ra có thuốc đây — tôi nói, đẩy xấp giấy qua. — Liều dùng: đọc ba dòng đầu, ngày hai lần.
— Thuốc này có tác dụng phụ không ạ? — Chi hỏi, nheo mắt.
— Có. Tác dụng phụ là hiểu bài.
— Sếp này nguy hiểm — Miên thì thầm.
Tôi biết một điều về cách con người phản ứng với nỗi sợ.
Khi một việc gây khó chịu mà ta tránh được, não ghi nhớ: tránh thì thoát. Mỗi lần tránh thành công, não thưởng cho ta một giây nhẹ nhõm, và đồng thời củng cố nỗi sợ ban đầu. Vòng lặp này chỉ bị phá khi ta tiếp xúc dần dần, với liều nhỏ, đủ để thấy mình sống sót.
Vì vậy, tôi không bắt hai cô đọc cả bản báo cáo. Tôi chỉ bắt họ đọc ba dòng. Rồi dừng.
Kỹ thuật này gọi là cắt nhỏ. Chia một việc lớn thành bước năm phút. "Đọc ba dòng đầu" dễ chấp nhận hơn "đọc cả báo cáo". Người ta bước thêm một bước khi chưa thấy mình đang bước.
Và còn một điều nữa. Người trưởng thành học nhanh nhất khi thấy việc đó phục vụ trực tiếp lợi ích của mình. Trong giới đào tạo, người ta tóm bằng bốn chữ: "WIIFM": What's In It For Me, tức "tôi được gì từ chuyện này". Tôi chưa nói ra, nhưng tôi biết: trong thỏa thuận mười lăm trang hai cô đã ký, con số tạo ra phần chia của họ chính là lợi nhuận. Muốn tăng nó, họ phải hiểu nó.
Tôi chỉ chưa nói điều đó. Cần một lúc khác, một Chương khác.
Hai cô ngồi đó, mỗi người cầm một tờ giấy, đọc từng dòng theo lời mời của tôi. Họ đọc rất chậm. Không còn đau đầu, không còn khách gấp. Nhưng cả hai đều nhăn mặt, nhăn kiểu của người đang nhai một miếng cơm sống.
Chiều hôm đó, họ phải nộp phân tích dòng chi phí đầu tiên. Họ không thoát.
Tôi nhìn đồng hồ: mười giờ mười phút. Khách của Miên đã được dời sang chiều. Cô đang ngồi trong phòng sếp, không phải ở cuộc gặp, và mới sáng nay cô đã nghĩ mình thoát được.
Chi nhìn đồng hồ, thì thầm với Miên, đủ để cả ba chúng tôi đều nghe:
— Lần đầu tiên trong đời, tao nghĩ đến chuyện nghỉ việc.
— Tao cũng — Miên thì thầm lại.
— Nghỉ rồi thì sao?
— Thì mất mười năm cổ phần.
— ...Thôi tao ở lại.
Tôi nhấp trà, mặt tỉnh bơ. Nhưng bên trong, tôi cười đến mức đau bụng.
Khi hai cô ra khỏi phòng, ôm theo xấp giấy, Chi quay lại ở cửa, nhìn tôi.
— Sếp.
— Hả?
— Sếp có biết sếp đáng sợ khi mỉm cười không?
— Chị Hạnh cũng từng nói vậy.
— Vậy chắc là thật.
Cánh cửa khép. Tôi ngồi lại, nhìn ly trà nguội trên bàn và nhận ra, lần đầu trong suốt sáu tháng, tôi đã không giả vờ thua.
Tôi thắng một hiệp. Nhỏ thôi. Và nhẹ nhàng đến mức chính tôi cũng không dám tin.
Tôi mở sổ đỏ, viết:
"Đau đầu: 2 ca. Thời gian thoát hiểm: 5 phút. Kết quả: thất bại. Lý do: chủ gọi khách. Ghi nhận: ác ý nhẹ nhàng có hiệu quả."
Rồi tôi gạch hai chữ "ác ý" và viết lại: "chăm sóc".
Nhìn vào dòng chữ sửa, tôi bật cười, một mình.
Ngoài hành lang, vọng lại tiếng Chi, đầy bất lực:
— Ông gọi cả khách của mình! Mày thấy chưa, cái này là phạm quy!
— Phạm quy gì? — Miên.
— Phạm quy... tình nghĩa!
