Chương 34: Đêm ba lon bia
Sáu giờ chiều thứ Sáu, văn phòng thường chỉ còn tiếng điều hòa và tiếng phím gõ rời rạc. Hôm đó, mọi thứ im lặng hơn bình thường, như thể cả tòa nhà biết điều gì sắp xảy ra.
Tôi ngồi một mình trong phòng, mắt dán vào màn hình, chẳng đọc gì. Tách trà bên cạnh đã nguội hai lần, và tôi đã hâm lại hai lần. Chú Sáu vừa gọi điện nội bộ hỏi tôi có cần đóng cửa tầng không. Tôi bảo chưa.
Rồi có tiếng gõ cửa.
Cộc. Cộc. Cộc.
Ba nhịp. Tôi nhận ra tiếng này như nhận ra giọng một người thân. Nhưng lần này, nó khác. Nó chậm hơn. Có một khoảng lặng dài giữa mỗi tiếng, giống như người gõ đang cân nhắc có nên gõ tiếp hay không.
— Mời vào.
Cửa mở. Chi và Miên bước vào.
Không ai nói "Sếp ơi, em hỏi cái này nhẹ thôi…" Không ai cười. Không ai gác chân. Chi cầm một túi giấy, Miên đi sau, hai tay ôm một chồng gì đó.
Họ đóng cửa. Ngồi xuống ghế khách. Rồi Chi lấy từ túi giấy ra ba lon bia, đặt lên bàn trà.
— Hôm nay tụi em không cà khịa — Chi nói. Giọng cô hơi khản, thiếu cái nhanh nhảu quen thuộc. — Tụi em muốn hỏi sếp một câu thật.
Tôi nhìn ba lon bia. Rồi nhìn hai cô. Một lúc lâu.
— Sếp không uống bia trong công ty.
— Dạ biết ạ — Miên nói nhẹ. — Nhưng hôm nay không phải họp. Hôm nay tụi em muốn ngồi.
Cô lấy từ chồng đồ ra một đĩa nhỏ, trên đó là ba cái bánh bao. Bánh bao trứng cút. Cô đặt đĩa cạnh lon bia, nhìn tôi.
Tôi hiểu. Không cần giải thích.
Tôi cầm lon bia. Mở nắp. Tiếng "tách" vang lên trong căn phòng, rất lớn.
— Hỏi đi.
Chi hít vào.
— Làm sếp có cô đơn không?
Phòng im bặt. Ngay cả máy lạnh cũng như ngừng thở.
— Và sếp đang cô đơn bao lâu rồi?
Tôi ngồi đó, lon bia trong tay, rất lâu.
Có những câu hỏi chỉ cần được hỏi một lần là đủ. Phần còn lại, câu trả lời tự đến. Tôi nhìn lon bia, rồi nhìn tay mình, tay của người bốn mươi lăm tuổi, vài đốt ngón sưng nhẹ vì viêm khớp sớm.
— Mười năm trước — tôi nói — sếp có một người bạn.
Hai cô không nhúc nhích.
— Không phải bạn thường. Bạn thân. Học chung đại học, ở chung phòng trọ, chia nhau gói mì tôm. Hai đứa cùng nghĩ ra ý tưởng mở công ty dịch vụ thương mại. Sếp lo bán hàng, nó lo tài chính. Chúng tôi mỗi đứa năm mươi phần trăm. Không có thỏa thuận cổ đông. Không có luật sư. Chỉ có một cái bắt tay và một câu: "Mình tin nhau."
Tôi nhấp một ngụm bia. Nó đắng.
— Năm thứ ba, công ty đang lên. Nó nói muốn mở rộng, cần vay ngân hàng. Tôi bảo cậu cứ làm, mọi thứ để cậu lo. Tôi ký giấy ủy quyền. Một tờ giấy, nửa trang.
Miên đặt tay lên đầu gối, siết nhẹ.
— Một đêm mưa, ngân hàng gọi điện. Họ báo khoản vay đã giải ngân rồi. Khoản vay lớn gấp bốn lần con số tôi biết. Công ty đã thế chấp toàn bộ tài sản. Tiền được chuyển sang một dự án riêng của nó, một dự án tôi không biết có tồn tại.
Tôi dừng lại.
— Dự án sập. Ngân hàng siết nợ. Công ty mất gần hết tài sản, sếp mất gần hết vốn. Những năm đó, sếp ngủ ở văn phòng, bán xe, bán cả căn nhà bố mẹ cho. Rồi dần dần xây lại từ đầu, từ cái bàn gỗ và một cái máy tính bấm.
— Còn người đó? — Chi hỏi, giọng nghẹn.
— Hắn rút khỏi công ty. Bán lại phần của mình cho sếp bằng một khoản tiền thấp, để đỡ phải ra tòa. Hắn nói: "Tôi xin lỗi. Tôi không nghĩ nó thành ra thế."
Tôi cười, khô.
— Từ đó sếp không còn tin ai hoàn toàn nữa.
Hai cô lắng nghe. Không ai an ủi hời hợt. Không ai nói "chắc ổng không cố ý". Không ai nói "thôi cho qua".
Miên là người nói đầu tiên, sau một khoảng im lặng dài.
— Sếp ơi.
— Hử?
— Sếp đang cho tụi em cơ hội làm điều người đó không làm.
Tôi quay sang nhìn cô.
— Cơ hội gì?
— Cơ hội giữ lời — Miên nói, nhẹ nhàng. — Chương trình sếp đưa ra không chỉ là một khoản tiền. Nó là một lời thử. Sếp thử xem có ai xứng đáng để sếp đặt niềm tin lần nữa không. Mà tụi em, tụi em muốn xứng.
Tôi mở miệng, nhưng không thốt ra lời nào.
Chi nhìn cái cần câu ở góc phòng, rồi nhìn tôi.
— Sếp ơi, hồi nhỏ em tưởng làm sếp là sướng nhất. Giờ em thấy sếp hay nhìn cái cần câu.
— Cần câu là thứ duy nhất không phản bội sếp — tôi nói. — Nó chỉ im lặng và chờ.
— Vì nó chưa bao giờ được giao việc gì — Chi nói, không cười.
Tôi sững một giây. Câu đó giống quá những gì tôi từng nghĩ trong đêm.
— Sếp không sợ tụi em trở thành người đó sao? — Miên hỏi.
— Sợ chứ — tôi đáp, thành thật. — Nhưng hồi đó sếp trao mọi thứ vì cảm tình. Lần này sếp trao từng bước, có điều khoản.
— Điều khoản — Chi lặp lại, mắt nhìn lon bia. — Sếp ơi, đó có phải là lý do thứ hai không?
Tôi nhìn cô. Nhìn Miên. Nhìn lon bia, nhìn bánh bao, nhìn chiếc ghế khách bọc da mười hai triệu, nơi đã từng chịu bao nhiêu lần bị gác chân.
— Gần đúng — tôi nói.
Trong thế giới khởi nghiệp, tranh chấp giữa những người đồng sáng lập là nguyên nhân hàng đầu khiến công ty chết, chứ không phải thiếu tiền hay thiếu khách. Và gốc rễ của hầu hết các tranh chấp đó cũng na ná nhau: thỏa thuận miệng, không có văn bản cổ đông, không có cơ chế thoát, không phân định rõ ai quyết định gì.
Điều trớ trêu nhất: những cặp đồng sáng lập thân nhất lại thường chểnh mảng nhất về giấy tờ. Vì họ tin nhau. Và vì họ nghĩ rằng đòi giấy tờ là xúc phạm.
Nhưng quan hệ càng thân, điều khoản càng cần rõ ràng. Không phải vì không tin nhau, mà để bảo vệ chính mối quan hệ đó khỏi những thứ không ai lường trước. Một thỏa thuận cổ đông tốt thường quy định ai quyết định việc gì, quyền mua trước khi một bên bán cổ phần, cách định giá khi một bên muốn thoát, cách giải quyết tranh chấp, và hạn mức mà mỗi bên được tự ý ký thay công ty.
Tôi đã trả giá để học điều đó. Hai cô gái trước mặt tôi đang học nó bằng cách khác: bằng cách nghe.
Chúng tôi ngồi thêm gần một tiếng. Chi kể về cha mình, người từng cho bạn mượn tiền không giấy, rồi mất cả hai. Miên kể về một khách hàng đầu tiên cô tin, và đã phản bội cô bằng cách chuyển sang đối thủ ngay khi cô chuyển công tác. Ba người cùng ngồi giữa văn phòng tối dần, nhấp bia, ăn bánh bao nguội, và cười ở những chỗ mà người ngoài không hiểu.
Đến chín giờ tối, Chi đứng dậy, thu dọn vỏ bia vào túi giấy. Miên lau bàn bằng khăn giấy. Tôi ngồi nhìn họ, không giúp, vì tôi cảm thấy nếu động tay, khoảnh khắc này sẽ tan.
Ở cửa, Chi dừng lại.
— Sếp. Người đó tên gì?
Tôi im lặng.
Có những cái tên tôi không nói thành tiếng đã mười năm. Tên đó từng là tên bạn tôi, từng nằm trong tin nhắn chúc mừng sinh nhật, trong album ảnh cưới, trong cuốn sổ danh bạ với ba chữ "Bạn thân nhất". Nói nó ra, tôi sợ sẽ thành thật.
Nhưng nhìn hai gương mặt đang chờ tôi, tôi thấy mình không còn sợ nữa.
— Lạc — tôi nói. — Tên hắn là Lạc.
Hai cô đứng bất động.
— Hắn vẫn còn ở thành phố này.
Chi gật chậm. Miên cũng vậy. Họ không hỏi thêm. Họ không nói gì khác. Họ chỉ nhìn tôi, rồi nhìn nhau, và ghi nhớ.
Cửa khép lại. Tôi nghe tiếng bước chân xa dần ngoài hành lang, không phải tiếng giày cao gót lách cách như mọi khi, mà là tiếng bước chậm, nhẹ.
Tôi ngồi lại, nhìn lon bia mở dở, nhìn đĩa bánh bao còn một cái.
Tôi lấy sổ đỏ, ghi:
"Đã nói tên. Mười năm. Cảm giác: không như tưởng. Nhẹ hơn."
Rồi tôi ăn nốt cái bánh bao cuối cùng, nguội ngắt, và thấy nó ngon hơn bất kỳ bữa tiệc nào tôi từng dự.
