Chương 35: Bóng ma mười năm
Ông Lạc đến vào sáng thứ Tư, lúc mười giờ kém mười.
Tôi biết vì tôi nhìn đồng hồ ngay khi cô lễ tân gọi điện nội bộ. Giọng cô hơi cao, hơi gấp, kiểu giọng người ta có khi báo có khách quan trọng hoặc khách đặc biệt.
— Dạ sếp, có một ông tên Lạc, hẹn gặp sếp. Ông nói là bạn cũ.
Tay tôi, đang cầm bút, dừng giữa không trung.
Trong mười năm qua, tôi đã tưởng tượng khoảnh khắc này nhiều lần. Có khi tôi tưởng tượng mình tức giận, đập bàn. Có khi tưởng tượng mình lạnh lùng, nói vài câu cắt ngang rồi đuổi ra. Có khi mình quỳ xuống. Chưa bao giờ tưởng tượng được mình sẽ đứng đó, tay run nhẹ, hỏi bằng giọng bình thường: "Mời ông ấy lên phòng họp lớn."
— Cho ông ấy chờ năm phút.
Tôi gọi anh Bình.
— Anh Bình. Mời Chi và Miên vào phòng họp lớn. Nói rằng sếp muốn các em dự một buổi đàm phán.
— Dạ. Với ai ạ?
— Một người bạn cũ.
Anh Bình im. Rồi, giọng thấp hơn:
— Dạ.
Ông Lạc trông không khác trong trí nhớ của tôi là mấy.
Ông cao hơn tôi nửa cái đầu. Tóc bạc đúng mức, kiểu bạc có chọn lọc, từng sợi nằm đúng chỗ. Ông mặc bộ vest xám than may đo, áo sơ mi trắng không cà vạt, đôi giày da mài bóng. Ông bước vào phòng họp lớn với dáng đi của người luôn biết rằng mình bước vào nơi nào cũng được tiếp đón.
Tay ông cầm một hộp quà gói giấy kraft, thắt nơ vải.
Ông nhìn tôi. Nụ cười lan ra từ khóe môi, rất tự nhiên, như nụ cười của người gặp lại bạn học sau nhiều năm. Không một chút ngại ngần. Không một chút áy náy.
— Mười năm rồi không gặp — ông nói. — Cậu vẫn giữ cái thói uống trà nhạt.
Ông đặt hộp quà lên bàn, đẩy nhẹ về phía tôi.
Tôi không cầm. Tôi liếc nó, rồi nhìn lại ông.
— Anh vẫn giữ cái thói đến đúng lúc có mùi tiền.
Ông Lạc cười thành tiếng, tay xoa cằm.
— Cậu vẫn cay nghiệt. Lần này tôi mang đề nghị tử tế.
Tôi thấy phía sau ông, ở hai bên bàn họp, Chi và Miên đã ngồi xuống. Chi mặc áo vest đen, mặt bình thản như đang ngồi trước khách hàng lần đầu. Miên đặt sổ ghi chú và cây bút trước mặt, ánh mắt trong veo. Họ không nhìn ông Lạc. Họ nhìn hộp quà.
Tôi biết cả hai đang nghĩ cùng một thứ.
Tên ông ấy là Lạc. Và hộp quà đó đẹp quá.
Ông ngồi xuống, bắt chéo chân, mở cặp, đặt lên bàn một xấp hồ sơ đóng bìa xanh. Phong thái của ông thanh thoát, từng động tác đều tính toán để tạo cảm giác thoải mái.
— Tôi vừa làm việc cho một quỹ — ông nói. — Thiên Phú Capital. Cậu có nghe chưa?
— Chưa.
— Không sao. Họ đang tìm cơ hội đầu tư chiến lược vào các doanh nghiệp dịch vụ thương mại có nền tảng khách hàng vững. Tôi biết công ty cậu. Tôi theo dõi từ lâu.
— Anh theo dõi?
— Theo dõi bằng sự ngưỡng mộ — ông mỉm cười. — Cậu làm rất tốt. Tôi luôn biết cậu sẽ làm được.
Tôi không đáp.
Ông trải xấp hồ sơ ra. Một trang tóm tắt đề xuất, in sắc nét. Ông đọc to, chậm rãi, giọng của một người thuyết trình đã thành thạo.
Thiên Phú Capital đề nghị đầu tư chiến lược vào công ty tôi. Họ định giá công ty ở mức chín lần lợi nhuận trước thuế. Với mức nền ba mươi sáu tỷ, công ty sẽ đáng ba trăm hai mươi bốn tỷ. Họ muốn mua hai mươi lăm phần trăm cổ phần, tức tám mươi mốt tỷ đồng. Đổi lại, một ghế trong hội đồng quản trị, và một số quyền bảo vệ nhà đầu tư thông thường.
Phòng im lặng. Tôi nhìn con số. Tám mươi mốt tỷ.
Tôi tính nhanh. Hệ số tôi thường thấy cho doanh nghiệp cỡ này là từ bốn đến sáu. Ông Lạc đề nghị chín.
Gần gấp đôi.
Chi hơi nghiêng đầu về phía Miên. Cô thì thầm, nhưng đủ nhỏ để chỉ Miên nghe, hoặc tôi nghĩ vậy. Nhưng ông Lạc, người luôn nghe thấy những gì mình cần nghe, ngừng đọc.
— Cô Chi có gì muốn hỏi?
Chi ngẩng lên, mỉm cười ngọt như đường.
— Dạ, em chỉ nói khẽ với chị Miên: giá cao quá mức thì phải hỏi vì sao.
Ông Lạc cười lớn.
— Cô gái thông minh. Đúng, đúng. Hỏi đi.
Miên nhẹ nhàng đưa tay lên.
— Dạ, em xin phép. Thứ gì được trả cao hơn giá trị, thường là mình đang bán thứ khác. Ông có thể cho em biết điều khoản về quyền phủ quyết không ạ?
Ông Lạc khựng lại. Rất nhanh, nửa giây. Nhưng tôi thấy. Ánh mắt ông rơi xuống Miên, nụ cười không biến mất nhưng cứng lại một chút.
— Cô gái trẻ biết hỏi chỗ đau.
— Dạ, em học từ người đã bị đau.
Không khí trong phòng chợt lạnh. Tôi không nhìn ông Lạc. Tôi nhìn Miên, và cô nhìn lại tôi, rất nhanh, như muốn nói: em xin lỗi nếu em đi quá.
Tôi gật nhẹ.
Ông Lạc hắng giọng.
— Quyền bảo vệ nhà đầu tư cơ bản thôi. Quyền phủ quyết với một số quyết định trọng yếu như bán công ty, phát hành thêm cổ phần, thay đổi điều lệ, ký hợp đồng trên một ngưỡng nhất định. Điều này thông lệ trong mọi thỏa thuận đầu tư.
— Ngưỡng nhất định là bao nhiêu ạ? — Miên hỏi.
— Chúng ta sẽ thảo luận.
— Dạ, thế "chúng ta sẽ thảo luận" nghĩa là chưa có.
Ông Lạc nhìn cô một lúc lâu. Rồi, thay vì trả lời, ông quay sang tôi, mỉm cười.
— Cậu dạy được những đứa nhân viên rất giỏi.
Tôi đáp:
— Chúng nó tự dạy mình.
Ông Lạc chuyển chủ đề rất khéo.
Ông nói về thị trường, về cơ hội, về thời điểm. Ông nhắc đến những ngành đang hợp nhất, những đối thủ đang lớn, những cánh cửa sẽ đóng nếu không hành động. Ông nói như một người luôn biết mình đang nói với ai, và biết chính xác lúc nào nên dừng.
Rồi, bất ngờ, ông hạ giọng.
— Tôi nghe nói cậu đang chuẩn bị rút.
Tôi nhìn ông.
— Nghe ai?
— Trong giới, ai cũng nghe — ông đáp, mắt không rời tôi. — Nghe nói cậu có kế hoạch hậu... cậu. Những người kế nhiệm. Chương trình gì đó, chia lợi nhuận, cổ phần.
Căn phòng im đi. Tôi cảm thấy Chi cứng người bên cạnh.
Tin đồn đã đi xa hơn tôi nghĩ. Và có lẽ không chỉ là tin đồn.
— Tin đồn nào cũng có phần thật — tôi nói, chậm rãi, giọng bình thản nhất tôi có thể giữ. — Nhưng cái thật nằm ở chỗ khác.
— Chỗ nào?
— Chỗ anh không biết.
Ông Lạc cười, nhưng không trả lời. Ông chỉ nhấp một ngụm nước, đặt ly xuống, nhìn Chi, rồi nhìn Miên.
— Hai cô đây, tôi đoán, là hai người trong Chương trình đó. Tôi muốn nói với hai cô một câu: tôi rất tiếc cho những người tài giỏi ở bên cạnh một người từng...
— Anh Lạc — tôi nói, ngắt lời. — Hôm nay anh đến để đầu tư, hay để nói chuyện cũ?
Ông Lạc dừng. Một khoảng im lặng. Ông cười, nhẹ như gió.
— Đầu tư.
— Vậy thì nói chuyện đầu tư.
Trong tài chính có hai loại nhà đầu tư. Nhà đầu tư tài chính chỉ quan tâm một thứ: lợi suất. Họ bỏ tiền, chờ ngày lấy lại nhiều hơn, và thường để doanh nghiệp tự vận hành. Nhà đầu tư chiến lược quan tâm đến những thứ khác: khách hàng, công nghệ, thị trường, và đôi khi, quyền kiểm soát. Họ có thể trả giá cao hơn giá trị tài chính, vì thứ họ mua không chỉ là cổ phần. Đó là một vị trí.
Giá cao bất thường, vì vậy, là một dấu hiệu cần đọc kỹ. Không phải mọi người trả cao đều có ý đồ xấu. Nhưng nếu ai đó trả hơn thị trường một lượng lớn, câu hỏi đầu tiên luôn phải là: họ đang mua cái gì ngoài cổ phần?
Khi nhận vốn, những điều khoản cần soi: quyền phủ quyết với những quyết định trọng yếu, ghế hội đồng và quyền bổ nhiệm, quyền mua trước khi cổ đông khác bán cổ phần, quyền ưu tiên nhận tiền khi công ty bị bán hay thanh lý, quyền buộc hoặc đi cùng khi bán công ty, và cơ chế chống pha loãng khi phát hành thêm.
Có một câu cổ điển trong giới đầu tư, đủ khôn ngoan để lặp lại mỗi lần ngồi trước một bản đề xuất: "Giá là cái bạn thấy. Điều khoản là cái bạn trả."
Tôi thuộc câu đó từ mười năm trước. Tôi chỉ chưa bao giờ thuộc nó từ phía người nghe.
Buổi gặp kết thúc lúc mười một giờ rưỡi.
Tôi tiễn ông Lạc ra tận thang máy. Chúng tôi đứng cạnh nhau, ba giây, trong im lặng. Hai người đàn ông, một người tóc bạc, một người tóc đã bắt đầu thưa. Hộp quà vẫn nằm trên bàn phòng họp, tôi không mang theo.
— Cậu vẫn là cậu — ông nói. — Dù sao, cũng mừng.
— Anh cũng vậy.
Cửa thang máy mở. Ông bước vào, quay lại, giơ tay chào kiểu của người từng ở rất gần.
— Tôi sẽ gửi bản đề xuất chính thức vào tuần sau. Suy nghĩ đi, Khang.
Cửa đóng. Ông biến mất.
Tôi đứng đó một lúc.
Khi quay lại phòng họp, Chi và Miên vẫn ngồi nguyên chỗ. Hộp quà vẫn nằm giữa bàn. Chi chống cằm, mắt dán vào nó. Miên nhìn tôi.
— Sếp — Miên nói, rất khẽ. — Sếp ổn không?
— Ổn.
— Sếp nhìn vào cái nút thang máy.
— Tôi vừa ở ngoài thang máy.
— Vậy sếp nhìn vào cái nút trong đầu — Chi nói.
Tôi ngồi xuống ghế, rút tay vào túi, siết nhẹ.
— Hắn không đến để đầu tư — tôi nói. — Hắn đến vì ngửi thấy mùi sơ hở.
— Sơ hở nào ạ? — Miên hỏi.
— Mười năm qua công ty chỉ có một người giữ. Giờ nghe nói người đó sắp buông. Với một người như hắn, đó là tin vui nhất trong năm.
Chi ngẩng lên, mắt sáng một cách lạ lùng, vừa nghiêm vừa tinh nghịch.
— Vậy sếp có cho hắn ngửi tiếp không?
Tôi nhìn cô.
Trong khoảnh khắc đó, tôi nhìn thấy cả hai cô hiện ra khác đi. Không phải hai nhân viên. Không phải hai học trò. Mà là hai đồng minh, đang ngồi bên cạnh tôi, nhìn cùng một hướng.
— Có — tôi nói. — Nhưng chúng ta chọn cái hắn ngửi.
Chi cười, nhếch môi.
— Nghe giống sếp nói một câu cực kỳ đáng sợ.
— Sếp học từ ông bạn câu cá.
— Ông bạn câu cá của sếp biết nhiều quá — Miên nói.
Chúng tôi nhìn hộp quà. Không ai chạm vào nó. Rồi Chi đứng dậy, nhấc nó lên bằng hai ngón tay như nhấc một con chuột chết, và đưa cho tôi.
— Sếp mở hay em mở?
— Cô mở.
Chi gỡ nơ, bóc giấy kraft. Bên trong là một hộp thiếc đẹp. Cô mở nắp.
Mùi trà thơm tỏa ra, nhẹ và thanh.
Trà Thái Nguyên loại đặc biệt. Loại bốn triệu rưỡi một ký.
Chi và Miên nhìn nhau. Rồi cả hai nhìn tôi, và tôi hiểu họ đang nghĩ đến hộp trà ba triệu hai họ từng gửi tặng Hưng Thịnh.
— Hắn nhớ sếp thích trà — Chi nói.
— Hắn nhớ mọi thứ — tôi đáp. — Đó là điều đáng sợ nhất
