Chương 39: Sếp trở về
Ngày thứ bảy, tôi "khỏi bệnh."
Tôi đến công ty đúng tám giờ sáng thứ Hai, mặc áo sơ mi trắng, tay xách một chiếc túi vải nhỏ đựng ba con cá rô phi do ông Tư gói bằng lá chuối. Mặt tôi tỉnh bơ. Tôi đã tập biểu cảm này trên xe suốt bốn mươi cây số, và tôi tự hào về nó.
Chú Sáu đứng nghiêm ở quầy bảo vệ, nhìn thấy túi cá, mắt mở to.
— Sếp, sếp khỏe chưa ạ?
— Khỏe.
— Cái túi này...
— Quà.
— Dạ.
Tôi lên thang máy. Cửa mở ở tầng tám. Tôi bước ra, và nhìn thấy hai cô đang đứng trước cửa phòng tôi, thẳng lưng, tay ôm hồ sơ, hai đôi mắt thâm quầng, nụ cười căng như dây đàn.
— Sếp! — Chi hét lên. — Sếp khỏe chưa?
— Khỏe.
— Họng sếp...
— Ổn.
— Sếp nghe giọng em có ổn không? — Chi hỏi, giọng hơi rung.
Tôi dừng lại. Nhìn cô. Rồi nhìn Miên, người đang đứng bên cạnh, hai tay đan chặt.
— Vào phòng đi.
Họ báo cáo mất bốn mươi phút.
Tôi ngồi sau bàn làm việc, tay đan vào nhau, mặt tôi nghiêm trang như một vị quan nghe án. Hai cô đứng trước bàn, thay phiên nhau nói. Miên nói về hợp đồng, từng điều khoản, từng con số, từng phép tính. Chi nói về đàm phán, về anh Hoàng, về khoảnh khắc cô hỏi "nếu em hết hàng một tuần thì rủi ro của anh là gì". Họ nói về anh Tuấn chặn đơn gấp ngày thứ ba, và cách Miên ngồi với anh để tìm cách hai bên cùng chịu. Họ nói về phản hồi của phía ông Lạc, vẫn đang chờ.
Tôi nghe, gật, thỉnh thoảng nhíu mày, như một người đang tiếp nhận thông tin mới.
Thực ra tôi biết hết. Anh Bình gọi hai lần mỗi ngày. Chị Hạnh gọi mỗi đêm. Tôi đã nghe từng chi tiết ít nhất hai lần, từ hai nguồn, với hai góc nhìn khác nhau. Nhưng tôi vẫn ngồi đó, mặt tỉnh bơ, đóng vai người nghe lần đầu.
Vì tôi muốn nghe họ kể. Không phải vì thông tin. Mà vì giọng họ.
Giọng Chi khi nói đến đoạn "Dạ, người đó là sếp em, chắc anh gặp rồi", hơi lên cao, đầy tự hào. Giọng Miên khi nói đến con số ba trăm ba mươi sáu triệu, chậm lại, từng chữ, như người đang nâng một vật quý. Mỗi lần họ nhìn nhau, trong ánh mắt có điều gì rất khó diễn tả.
Tôi nhìn họ và nghĩ: đây không còn là hai cô nhân viên tôi từng biết.
Họ nói xong. Phòng im lặng.
Chi, tay bấu chặt mép hồ sơ, liếc Miên, rồi nhìn tôi, mắt sáng một cách khác thường.
Họ chờ.
Tôi biết họ chờ gì. Tôi đã chờ như vậy suốt thời trẻ, khi còn là nhân viên đứng trước sếp cũ. Một tiếng "giỏi", một cái vỗ vai, một nụ cười. Thứ nhỏ nhoi mà mỗi người đều khao khát.
Tôi nhìn họ. Rất lâu.
Rồi tôi hỏi:
— Em đã tính xem Tuấn bị thiệt gì chưa?
Chi sững lại. Miên cũng vậy.
Căn phòng như bị rút hết không khí.
— Dạ... — Chi nói.
— Anh Tuấn chặn đơn giao gấp của hai đứa vào ngày thứ ba. Hai đứa xử lý bằng cách ngồi lại cùng anh ấy tìm cách hai bên cùng chịu. Tốt. Nhưng sau đó, hai đứa đề nghị với bên ông Lạc hợp đồng thử hai tỷ trong ba tháng, tồn kho theo đơn. Phần tồn kho đó nằm ở đâu?
— Dạ... trong kho ạ.
— Kho của ai?
— Dạ... phòng vận hành. Anh Tuấn.
— Hai đứa hỏi anh Tuấn chưa?
Cả hai im lặng.
Rồi Miên, giọng nhỏ:
— Dạ... chưa ạ.
— Hai đứa hứa với một đối tác ngoài công ty rằng phòng vận hành sẽ đảm bảo tồn kho và giao hàng cho hai tỷ đồng trong ba tháng. Anh Tuấn chưa biết. Nếu ông Lạc đồng ý, anh Tuấn sẽ nhận một khối lượng việc mới, có thể phải thuê thêm kho, tăng ca, đổi lịch. Hai đứa đã tính xem anh ấy mất gì chưa?
Chi mở miệng. Đóng lại. Mặt cô đỏ, từ cổ lên má.
— Dạ... em chưa nghĩ tới.
— Hai đứa chỉ nghĩ tới việc thắng ông Lạc.
Phòng im lặng. Tôi thấy Miên khép mắt một giây, rồi mở ra.
— Dạ — cô nói. — Tụi em chỉ nghĩ đến thắng ông Lạc, chưa nghĩ đến người trong nhà.
Tôi đứng dậy, bước đến cửa sổ, nhìn ra con phố.
— Sếp không nói hai đứa sai — tôi nói, không quay lại. — Hai đứa làm đúng. Rất đúng. Sếp nghe hết, từ hợp đồng, từ đàm phán. Làm tốt hơn sếp sẽ làm.
Tôi quay lại. Hai cô nhìn tôi, mắt mở to.
— Nhưng tốt chưa đủ. Một người lãnh đạo không chỉ thắng đối thủ. Họ phải giữ được nhân tâm của người mình dẫn dắt. Thắng ngoài mà thua trong là kiểu thắng đắt nhất.
Chi cúi đầu. Miên siết hồ sơ vào ngực.
Tôi bước về bàn, kéo ngăn kéo, lấy ra một xấp giấy dày, đóng kẹp xanh, và đẩy sang cho họ.
— Đây là báo cáo kết quả kinh doanh tháng này. Tháng sau còn nhiều lắm.
Chi nhìn xấp báo cáo, nhìn tôi, nhìn lại báo cáo.
— Sếp...
— Hả?
— Sếp không khen tụi em à?
Tôi nhìn cô. Giữ khuôn mặt thản nhiên. Giữ tay không run.
— Em muốn nghe gì?
— Giỏi lắm — Chi nói, nhỏ.
— Nếu sếp nói ngay, các em sẽ ngừng hỏi mình còn thiếu gì.
Chi nghiến răng, ánh mắt chuyển từ mong chờ sang bực bội.
— Sếp lại dùng tâm lý.
— Sếp dùng lòng tốt — tôi đáp. — Nhưng trông giống tâm lý.
Hai cô cầm xấp báo cáo, cúi đầu chào, rồi lùi ra cửa. Tôi thấy vai Chi hơi chùng. Tôi thấy Miên quay lại, nhìn tôi một giây, ánh mắt khó đoán.
Rồi tôi nhớ ra, và với tay lấy túi vải đặt trên bàn.
— Còn cái này.
Hai cô dừng ở cửa.
Tôi đẩy túi cá lên bàn. Lá chuối mở ra một nửa, lộ ba con cá rô phi nhỏ, bóng vảy.
— Cá nhỏ — tôi nói. — Nhưng thật.
Chi và Miên nhìn túi cá. Rồi nhìn tôi.
— Sếp câu được? — Chi hỏi.
— Ông bạn câu cá câu được. Sếp chỉ ngồi nhìn phao.
— Sếp ngồi bảy ngày mà không câu được con nào?
— Sếp đang bận tin tưởng.
Chi bật cười, tiếng cười ngắn, nghẹn. Miên cầm lấy túi cá, ôm vào ngực.
— Cảm ơn sếp.
Họ ra khỏi phòng. Cửa khép nhẹ.
Qua khe cửa, tôi nghe giọng Chi, lúc ngoài hành lang, bực bội:
— Sếp đúng là không bao giờ khen.
Rồi tôi nghe giọng Miên, trầm hơn, chậm hơn:
— Không. Sếp đã trao cho mình cái khó hơn.
— Cái gì?
— Bài học về người trong nhà.
Một khoảng im lặng. Rồi tiếng Chi, nhỏ, khẽ:
— ...Ừ.
Tôi ngồi lại, tay đặt trên bàn, và cười. Cười như người vừa thắng một ván cờ khó nhất đời, mà không ai biết.
Có một nguyên tắc về phản hồi mà các nhà nghiên cứu thường nhắc: khen cụ thể và đúng lúc hiệu quả hơn khen chung chung hay không khen. Tôi biết điều đó. Tôi cũng biết cái giá của việc không khen: người nhận có thể cảm thấy công sức mình không được nhìn thấy.
Tôi đã chọn một cách khác. Không phải vì lạnh lùng. Vì tôi muốn trao cho hai cô một câu hỏi bậc cao hơn: không phải "làm sao thắng đối thủ" mà "làm sao thắng mà không để ai thiệt". Nhiều nhà lãnh đạo mới thắng đối tác nhưng mất nhân tâm đồng đội. Chiến thắng ngoài thành, thất bại trong lòng.
Nhưng tôi cũng biết mình nợ họ một lời. Nợ rất nhiều. Một lời mà tôi định bù ở một Chương sau.
Tối hôm đó, tôi mở sổ đỏ, ghi:
"Họ làm tốt. Tôi không khen. Lý do: muốn họ nhìn xa hơn. Cái giá: có thể họ buồn. Bù: sẽ có."
Tôi dừng bút. Nhìn dòng "sẽ có". Rồi thêm một dòng, bằng nét chữ nhỏ hơn:
"Mai nhớ nhắn anh Tuấn. Hỏi thăm trước khi hai đứa nó tới."
Tôi gấp sổ lại. Ngoài cửa sổ, trời đã tối. Dưới sân, chú Sáu đang kiểm tra đèn bãi xe. Trong lòng tôi, thứ gì đó lặng lẽ, mềm, ấm, như cái cảm giác khi bạn buông tay khỏi một cái dây mà bạn đã giữ quá lâu, rồi nhận ra nó không đứt.
Nó chỉ dài ra.
