Chương 42: Ngả bài
Sáng thứ Sáu, tám giờ, ba tiếng gõ cửa.
Cộc. Cộc. Cộc.
Ba tiếng đều đặn, dứt khoát, rõ ràng như ba cú đóng đinh. Tôi nhận ra ngay. Không phải tiếng gõ cười cợt. Không phải tiếng gõ nghiêm trang như hôm họ hỏi "sao sếp lại tin tụi em". Đây là một thứ tiếng gõ khác, tiếng gõ của người đã quyết định.
— Mời vào.
Cửa mở. Chi bước vào trước, Miên theo sau. Hai cô mặc đồ công sở giản dị, tóc gọn, mặt không trang điểm. Không ai mỉm cười.
Miên đóng cửa lại.
Rồi cô quay chốt khóa.
Tiếng "cạch" vang lên trong căn phòng, nhỏ nhưng rõ như tiếng búa tòa án.
Tôi đặt bút xuống.
Chi bước đến bàn tôi, lấy từ trong cặp ra bản thỏa thuận mười lăm trang đóng bìa xanh, đặt xuống mặt bàn. Cô lật đến một trang, trang sáu, đã được đánh dấu bằng bút đỏ.
Tôi nhìn cây bút trong tay cô. Cây bút đỏ có thân bạc, loại tôi đã tặng cô vào dịp Tết, kèm một phong bì lì xì mà cô không bao giờ nhận là đã nhận.
Tôi nhìn trang giấy. Điều 6.4. Điều 7.2. Hai điều khoản bị khoanh tròn đậm, nét bút ăn mạnh đến mức rách một góc giấy.
Tôi biết ngay.
— Sếp bẫy tụi em — Chi nói.
Không cà khịa. Không cười. Giọng cô đều, trầm, lạnh một cách lạ lùng. Cô tức, tôi thấy rõ. Cả Miên cũng vậy, đứng cạnh cô, tay đan chặt vào nhau.
Tôi nhìn trang giấy rất lâu. Tôi có thể phủ nhận. Tôi có thể giải thích. Tôi có thể nói "chuyện này không như hai đứa nghĩ". Tôi có hàng chục câu trả lời, trau chuốt nhất trong đời một ông chủ.
Nhưng tôi nhớ chị Hạnh. Nhớ luật sư Thảo. Nhớ lời mình viết ở lề sổ: "Nhớ xóa. Khi nào đủ tin."
— Đúng — tôi nói.
Hai cô sững nửa giây. Chi chớp mắt.
— Sếp thừa nhận?
— Thừa nhận.
Tôi ngả người ra ghế, đặt hai bàn tay lên bàn.
— Sếp soạn để bảo vệ công ty trước khi bảo vệ các em. Đó là sự thật. Và đó là lỗi của sếp.
Tôi kể. Tôi không biện hộ, không trau chuốt. Tôi kể về đêm viết Chương trình, ba đêm liền, sau buổi cà phê với chị Hạnh. Tôi kể về cuộc gọi mười giờ tối, khi chị hỏi "ai xác định biến động bất thường", và tôi đáp "Bên A", và chị nói "cái gì ghi để phòng thường có ngày thành để dùng". Tôi kể về lời luật sư Thảo nhắc xóa, và tôi đáp "chưa".
Tôi kể về cái áy náy ở điều khoản "tăng thêm", cảm giác của một người vẽ ra một cái bánh mà mình biết rõ góc nào có thể bị cắt bớt.
Chi nghe, mặt không đổi. Miên nghe, mắt không chớp.
Khi tôi nói xong, căn phòng im lặng đến mức tôi nghe thấy tiếng đồng hồ treo tường.
— Sếp định dùng cửa thoát không? — Miên hỏi, nhẹ.
— Chưa từng định.
— Vậy sao sếp để?
— Vì sếp không dám xóa.
— Không dám?
— Mười năm trước, sếp tin một người, hoàn toàn, không điều khoản — tôi nói. — Sếp mất tất cả. Từ đó, mỗi lần sếp phải trao quyền, sếp luôn chừa một cánh cửa sau. Không phải để dùng. Mà để biết mình còn đường lui.
Chi khoanh tay.
— Vậy là sếp tin tụi em hay không?
Câu hỏi nằm giữa bàn, ba chữ, ngắn, sắc.
Tôi suy nghĩ rất lâu.
Có những câu hỏi mà một người trung thực phải thừa nhận mình không có đáp án sạch sẽ. Tôi tin hai cô. Tôi tin họ hơn bất kỳ ai tôi từng tin trong mười năm qua. Nhưng niềm tin đó không đủ lớn để xóa hết nỗi sợ.
Thay vì trả lời, tôi hỏi ngược lại.
— Nếu hôm nay sếp xóa hết cửa thoát — tôi nói — các em có tin sếp hơn không, hay chỉ nghĩ sếp sợ?
Chi mở miệng, rồi đóng lại. Miên nghiêng đầu.
Hai cô nhìn nhau.
Tôi biết câu hỏi đó khó. Nếu họ nói "tin hơn", họ đang thừa nhận rằng niềm tin có thể mua bằng cách bỏ điều khoản. Nếu họ nói "nghĩ sếp sợ", họ đang thừa nhận rằng điều khoản cũng là một cách bảo vệ lẫn nhau. Dù đáp thế nào, họ cũng phải thừa nhận thứ gì đó họ chưa muốn thừa nhận.
— Chúng em chưa biết — Miên nói cuối cùng.
— Em thành thật.
— Dạ — cô nói. — Em nghĩ cả hai.
Chi nhìn cô bạn, rồi nhìn tôi. Giọng cô khàn đi.
— Sếp tặng tụi em cả khóa học đọc hợp đồng. Rồi để một cái bẫy trong chính hợp đồng của mình. Sếp muốn thấy gì?
— Muốn thấy các em có đọc không.
— Còn nếu tụi em không đọc? — Miên hỏi, bình tĩnh.
— Thì sếp sẽ sửa nó ngay hôm các em ký, vì khi đó tụi em chưa đủ trình độ để nhận cổ phần thật.
Chi bật ra một tiếng cười chua chát.
— Sếp thật sự đã tính đến cả điều đó.
— Sếp là người duy nhất trong phòng này từng bị phản bội — tôi nói. — Sếp được phép đa nghi một chút.
Nhưng tôi biết nói như vậy chưa đủ. Chưa trung thực.
— Còn một điều nữa.
Hai cô nhìn tôi.
— Sếp nói sếp sẽ sửa nếu các em không đọc. Sếp đã định như vậy. Nhưng hôm ký, sếp đã nhìn thấy Miên lật phụ lục B rất nhanh. Sếp biết ngay, trong khoảnh khắc đó, em chưa đọc nó. Và sếp không nói.
Miên cứng người.
— Sếp không nói vì sếp nhát — tôi nói. — Sếp sợ nhắc, nó thành ra sếp bắt em thấy mình dốt. Sếp sợ nhắc, em mở ra và phát hiện sếp đã để cái gì trong đó. Sếp chọn im, và tự nhủ mình sẽ sửa sau. Nhưng sau không đến.
Tôi dừng lại. Rồi nói câu khó nhất.
— Lỗi đó là của sếp. Không phải của em.
Phòng im lặng. Rất lâu.
Tôi nhìn Chi. Mắt cô đỏ. Không phải khóc. Là mắt của người đang cố giữ cơn giận không biến thành thứ khác.
Tôi nhìn Miên. Cô nhìn xuống bàn, ngón tay xoay xoay cạnh bản thỏa thuận.
Rồi tôi làm một việc mà ngay cả tôi cũng không ngờ. Tôi cầm cây bút đỏ thân bạc trong tay Chi, nhẹ nhàng, lấy ra khỏi các ngón tay cô, đặt xuống giữa bàn, ngay trên trang sáu.
Và đẩy nó ra giữa.
— Vậy các em còn muốn chơi tiếp không?
Không ai nói. Chiếc bút nằm đó, nhỏ, mảnh, lấp lánh dưới ánh đèn.
Chi nhìn nó. Rất lâu. Tôi thấy ngực cô phập phồng. Tôi thấy ngón tay cô run nhẹ.
Rồi cô cầm cây bút lên.
— Chơi — cô nói.
Tôi thở ra.
— Nhưng luật do tụi em viết một nửa.
Trong tâm lý học quan hệ, người ta nghiên cứu rất nhiều về cách sửa chữa niềm tin sau khi nó bị tổn thương. Kết quả khá nhất quán: điều khôi phục niềm tin nhanh nhất không phải lời giải thích dài dòng, mà là hai thứ ngắn gọn: nhận lỗi cụ thể, và hành động bù đắp.
Nhận lỗi cụ thể là nói rõ mình đã làm gì, không dùng những từ mơ hồ như "có sự hiểu lầm" hay "tôi xin lỗi nếu ai đó cảm thấy". Hành động bù đắp là cho đối phương thấy lời nhận lỗi không chỉ là lời nói.
Còn một điều nữa: thừa nhận điểm yếu của chính mình trước khi bị buộc tội thường chuyển cuộc đối đầu thành cuộc đàm phán. Người ta khó giận một người đã tự nhận mình sai.
Và hợp đồng dài hạn, loại hợp đồng giữa hai bên sống cùng nhau nhiều năm, nên được xem như một mối quan hệ, không phải một văn bản cố định. Cứng nhắc dễ vỡ. Linh hoạt có quy tắc thì bền.
Chi và Miên ra khỏi phòng lúc chín giờ mười.
Họ không nói gì thêm. Chi gật đầu nhẹ khi đi qua tôi. Miên dừng ở cửa, quay lại.
— Sếp.
— Hả?
— Cảm ơn sếp đã nói thật.
— Đáng lẽ sếp phải nói từ ba tháng trước.
— Dạ. Nhưng nói bây giờ vẫn hơn không nói.
Cô khép cửa.
Tôi ngồi lại, nhìn bản thỏa thuận họ để trên bàn, trang sáu mở sẵn, cây bút đỏ thân bạc đã được lấy đi. Tôi nhìn hai điều khoản, một bên khoanh tròn đỏ, một bên in đậm.
Tôi mở sổ đỏ, ghi:
"Họ phát hiện. Tôi nhận. Cảm giác: nhẹ hơn dự đoán. Nặng hơn dự đoán. Còn nợ."
Rồi tôi viết thêm dòng nhỏ:
"Luật do tụi em viết một nửa. Đúng. Nửa còn lại, tôi cũng không muốn tự viết nữa."
Tôi gấp sổ.
Ngoài hành lang, tiếng giày cao gót của hai cô đã xa dần, nhẹ, đều. Và trong nhịp bước đó, tôi nghe thấy điều chưa từng nghe: không còn tiếng cười cợt, không còn tiếng cà khịa, mà là tiếng bước của hai người phụ nữ sắp ngồi xuống để viết lại luật chơi.
