Lại nửa tháng trôi qua.
Lưu Vũ Hành đứng trước cửa sổ văn phòng, nhìn đội ngũ đang tập hợp trên sân dưới lầu, không nói gì.
1.537 cán bộ và chiến sĩ thuộc đợt đầu tiên sắp chuyển ngành, xuất ngũ, hôm nay sẽ rời quân ngũ.
Anh nhìn một lúc rồi quay người cầm chiếc mũ quân đội trên bàn đội lên, chỉnh lại cổ áo, bước ra khỏi văn phòng.
Ngoài hành lang, lão Lý đã đứng chờ ở đó, trong tay cầm một danh sách, vẻ mặt có phần phức tạp, khó nói là nhẹ nhõm hay không nỡ chia xa.
Thấy Lưu Vũ Hành đi ra, ông gật đầu, hai người sóng vai đi xuống lầu.
"Tốc độ bố trí vẫn còn chậm." Lưu Vũ Hành vừa đi vừa nói, "Danh sách đợt đầu đã báo lên nửa tháng rồi, đến hôm nay mới đưa được người đi."
Lão Lý cười khổ, lắc đầu: "Mấy hôm trước tôi đã hỏi thăm rồi, chuyện này không chỉ là vấn đề của quân ta. Trước đó do ảnh hưởng của chiến tranh, đến cuối năm 1951, tổng quân số cả nước từng lên tới hơn 6 triệu người. Năm 1952 tinh giản một đợt, cắt khoảng 2 triệu người, nhưng lúc ấy chính quyền cơ sở ở các địa phương cùng các đơn vị công trình đều thiếu người, nên việc sắp xếp cho 2 triệu người trái lại thuận lợi hơn tưởng tượng. Lần này thì khác, mới cách hơn một năm lại phải cắt giảm 1 triệu người, những việc các địa phương cần phối hợp nhiều hơn lần trước không ít."
Ông dừng lại một chút rồi tiếp tục: "Nhất là những sĩ quan chuyển ngành sang cơ quan hành chính địa phương và các nhà máy, không phải chỉ có một tờ mệnh lệnh là giải quyết được. Biên chế, vị trí công tác, chế độ đãi ngộ, sắp xếp cho người nhà, từng việc một đều phải phối hợp. Tình hình mỗi tỉnh, thành lại không hoàn toàn giống nhau, nên quả thật cần khá nhiều thời gian. Tôi đoán muốn bố trí xong toàn bộ số cựu binh đợt này của chúng ta thì thế nào cũng phải đến cuối năm."
Lưu Vũ Hành im lặng đi vài bước, sau đó chậm rãi gật đầu: "Cuối năm thì cuối năm vậy. Quân Ủy không quy định mốc thời gian cụ thể, chỉ cần đừng chậm quá là được. Thà muộn một chút, cũng phải phối hợp tốt với các tỉnh, thành trong việc bố trí cho chiến sĩ. Họ đã theo chúng ta đánh trận bao nhiêu năm, đổ máu bao nhiêu năm, không thể để họ đã đổ máu trong quân đội, về địa phương còn phải rơi nước mắt."
Lão Lý nhìn anh một cái, trong ánh mắt mang theo vài phần tán đồng.
Hai người xuống lầu, đi qua con đường chính trong doanh trại, hướng về phía sân.
Trên sân đã đứng kín người, đông nghịt một mảng. Họ mặc những bộ quân phục cũ đã giặt đến bạc màu, sau lưng đeo hành lý đã buộc gọn. Có người còn siết chặt giấy chứng nhận xuất ngũ trong tay, có người đeo bên vai món đồ lưu niệm do đơn vị phát.
Trên lễ đài đã được bố trí sẵn một chiếc bàn, hai chiếc ghế, trên bàn đặt một chiếc loa phóng thanh.
Hàng đầu tiên bên dưới là các đại đội trưởng và chính trị viên của từng đại đội, hàng thứ hai là đại diện những chiến sĩ sắp xuất ngũ, phía sau là đội ngũ xếp theo thứ tự từng đại đội, kéo dài mãi đến tận rìa sân.
Ở phía xa, mấy chiếc xe tải quân dụng màu xanh cỏ đã đỗ sẵn, đầu xe quay về phía cổng doanh trại.
Lưu Vũ Hành và lão Lý bước lên lễ đài. Đội ngũ bên dưới đồng loạt đứng nghiêm, tiếng bước chân đều tăm tắp vang lên một nhịp trên sân rộng rồi lại trở về yên tĩnh.
Hơn một nghìn đôi mắt cùng nhìn hai người trên đài, không ai lên tiếng.
Lưu Vũ Hành đứng trước micro, ánh mắt lướt qua từng gương mặt quen thuộc phía dưới, trong lòng dâng lên một cảm giác khó nói thành lời.
Anh hắng giọng, tiếng nói qua loa phóng thanh truyền khắp sân:
"Các đồng chí."
Bên dưới im phăng phắc.
"Bắt đầu từ hôm nay, các đồng chí sẽ lần lượt rời quân ngũ. Tôi biết, các đồng chí không nỡ rời bộ quân phục này, không nỡ rời doanh trại này, không nỡ rời những chiến hữu sớm tối bên nhau. Tôi cũng không nỡ để các đồng chí đi."
"Nhưng trên đời không có bữa tiệc nào không tàn. Quân đội có quy củ của quân đội, quốc gia có nhu cầu của quốc gia. Những năm qua trong quân đội, các đồng chí đã đổ mồ hôi, đổ máu, lập công, chịu thương, xứng đáng với bộ quân phục này, xứng đáng với đất nước, cũng xứng đáng với chính mình. Bây giờ các đồng chí phải trở về địa phương, trở về quê hương, bắt đầu một cuộc sống mới."
"Tôi chỉ nói một câu: xuất ngũ nhưng không phai màu người lính. Các đồng chí là lính của Quân đoàn 45, là những người lính do tôi, Lưu Vũ Hành, dẫn dắt. Khi còn trong quân đội, các đồng chí là những người lính tốt; trở về quê hương xây dựng đất nước, các đồng chí nhất định cũng sẽ là những công nhân tốt, cán bộ tốt, nông dân tốt. Bất kể đi đâu, bất kể làm công việc gì, cũng đừng quên mình từng là một người lính, đừng quên lá cờ của Quân đoàn 45."
"Quân đoàn 45 sẽ mãi mãi ghi nhớ các đồng chí. Bất kể các đồng chí đi đến đâu, cánh cổng doanh trại này sẽ mãi mở rộng chào đón các đồng chí."
Nói xong, Lưu Vũ Hành lùi lại một bước, giơ tay chào theo quân lễ về phía bên dưới.
Hơn một nghìn chiến sĩ phía dưới đồng loạt giơ tay phải, đáp lại một quân lễ.
Sau khi kết thúc nghi thức, các đại đội bắt đầu lần lượt lên xe theo thứ tự.
Từng chiếc xe tải quân dụng chở các cựu binh xuất ngũ chạy ra khỏi cổng doanh trại, hướng về ga tàu hỏa.
Vô số cánh tay thò ra ngoài cửa sổ xe vẫy chào. Có người cười, có người khóc, có người lớn tiếng hét điều gì đó, nhưng bị tiếng động cơ gầm vang lấn át, không nghe rõ.
Người trên sân ngày càng ít, cuối cùng chỉ còn lại mấy đại đội chưa lên xe vẫn đứng nguyên tại chỗ chờ đợi.
Lưu Vũ Hành từ lễ đài đi xuống, phó chính ủy bước tới đón.
Trong tay ông cầm một tập hồ sơ, bên trên ghi thời gian xuất phát và số lượng người của từng đợt.
"Quân trưởng, vé tàu và xe cộ đều đã sắp xếp xong. Đợt đầu gồm 467 chiến sĩ sẽ lập tức xuất phát, xe quân đội đưa họ đến ga tàu hỏa, đi chuyến tàu chiều, chạy thẳng đến tỉnh lỵ của từng tỉnh. Những chiến sĩ còn lại sẽ chia thành nhiều đợt rời đi trong ba ngày tới."
Lưu Vũ Hành gật đầu, không hỏi thêm, cùng lão Lý sóng vai đi về phía tòa nhà làm việc.
"Khoảng thời gian tới," Lưu Vũ Hành lên tiếng, "chúng ta cũng xuống dưới đi một vòng đi."
Lão Lý nghiêng đầu nhìn anh: "Xuống đơn vị?"
"Đúng." Lưu Vũ Hành gật đầu, "Cắt giảm quân số là nhiệm vụ chính, nhưng không thể vì cắt giảm quân số mà bỏ bê huấn luyện. Quân đoàn 45 giảm đi nhiều người như vậy, sức chiến đấu không được phép giảm. Nếu giảm thì đó là thất trách của chúng ta. Việc phải chạy vẫn phải chạy, việc phải luyện vẫn phải luyện. Ông là chính ủy, cũng nên xuống xem tình hình tư tưởng của chiến sĩ. Trong thời gian cắt giảm quân số, bộ đội rất dễ nảy sinh vấn đề về cảm xúc."
Lão Lý "ừ" một tiếng, không phản bác: "Tôi cũng có ý đó. Sau khi tin cắt giảm quân số được truyền xuống, công tác tư tưởng ở một số đại đội quả thật không dễ làm, nhất là những cựu binh sắp xuất ngũ. Tôi sẽ đi một vòng, nói chuyện với các chính ủy sư đoàn, trung đoàn, nắm rõ tình hình."
Hai người đi thêm một đoạn, Lưu Vũ Hành lại lên tiếng: "Còn một chuyện nữa."
"Chuyện gì?"
"Đợi việc cắt giảm quân số kết thúc thì sẽ đến lúc phong quân hàm. Bên dưới bàn tán không ít nhỉ?"
Lão Lý cười khổ, lắc đầu: "Đâu chỉ là không ít. Từ cuối năm ngoái, sau khi tin tức truyền ra, cán bộ bên dưới đã liên tục dò hỏi, bàn tán. Ai được định cấp nào, ai có thể đeo mấy ngôi sao, ai có thể không đến lượt, đủ loại cách nói đều có. Một số cán bộ cấp đại đội còn lén tính xem bản thân có thể được xét đến cấp nào, để tâm còn hơn cả lúc đánh trận. Đợi danh sách chính thức được công bố, e rằng tiếng bàn tán cũng chẳng nhỏ đâu. Đến lúc ấy, chính ủy như tôi có lẽ lại phải bận rộn một thời gian nữa."
Lưu Vũ Hành cười một tiếng, trong nụ cười có mấy phần bất đắc dĩ: "Vậy thì ông chịu khó thêm chút."
Lão Lý nhìn anh: "Còn cậu? Cậu có kịp đợt phong quân hàm lần này không?"
Lưu Vũ Hành im lặng đi vài bước rồi thở dài: "Khó nói. Theo kế hoạch trước đây của tôi, việc cắt giảm quân số sẽ kết thúc vào tháng 5 hoặc tháng 6, đến lúc đó tôi sẽ phải điều động, tám phần là không kịp. Nhưng bây giờ tiến độ bố trí chậm hơn tôi dự tính, phải kéo đến cuối năm mới có thể hoàn tất toàn bộ. Cộng thêm thời gian điều động và bàn giao, nói không chừng lại kịp đợt vào mùa thu."
Anh dừng lại một chút rồi bổ sung: "Nhưng cũng chưa chắc, còn phải xem tổ chức sắp xếp thế nào."
Lão Lý gật đầu, không nói gì.
Hai người lại đi thêm vài bước, Lưu Vũ Hành bỗng nghiêng đầu sang, khóe miệng mang theo một ý cười: "Lần này một ngôi sao của ông chắc chắn không tuột khỏi tay đâu."
Lão Lý ngẩn ra, sau đó không nhịn được bật cười. Trên gương mặt bình thường lúc nào cũng nghiêm túc hiếm khi lộ ra mấy phần thoải mái và đắc ý: "Ôi, chuyện còn chưa đâu vào đâu, ai mà biết cuối cùng kết quả thế nào."
"Ông cũng là cán bộ cấp chính quân, thâm niên đủ, công lao lẫn khổ lao đều có. Không cho ông một ngôi sao thì không hợp lý." Giọng Lưu Vũ Hành đầy chắc chắn, "Đến lúc ấy nếu không cho ông, tôi sẽ giúp ông đến Quân Ủy đập bàn."
Lão Lý càng cười tươi hơn, đưa tay vỗ lên vai Lưu Vũ Hành một cái: "Được rồi, được rồi, đừng khoác lác với tôi ở đây nữa. Cậu cứ lo cho mình trước đi."
Hai người vừa nói vừa cười, cùng bước vào cửa tòa nhà làm việc.
